+ Trả lời chủ đề
Hiện kết quả 1 tới 4 của 4

Chủ đề: Thấy bài này hay spost gửi anh em xem chơi

  1. #1
    Ngày tham gia
    09 Sep 2013
    Thành phố
    Hậu Giang
    Bài viết
    405
    Cảm ơn
    257
    Được cảm ơn 952 lần trong 212 chủ đề

    Thấy bài này hay spost gửi anh em xem chơi

    cách lắp cựa gà chọi
    Kinh nghiệm lắp cựa gà, Về Cựa Và Lối Đá – Phần 9
    Gà ChọiTh1 19, 2016 0 1262
    Về Cựa Và Lối Đá
    Frank Shy – Trích “The Best of Narragansett” (1985)



    Cựa và lối đá Có một câu ngạn ngữ cổ như sau “khác biệt về quan điểm làm nên bộ môn đua ngựa”.

    Rất khó để phân loại những khác biệt về quan điểm này. Hầu hết mọi người đều dựa vào thành tích quá khứ. Họ nghiện theo dõi biểu đồ đua hàng ngày (daily racing chart). Số khác dựa vào huyết thống với hy vọng rằng lựa chọn của mình, dẫu thành tích quá khứ nghèo nàn, sẽ làm nên chuyện ngày hôm nay. Nhiều người mua các bản hướng dẫn (tipster’s bulletin), hy vọng chộp được “vận may” vào đúng thời điểm. Về lâu dài, tất cả đều thua cuộc bởi phần trăm thuế của chính phủ mà nó luôn được áp ngay từ đầu. Xét theo mọi khả năng, nếu một con lừa tham gia vào một cuộc đua ngựa, thì bạn sẽ thấy có vài người đặt 2 đô vào nó dựa trên tỷ lệ cược cao (long price). Bất kể lựa chọn thế nào, những kẻ thắng cuộc sẽ thỏa mãn và càng thêm tin tưởng, trong khi những kẻ thua cuộc đành xé vé, hy vọng may mắn hơn lần sau và quên đi lần này.

    Những thái độ và ý kiến tương tự cũng ít nhiều được áp dụng với loại cựa và lối đá. Dù bạn đi theo hướng nào, luôn tồn tại loại cựa và loại gà “xuất sắc nhất trên đời”. Tất cả những thứ khác đều vô giá trị. Đấy là cách mà những tay đá cựa dài cảm nhận về những tay đá cựa ngắn và ngược lại. Có lẽ các tay đá cựa dao dài cũng cảm thấy như vậy về cả hai. Về mặt cá nhân, tôi không muốn thách thức bất cứ ai trong lãnh vực và luật chơi của họ. Họ hiểu rõ về lối đá hiệu quả trong lãnh vực của mình hơn những kẻ ngoài cuộc, và dường như lại là cản trở ở những lãnh vực khác.

    Nhiều năm trước, tôi chứng kiến Knotty Harris ở Memphis, Tennessee, một con bạc sừng sỏ trong thể loại cựa dài đến Saratoga, New York để cá độ trong một giải luân lưu [dành cho] cựa ngắn. Ông mang theo cả ngàn đô la nhưng bạn bè phải mua vé xe để ông về nhà. Nhận định của ông trong thể loại cựa dài đơn giản là không thể áp dụng trong thể loại cựa ngắn. Mặt khác, Solly O’Connell ở Albany, New York thua đến tụt quần ở Orlando khi theo gà [vốn đá] cựa ngắn của Jack McNerney trong giải đá cựa dài.

    Gà chọi đá theo bản năng. Nó không hề biết loại vũ khí nào được gắn trên chân. Cũng con gà đó sẽ đá hoàn toàn khác tùy vào hoàn cảnh. Dẫu được cản kiểu gì, nếu nó phát hiện cựa bị dính trên mình đối thủ dẫu chỉ một phần tư inch [0.6cm] thì nó cũng giãy đạp như thường. Bạn thử nắm một cái móng chân gà rồi xem nó có giãy đạp như điên hay không. Cứ như là “bật quạt” vậy. Đó không phải là lối đá mà là bản năng thoát hiểm hình thành qua hàng triệu năm tiến hóa. Bạn cũng làm tương tự khi bị đẩy mất thăng bằng hay bị dồn vào góc tường. Nó tự vệ theo cách tốt nhất mà nó biết. Nếu nó hạ được địch thủ trong quá trình này thì quá tốt. Nhưng đó không phải là mục đích ban đầu của nó.

    “Tôi chưa từng thấy con Whitehackle nào của mình ray (shuffle) trước đây” một tay đá cựa ngắn thốt lên. Vâng, ông chưa bao giờ đá nó bằng cựa dài khi mũi cựa cao thường xuyên bị dính dẫu đâm không hề sâu.

    Tương tự, một tay đá cựa dài dòng Brown Red không hiểu nổi tại sao chiến kê của mình không tung ra cú “heo chà” (hog wallow) trứ danh khi đeo cựa ngắn 1 ½ inch. Nó không bị dính. Đó là nguyên nhân. Cựa ngắn đi vào và đi ra. Gà biết nhiều về đấm đá hơn chúng ta. Genne Tunney, một trong những nhà vô địch boxing hạng nặng của mọi thời, có lần nói rằng mấy tay đấm bốc khá nông cạn so với gà chọi xét về khía cạnh “am hiểu” (know how).

    Vì vậy, trước khi chúng ta phê bình, chê bai hay lên án loại gà này so với loại gà khác, hãy cân nhắc đến thể loại vũ khí mà nó sử dụng. Hãy ghi nhớ những điều mà Gene Tunney nói. Cùng một con gà có thể đá hoàn toàn khác khi lắp loại cựa này so với loại cựa khác.

    Cựa và lắp cựa
    “Họ sử dụng cựa nhanh (fast) tối nay” một khán giả nhấn mạnh tại trường đá cựa ngắn Eastern danh tiếng. “Hãy xem những trận đấu mới nhanh chóng làm sao, mười hai trận kết thúc trong vòng một giờ đầu tiên”. “Chúng vẫn là loại cựa mà chúng ta vẫn hay dùng” một giám trường nói “Tôi chẳng làm gì hết”. “Đấy là vì thời tiết” người đàn ông ngồi cùng hàng ghế nói “Gà luôn đâm tốt hơn vào những tối mát mẻ như thế này”.

    Nhưng tôi bỗng nhớ lại cái đêm cũng ở trường đấu này vào hai tháng trước khi thời tiết thậm chí còn lạnh hơn và các trận dằng dai như thể không có hồi kết. Vậy câu trả lời là gì? Với tôi thì chỉ có một: gà đẳng cấp hướng mũi cựa và đâm hiệu quả hơn rất nhiều so với gà kém cỏi. Vào cái đêm đặc biệt này chúng ta được chứng kiến một giải derby đắt giá khi mọi người đều đổ dồn những chiến kê hàng đỉnh về. Hai tháng trước là một giải tào lao khi các nhà lai tạo lúc đó còn chưa cho ra lò những dòng gà ưng ý của mình.

    Hãy xét đến vấn đề cựa nẻo này trên quan điểm thời gian. Ngày nay chúng ta thường nghe nói đến loại cựa nhanh hiện đại như là lời giải thích cho sự khác biệt giữa các trận đấu nhanh chóng ngày nay với các trận đấu dằng dai của 40 năm trước. Bạn sẽ thấy chẳng còn mấy các trận đấu kiểu sau nữa. Đúng là có thời ở vùng đông bắc nước Mỹ, các trận đấu được tiến hành bằng loại cựa thực sự chậm (slow). Loại cựa ngắn, nặng, cùn và gần như thẳng tắp từ đế cho đến mũi. Những cú hạ sát cấp kỳ bằng loại cựa này rất hiếm. Hầu hết các trận đấu đều chậm chạp, kéo dài khi độ bền, thể lực và sức mạnh là ưu tiên hàng đầu. Đó là 40, 50, 60 năm trước hay hơn.

    Nhưng vào những ngày đó người ta cũng có cựa nhanh. Có lẽ chúng không được gọi là cựa nhanh nhưng chúng cũng hạ sát nhanh tương đương. Tôi biết nhiều cây cựa đang sử dụng ngày nay được sản xuất từ 60 năm trước hay hơn, và chủ nhân không do dự khi dùng chúng để đá với những cây cựa nhanh nhất mới được gửi đến vào hôm qua, dẫu những cây cựa cũ được mài giũa quá nhiều đến nỗi chúng ngắn hơn đáng kể so với chiều dài ban đầu. Vâng, vào những ngày xưa ấy, thậm chí khi cựa nhanh được sử dụng thì hầu hết các trận đấu vẫn kéo dài.

    Vậy lời giải thích là gì? Với tôi, dường như chỉ có một điều: trong vòng 25 năm qua, các sư kê ở Mỹ đặc biệt phát triển loại gà đâm nhanh và chính xác hơn so với trước đây. Quan điểm này được công nhận bởi một sư kê nổi tiếng, người từng tham gia những giải lớn vào 70 năm trước và hiện vẫn còn sống. Đề cập đến một sư kê huyền thoại vào thời mình, ông nói “Tại sao? cái lão lừa đảo đó, hắn từng lấy một con chạng 6-0 và ép xuống còn 4-8, thảy vào đó và nó sẽ đá cả ngày mà chẳng đâm được cú nào. Tại sao? nếu hắn tham dự các giải đấu ngày nay, hắn sẽ thắng không quá 30% số trận”.

    Điều đó khiến tôi nhớ đến thời trung học 50 năm trước và chúng tôi có một tay đua cự ly hai dặm người chạy nhanh nhất trong nước. Tôi nhớ rằng anh lập kỷ lục với thời gian 9:28 ở cự ly đó. Ngày nay chúng ta có những chàng trai có thể vượt kỷ lục đó cả một phần tư dặm. Vì vậy trong khi rất cần và nên tôn trọng quá khứ, chúng ta không nên tự che mắt mình trước sự tiến bộ trong hiện tại. Tôi tin rằng điều không thể chối cãi, nhất là trong 25 năm qua, chúng ta đã phát triển loại gà đâm tốt hơn hẳn so với những con từ một thế kỷ hay nửa thế kỷ trước.

    Sự tiến bộ về lai tạo tương tự cũng tồn tại trong lãnh vực ngựa kéo (harness horse). Năm chục năm trước, 2 tuổi hầu như không được tính đến. Ngày nay hai tuổi trở thành độ tuổi tốt hơn để đua và đua mà chẳng có gì phải ầm ĩ. Tôi nhớ hồi còn nhỏ, có một bảng quảng cáo to về một con ngựa đực giống tơ với dòng chữ như sau: John C. Carlisle – Kỷ lục 2:40. Ngày nay mấy con như vậy không đáng kéo xe chở rác.

    Thời gian vẫn trôi. Chọi gà cũng vậy. Bằng việc lai tuyển chọn, người ta có thể phát triển bất cứ đặc điểm nào: tốc độ, lối đâm, sức mạnh và mọi thứ. Không may, việc cải thiện phẩm chất này lại góp phần hủy hoại một phẩm chất khác, vốn quan trọng tương đương. Đấy là lúc khó khăn xuất hiện. Nhưng hiển nhiên, phẩm chất đâm chém của gà chọi Mỹ ngày nay tốt hơn nhiều so với trước đây.

    Vậy [nguyên nhân] không phải là loại cựa ngày nay – mà là loại gà ngày nay!

    Cựa
    Có rất nhiều bí ẩn bao trùm lên mọi phương diện của trò chọi gà. Hầu như trong mỗi khía cạnh đều có bí mật và bùa phép (voodooism) riêng. Nhiều sư kê đồng đạo đi đến chỗ tin rằng chỉ họ mới có chìa khóa để mở ra những bí mật nhất định, thành công của họ được bảo đảm mãi mãi. Lai tạo, chăm sóc, biệt dưỡng, lắp cựa, tất cả họ đều có bí quyết riêng. Nhưng không lãnh vực nào mà bí mật lại vùi sâu và tăm tối hơn là vấn đề lắp cựa.

    Ngoài giang hồ, các ẩn sĩ nào đó sẽ lánh vào mấy thung lũng bạt ngàn để thực hành nghi lễ lắp cựa [nghe cứ như chuyện chưởng]. Chẳng ai biết được nghi lễ hay bùa phép mà họ áp dụng trong quá trình lắp cựa điều giúp gà của họ giành thắng lợi. Nhưng nếu nỗ lực của họ mang đến thành công, mọi người đều đồng ý rằng đó là nhờ việc lắp cựa. Có một đội gồm cha và con, họ là thế hệ sư kê người Anh thứ tư và thứ năm [trong gia đình] luôn quỳ gối khi lắp cựa. Tôi chẳng biết bí mật của quy trình này, nhưng sau khi người cha mất, người con ngồi xổm trên hai chân trong khi quấn cựa, và họ không bao giờ thành công bằng trước đây. Dường như người cha đã mang theo nghệ thuật này xuống mồ.

    Bạn viếng thăm bất cứ vị sư kê lão thành nào, và sau vài chầu bia hay trong lúc cao hứng ông sẽ thọc tay vào ngăn kéo hay dưới nệm giường và lôi ra hộp đựng cựa của mình. Với sự cẩn trọng cao độ, ông sẽ cho bạn coi bộ cựa, được mài nhọn đến mức chỉ còn ¾ “, mà ông từng quất thế này thế nọ, hay chiến thắng ở đây ở đó. Và ông sẽ không rời dẫu có đưa một ngàn đô la, bởi chúng được uốn thế này thế nọ, hay có độ cong của gọng hay độ cao của mũi cựa. Và nếu bạn cũng uống chừng đó ly bia thì bạn ngồi sẽ đó với đôi mắt tròn xoe, và bấy giờ bạn rốt cuộc đã nắm được bí mật trong tất cả các chiến thắng của ông.

    Và nhiều khả năng, toàn bộ cái đống hầm bà lằng (kit and kaboodle) đó chỉ là đồ phân heo mà thôi.

    Có lần tôi tham dự một trận đấu biểu diễn vì mục đích từ thiện hay ít ra là sự kiện riêng. Theo thỏa thuận, một con nhất định phải thắng để xác định địa điểm tổ chức giải đấu thường niên năm sau. Vì vậy tôi bắt một con đẳng cấp hàng đầu và lắp cựa đàng hoàng, rồi bắt một con già chột mắt và cột cựa sai bét để đảm bảo kết quả sau cùng.

    Nhưng rồi con gà già chột mắt đâm địch thủ nằm chình ình và địa điểm kia được chọn tổ chức giải. Sau này, tôi bị thuyết phục rằng tội ác chẳng hề phải trả giá và rằng, lắp cựa chỉ là việc tào lao.

    Nếu có bất kỳ chuyên gia thực sự nào về cựa và lắp cựa, thì tôi chưa hề gặp anh ta. Trên thực tế, những loại gà nhất định đá hiệu quả với những loại cựa nhất định hơn là số khác. Điều này được xác định theo lối đâm, cấu trúc và những thứ tương tự của từng cá thể. Nếu bạn có bầy gà đồng nhất về lối đâm, thì hãy xác định theo kinh nghiệm đâu là loại cựa và cách lắp cựa hiệu quả nhất với chúng. Đó có thể không phải là loại cựa hiệu quả nhất đối với gà của người khác, nhưng nếu nó hiệu quả đối với bạn, thì hãy gắn bó với nó cho đến khi những thất bại liên tiếp buộc bạn phải thay đổi.

    Qua nhiều năm trời, gà của chính bạn có lẽ sẽ thay đổi. Có thời, tôi sở hữu một bầy gà lườn nhô, ngực lép mà chúng đâm như dao, sắc đến mức không tin nổi, mũi cựa được lắp thẳng hàng với mỏ bằng loại cựa 1 ¼ “ mũi thấp. Nếu lắp mũi cựa cao, nó sẽ tự đâm vào đầu mình và gần như gà nào cũng vậy với mũi cao và trung bình. Nhưng nhờ cách lắp mà những con gà ngực lép hầu như chân nào cũng đâm và hạ sát địch thủ. Nhiều lần để đạt được góc mũi cựa như ý mà tôi hoán đổi cựa, trái và phải. Bạn nên nhớ đây là cựa 1 ¼ “ và mũi thấp. Rồi sau một thời gian gà của tôi có ngực đầy đặn hơn và lối lắp cựa cũ không thể đâm tốt hơn được nữa. Nhất là với gà nằm. Chúng chẳng đủ hiểm để hạ được mấy con và chỉ làm xước lông địch thủ mà thôi. Sau cùng tôi nhận ra và đổi góc lắp cựa ngay hơn [wider, về phía ngón thới] và chúng đã làm tốt hơn. Lần cuối xuất trường với cựa 1 ½ “ chúng chém giết như thể không thuộc về thế giới này. Am hiểu cách lắp cựa? Thậm chí cả dây da, cũng như của những tay lắp cựa khác mà thôi!

    Vậy bạn đang ở đó. Hãy tìm hiểu gà của chính mình, cấu trúc, lối đá và lối đâm của chúng. Qua quan sát, thử và sai, cố gắng xác định loại cựa hiệu quả nhất và cách thức lắp cựa cho gà của bạn. Một khi bạn đã thỏa mãn với thành tích đạt được, hãy gắn bó với nó bất chấp thành công của kẻ khác với thể loại và cách lắp cựa của họ. Họ có thể phù hợp hơn với chúng, nhưng bạn thì không. Nên nhớ rằng, gà của chính bạn có thể thay đổi từ năm này sang năm nọ, hay trong bầy gà của bạn, con này có thể đá khác với con nọ. Việc bạn cản hay sở hữu cả hai bầy gà không khiến chúng đá hay đâm giống nhau, nhất là khi chúng không có quan hệ họ hàng gần. Nó đòi hỏi việc quan sát tinh tường và tìm hiểu cặn kẽ, nhưng không hề có bí mật hay bùa phép nào trong chuyện này.



    Thể loại đá cựa ngắn
    Một vài độc giả gửi cho ban biên tập yêu cầu tôi viết gì đó về thể loại đá cựa ngắn, dường như họ có ấn tượng sai lầm rằng tôi am hiểu về chủ đề này. Tôi ước gì họ đúng. Việc đáp ứng yêu cầu của họ là rất nguy hiểm, bởi theo kinh nghiệm của tôi bất cứ khi nào có tay sư kê trở thành nhà văn là tự nhiên thành tích đá trường của hắn rớt xuống bét bảng, và bởi vì tôi là sư kê tích cực trong 35 năm qua và hy vọng sẽ tiếp tục trong nhiều năm sắp tới, tôi có thể luồn lách để khỏi bị thua quá nhiều. Tuy nhiên, tôi đã từng bét bảng trước đây và thoát ra khỏi đó, vì vậy tôi có thể thử vận may lần nữa.

    Có lẽ nơi thích hợp để bắt đầu là lối đá, nhất là trong thể loại cựa ngắn và so sánh mức độ hiệu quả của lối đá với thể loại cựa dài.

    Lối đá
    Yêu cầu đầu tiên của gà đá cựa ngắn là nó phải biết hướng mũi cựa, tức là phải đá bằng mũi cựa thay vì cạnh bên hay sống lưng của gọng cựa. Phát biểu này là sự thật hiển nhiên – “thật đơn giản, Watson thân mến” như lời Sherlock Holmes thường nói, nhưng thật ngạc nhiên chẳng mấy con sở hữu khả năng này. Nếu gà biết hướng mũi cựa mỗi lần ra chân, thì chẳng mấy trận kéo dài quá lâu dù độ dài của cựa là gì. Một số con hướng mũi cựa tốt lúc khai cuộc, nhưng chẳng thể đâm tốt lúc đuối sức hay bị tang. Số khác thì ngược lại. Chúng dường như chẳng đâm mấy lúc khai trận loạn xạ, nhưng khi trận đấu lắng xuống, dẫu bị tang, chúng lại đâm trong từng chân. Khả năng hay bất lực trong việc hạ sát gà nằm phần lớn là do việc lắp cựa.

    Cách thức cột hay lắp cựa có liên quan đến khả năng ra chân để đâm bằng mũi cựa. Cũng tương tự với thể loại cựa: mũi thấp hay mũi cao, góc cựa ngay (wide) hay gai. Gà khác nhau đòi hỏi cách lắp cựa khác nhau và thể loại cựa khác nhau để đạt được kết quả tốt nhất.

    Nhìn chung, gà ngực nở đầy đặn cần lắp ngay hơn so với gà ngực nhô lép. Có lẽ một hay hai ví dụ sẽ minh họa vấn đề rõ hơn là vài từ. Vài năm trước đây, một người bạn vốn cực kỳ thành công trong các đấu trường lớn về cựa dài gửi cho tôi khoảng một chục trống tơ tốt nhất của anh để thử đá trong thể loại cựa ngắn. Chúng có ngực cực kỳ tròn trĩnh, đầy đặn. Tôi lắp cựa cho chúng tương tự cách vẫn làm cho gà nhà mà nó gai (narrow) nhưng đâm cực tốt khi cựa thật sắc, nghĩa là mũi cựa hướng theo sợi gân ở chân gà. Những con gà ngực nở của bạn tôi chẳng thể đâm chém gì được, và sau khi thử độ chục con tôi đành bỏ cuộc. Vào cuối mùa, tôi đã hết lấn cấn nhờ con đường đá trường, mà nó đôi khi có thể rất học thức và quyết định thử lắp cựa cho những con gà của bạn tôi thật ngay, mũi cựa hướng xa về phía sau gối. Kết quả thật choáng ngợp. Vài con trong chúng hạ gục từ hai đến ba địch thủ mà không hề rời khỏi sới [tức đá chồng độ].

    Một ví dụ khác: vài năm trước đây tôi bổ sung một ít máu mới vào bầy gà mà nó gia tăng độ rộng và nở nang của ngực. Việc ghép máu mang lại thành công đáng kể, và thành tích đá trường của gà pha thật ấn tượng. Nhưng tôi để ý thấy nếu gà không hạ thủ ngay trong lượt thả đầu tiên hoặc thứ hai thì sẽ đi đến chỗ dằng dai bên sới phụ dẫu trên thực tế gà địch đã nằm và hết đá nổi [theo luật Mỹ, còn cắn mổ là còn đá] và gà của tôi đá mạnh và có chủ đích. Cuối cùng, sau khi bị hai trận như vậy bên sới phụ điều khiến tôi mất chức vô địch trong một giải derby lớn, tôi có cảm giác: đám gà mới pha đá hoàn toàn khác với những con gà đá gai của tôi trước đây, và cần lắp cựa ngay hơn, nhất là sau khi chúng trở nên mệt mỏi và kiệt sức [ông chỉnh cựa ngay hơn khi gà đuối sức].

    Chỉ riêng cấu trúc không thể quyết định cách lắp cựa hiệu quả nhất, nhưng nếu gà không đâm, nghĩa là không đá bằng mũi cựa, thì hãy thử lắp cựa theo cách khác, hay thử nghiệm với độ cong của gọng cựa hay độ cao mũi cựa khác. Dĩ nhiên nếu gà đá bằng cán hay chậu thì chẳng giúp gì được, nhưng đôi khi cách thức lắp cựa có thể mang lại sự khác biệt, điều mà tôi tốn cả đống tiền để rút ra bài học.

    Trước khi kết thúc về chủ đề hướng cựa, hay đâm bằng mũi cựa, hãy so sánh sơ lược giữa cựa dài và cựa ngắn về phương diện này. Dĩ nhiên việc đá bằng mũi cựa rất quan trọng bất kể thể loại và chiều dài vũ khí được sử dụng. Nhưng với cựa dài mũi cao và gọng cong, mỗi khi gà giao nạp và bật ra đều hầu như đâm mũi cựa vào đâu đó, vào lúc nó rút ra và chòi đạp (shuffle away) thì cựa càng vào sâu và sâu nữa. Nhưng với loại cựa ngắn thẳng tiêu chuẩn, đa số trò rút ra và chòi đạp chẳng có ý nghĩa gì bởi gọng cựa thay vì vào sâu hơn trong mình địch thủ, thì nhiều khả năng, chỉ quơ quào trong không khí hay cào xước lông mà thôi.

    Nhiều năm trước đây, Knotty Harris quá cố, một sư kê nổi danh ở Memphis, tham dự một giải luân lưu cựa ngắn ở bang New York nơi tôi thi đấu. Bây giờ thì chẳng ai kết tội Knotty là ngu ngốc về khía cạnh cờ bạc cũng như chọi gà. Ông thấy và biết nhiều hơn hầu hết mọi người. Nhưng đây là kinh nghiệm đầu tiên của ông với thể loại cựa ngắn. Hết lần này đến lần khác, con gà đá chân mà theo Knotty là nạp chết (devastating shuffle) theo đó ông đặt hết tiền vào kèo trên. Nhưng ngay lập tức chúng về lại thế cân bằng. Điều sau cùng mà tôi thấy là Knotty mượn tiền của Solly O’Connell “để mua vé tàu về nhà”. Vấn đề của Knotty ở chỗ ông không nhận ra sự khác biệt to lớn về hiệu quả giữa loạt chân đá bằng cựa ngắn thay vì bằng cựa dài.

    Khả năng đâm sâu
    Có lẽ yêu cầu quan trọng kế tiếp của thể loại cựa ngắn là nó phải đá chân sâu. Điều này có thể được thực hiện bằng cú đá vòng cầu [roundhouse swing, tức đá “cặp nách” với hai chân giang rộng sang hai bên trước khi đâm vào] nhưng sẽ tốt hơn nhiều nếu gà đâm lút cán bằng một cú chọc nhanh [quick snap, đá thẳng trực diện]. Bạn không cần phải giang rộng để đâm lút cán cựa 1 ¼ “. Một cú chọc nhanh với thăng bằng tốt và trọng lượng dồn lên chân đá sẽ thực hiện công việc tốt hay tốt hơn. Ngoài ra, cú chọc dường như tự nó có tác dụng làm tê liệt. Hơn nữa, gà đá chân rời [tức chọc hay bắn tỉa] ít bị mất thăng bằng khi tiếp đất lúc mà nó không thể tự vệ. Trên thực tế, gà đá chân rời thường rút chân về mà không bị dính cựa, cho dù nó tiếp đất thế nào và đâm sâu đến đâu. Nhiều lần, mọi người tưởng rằng gà đá lối này chẳng hề đâm, nhất là khi cú đá nhắm vào thân, và không hiểu ra “ccái dzì dzậy” khi một hay hai phút sau địch thủ chẳng nhấc chân lên nổi.

    Nhưng cú đá phải đâm sâu bất kể cách ra chân như thế nào. Đâm nông không tốt, dẫu là ngoáy hay móc (hook). Chúng ta đã biết tại sao đá lùa lại là sự cản trở đối với cựa 1 ¼ “ thay vì quý báu. Vô số lần tất cả các tay đá cựa ngắn đều chứng kiến có con tải hàng trăm cú đâm nông, thậm chí có thể bị mù và liệt một phần, trả đòn bằng một chân êm ái khiến địch thủ chết ngắc như con giòi. Trở lại đầu trận, gà kèo trên đá như thể 100 ăn 20 [mười ăn hai], nhưng bạn sẽ không bao giờ thấy kèo này ở thể loại cựa ngắn. Nếu gà kèo trên đâm nông, và gà kèo dưới từng chứng tỏ khả năng đâm sâu thì kèo sẽ không bao giờ vượt quá 100 ăn 80 [mười ăn tám] thậm chí còn không được như vậy.

    Bây giờ, tất cả những điều này không có nghĩa rằng gà đá lùa, đâm nhanh, tương đối nông không thể thắng trong các trận đá cựa ngắn. Trên thực tế, có nhiều cách thức và lối đá để chiến thắng một độ gà so với “số cách lột da mèo”. Tôi từng thấy gà với lối đá trên chiến thắng trong thể loại cựa ngắn và chúng trông như thể đáng giá hàng triệu đô la. Dồn ép địch thủ và không cho chúng chút cơ hội nào. Khiến bạn thèm rỏ dãi mong sở hữu một con. Nhưng đấy là những siêu chiến kê được biệt dưỡng siêu tốt và trong trạng thái tới độ. Chả mấy sư kê trong cả ngàn người từng sở hữu chiến kê như vậy hay có thể biệt dưỡng được như vậy. Có vô số bầy gà với lối đá tương tự, nhưng trình độ không bằng và biệt dưỡng bình thường, tràn qua các đấu trường cựa ngắn nhưng thường kết thúc trong đám gà chạy. Trong phần thảo luận về lối đá cựa ngắn này, chúng ta ưu tiên xem xét chất lượng gà và chất lượng biệt dưỡng được thực hiện bởi một sư kê bình thường. Cũng cần lưu ý rằng thậm chí số chiến kê xuất sắc này đã không thể chiến thắng giải derby đó. Trên thực tế, chúng kết thúc theo nhiều cách (7 hay 9 cách theo tôi nhớ) ở vị trí thứ ba, tất cả những điều đó chứng tỏ rằng thậm chí siêu chiến kê trong trạng thái tuyệt vời cũng

    không thể bù đắp cho những khiếm khuyết về đâm sâu khi đá trong thể loại cựa 1 ¼ “.

    Nhiều sư kê đá cựa dài có ấn tượng rằng lối đâm thân không hiệu quả trong đá cựa ngắn. Điều này không đúng. Mà trái lại, nhiều sư kê vốn sở hữu gà đâm sâu lại chuộng đá thân, nhất là lúc khai trận. Những cơ quan trọng yếu trong cơ thể gà – phổi, tim, gan, mề – không nằm quá xa bề mặt da đến nỗi cựa 1 ¼ “ không thể đâm tới. Cựa ngắn thẳng có thể ngoáy và đâm đến những chỗ đó nhưng dĩ nhiên gà phải có chân đá thích hợp. Đâm thân hết sức hiệu quả trong việc ngăn cản khả năng phản đòn của địch thủ. “Luôn nhắm bắn phát đầu tiên vào bụng” một cựu xạ thủ phương Tây từng nói “nó phá việc nhắm bắn của địch”. Điều tương tự cũng xảy ra với cú đá mạnh bằng cựa ngắn vào thân. Không những gây tổn thương tính mạng mà khả năng trả đòn của địch thủ sẽ sút giảm một cách đáng kể.

    Những cú đâm vào đầu và cổ, trừ phi đá trúng dây thần kinh chính hay cơ quan trọng yếu, không mang lại hiệu quả này. Trên thực tế, chúng thường khiến gà địch đá dữ dội và chính xác hơn so với trước. Nhưng cú đá mạnh vào “vựa lúa” [bread basket, tức bầu diều] khiến nó chậm lại sau đó, và sẽ chậm luôn. Hơn nữa, luôn có khả năng cú đá vào thân quá nghiệt trúng vào cơ quan trọng yếu. Số chân chết đá vào thân bằng cựa 1 ¼ “ cũng tương đương với đá vào đầu và cổ. Vậy đừng bao giờ xem nhẹ hiệu quả của lối đâm thân bằng cựa ngắn, thẳng miễn là các cú đá đủ sâu theo yêu cầu.

    Trước khi kết thúc đề tài đâm sâu, cần lưu ý đến lối đá móc hay “ngoáy” (pulling in). Lối đá này rất nghiệt trong thể loại cựa dài, mũi cao và gọng cong, nhưng trong cựa ngắn thẳng thì lại là bất lợi lớn. Những cựa này thay vì ngoáy vào sâu hơn lại dường như sượt vào không khí hay làm trầy xước đôi chút mà không gây nguy hiểm đến tính mạng. Nói cách khác, để củng cố cho quan điểm này, không gì có thể thay thế lối đâm sâu bằng một cú đá thẳng, mạnh xét trong thể loại cựa ngắn chuẩn 1 ¼ “.

    Kinh nghiệm lắp cựa gà, lắp cựa đá trường – Phần 8
    Gà ChọiTh1 19, 2016 0 818
    Lắp Cựa Đá Trường
    Arch Ruport (Muff) – Trích “The Art of Cockfighting” (1949)



    Lắp cựa đúng cách để đá trường là rất quan trọng. Mặc dù gà hay vẫn đâm với bất kỳ kiểu cựa hay cách cột cựa nào, tôi tin rằng nhiều con đâm kém có thể được cải thiện nhờ lắp cựa đúng cách.

    Khi đến thời điểm lắp cựa đá trường, bạn cần chuẩn bị một số thứ. Cựa sắt phù hợp, đồ quấn đệm, và chỉ cột nên có sẵn. Một trợ lý, người biết cách bồng gà sẽ rất hữu ích.

    Khi lắp cựa, một số người sử dụng những mảnh da nhỏ, rộng khoảnh ¼ inch và dài hơn 1 inch một chút. Những mảnh này được quấn chồng chéo cho đến khi gốc cựa xương dày lên vừa khít với đế cựa sắt. Những người khác lại chuộng sợi dây da dài để quấn quanh chân và lên gốc cựa cho đến khi vừa khít với đế cựa sắt.

    Sau đây là cách làm dây da quấn cựa: Một tấm da mỏng, thuộc bằng a-xit, là tốt nhất bởi nó có thể đem giặt và không bị chai. Trải tấm da trên bàn với mặt sần nằm dưới và thấm mặt trong bằng nước. Rồi gập nó lại với mặt ướt nằm bên trong và vắt mạnh để làm ẩm đều. Kế đó, trải phẳng và kéo xuống qua cạnh bàn hay hộp và làm dãn đều, kéo dãn theo chiều dài của tấm da. Trải lên bàn và cắt dọc theo chiều dài tấm da, thành những sợi rộng độ ¼ inch và dài khoảng 20 inch. Có thể rạch khe ở một đầu để tròng lên đế cựa xương, nhưng tôi thích chừa khoảng 1 inch vuông ở một đầu. Ở chính giữa, tôi đục một lỗ đường kính ⅜ inch cho vừa với gốc cựa. Nó có tác dụng như tấm đệm để cựa sắt đè lên.

    Quấn dây da xung quanh chân, một vòng bên trên cựa xương và một vòng bên dưới, và rồi xung quanh chân và lên trên cựa xương cho đến khi đế cựa lắp vừa khít. Tròng cựa vào và ấn xuống cho đến khi nó tựa vững chắc lên chân. Đừng bao giờ xoay đế cựa để tròng vào bởi nếu làm vậy bạn sẽ làm lớp vỏ sừng bị bong ra.

    Để đệm da và cột dây, hãy nhờ trợ lý giữ gà đúng tư thế. Cách làm như sau: Bồng gà dọc theo thân với đầu hướng về bên trái, giữ chặt nhưng ở vị trí thoải mái. Nắm chân trái bằng tay phải và kéo dãn chân về phía người lắp cựa.

    Như vậy gà nằm lên cánh tay trái với phần lưng áp vào ngực của người trợ lý. Cánh tay trái bợ dưới mình gà với chân phải được lồng giữa ngón cái và ngón trỏ của bàn tay trái. Điều này cho phép chân phải cử động tự do, và trong trường hợp gà quẫy đạp, nó sẽ không tự làm mình bị thương hoặc đá trúng người lắp cựa.

    Đảo vị trí bồng gà để lắp chân bên phải.

    Khi lắp cựa ngắn, chỉnh mũi cựa theo hướng bên trong sợi gân gối (tức sợi gân lớn trên chân mà nó hiện lên ở gối khi kéo ngón thới). Với chân phải, chỉnh mũi cựa ngay theo sợi gân gối (back of the leader). Cách chỉnh này phù hợp với gà đá chân trái cao hơn khi bạn bật (flip) nó. Đổi ngược lại trong trường chân phải đá cao hơn.

    Với cựa dài, mũi cựa phải chỉnh ngay hơn về thới.

    Với gà đá chân rời (single-stroke), tôi chuộng loại cựa lệch rất ít hoặc không lệch (side set), và gọng chỉ hơi cong một chút, mũi gần bằng với mép trên của đế cựa. Với gà nạp lùa, gọng nên cong hơn và lắp hơi ngay hơn (wider).

    Cột chỉ chặt nhưng đừng chặt đến nỗi chân bị đơ.

    Khi cựa được chỉnh như ý, quấn dây da xung quanh chân và nhờ trợ lý dùng ngón tay giữ nó nguyên vị trí. Dùng sợi chỉ dài khoảng 20 inch (50 cm), quấn khúc giữa xung quanh gọng mặc dù cựa có gờ (tie hook), kéo xuống và xung quanh chân bên dưới cựa, và cột một nút đôi (double flat knot). Rồi quấn chỉ xung quanh đế cựa và cột; kéo xuống quấn quanh chân và trở lên và cột chặt. Rồi lại kéo xuống xung quanh chân và lên bên dưới cựa và lại cột. Cách cột này sẽ giữ cựa chắc chắn.

    Để lắp cựa chân trơn (slip-leg), không nhất thiết phải dùng đế cựa giả, băng keo hay miếng đệm. Lấy một đoạn da rộng ¼ inch và dài khoảng 1 foot, gập đôi, và quấn một vòng quanh đế cựa. Quấn lên chân gà rồi kéo chặt. Chỉnh cựa như ý rồi kéo chặt dây da; vòng đầu dây ra ngoài và đi xuống xung quanh chân rồi quay lại và cột. Rồi cột chỉ theo cách vẫn thường áp dụng. Cột chặt và cựa sẽ không bị xê dịch.

    Vệ sinh cựa sau mỗi lần đá và giữ chúng sạch bóng.

    Để kết luận về chương lắp cựa, sẽ không thừa khi trích dẫn lời của một chiến hữu vào thế kỷ 18, Sir Richard Blackmore: [tác giả nhầm lẫn, đoạn này trích từ “The Royal Pastime of Cock-fighting” của Robert Howlett (1709)]



    VỀ LẮP CỰA GÀ CHỌI
    “Và về việc lắp cựa cho gà, không có một công thức nhất định nào, bởi cách thức và đòn lối của một số con đòi hỏi cựa phải lắp thật cao; số khác lại thật thấp: Con này phải lắp cựa “gai” (narrow), con kia lại phải lắp cựa ngay (wide) hết mức có thể.”

    “Và do vậy, tôi không để ai khác lắp cựa, trừ phi anh ta phải xem gà xổ trước đó, và nhận biết lối đá của nó; không những anh ta chẳng thể trở thành một chuyên gia lắp cựa [nếu không làm vậy], mà theo tôi cách phù hợp nhất để lắp cựa gà là chăm sóc và xem nó xổ.”

    Kinh nghiệm lắp cựa gà và lối đá mỗi loại gà chọi – Phần 7
    Gà ChọiTh1 18, 2016 0 678

    Lắp Cựa
    A. McIntyre – Trích “The Game Fowl, Its Origin and History” (1906)



    Với một chút thực hành, việc lắp cựa không quá khó đối với loại cựa ngắn. Người nhiệt tình chỉ cần tự tin và kiểm tra một vài điểm quan trọng, và gà do bạn lắp cựa cũng đạt như bất kỳ ai.

    Thứ nhất. Chỉ cột, hay chỉ sáp (wax-end) để cột cựa phải được làm từ loại chỉ lanh khâu giày tốt nhất, có tối thiểu bốn lõi, se với nhau và được tráng bằng loại sáp ong tốt nhất. Chỉ sáp không được quá to hoặc quá nhỏ – không bao giờ vượt quá sáu lõi. Chỉ dài khoảng 2.5 foot (76 cm), được cắt sẵn trước trận đấu và đủ dùng trong trường hợp khẩn cấp.

    Thứ nhì. “Đệm” (packing) là cần thiết để cựa sắt gắn chặt vào chân. Những chất liệu thường dùng bao gồm: giấy ẩm, vốn bắt buộc theo luật Philadelphia; da dê tơ (kid), dùng chung cho tất cả các luật. Da dê tơ được cắt ra từ một găng tay cũ thành những sợi có chiều dài khác nhau và rộng khoảng ¼ inch (0.6 cm) hay hơn kém chút đỉnh; da dê (chamois) vốn dày và mềm hơn da dê tơ và có nhiều ưu điểm hơn. Nó có thể được cắt thành sợi như da dê tơ, và một vài long đền (washer), để tròng vào cựa xương và vuốt đè lên cẳng gà. Tôi buộc phải tin rằng việc dùng da dê giúp gà thoải mái hơn nhiều và vừa khít. Da dê có thể kết hợp với giấy và da dê tơ.

    Thứ ba. Những thứ ở trên, cùng với cựa sắt, kéo và dao mũi nhọn để cắt gỡ cựa sau trận đấu, là đủ cho cái gọi là “đồ nghề sư kê”. Bộ đồ nghề phải được giữ một cách ngăn nắp để phòng tránh mất mát và nhầm lẫn.

    Thứ tư. “Cắt” hay “tỉa lông”. Đây là phương pháp cắt tỉa trước trận đấu. Gà phải được ôm nhẹ nhàng nhưng chắc chắn để tránh chòi đạp và vỗ cánh, và lông ở dưới bụng và hông gần như bị cắt trụi đến da. Rồi nhấc chóp cánh lên khỏi gốc đuôi và cắt lớp lông dày trên đùi. Rồi tỉa sạch lông hai bên đùi. Lật ngửa gà lên rồi tỉa mặt bên trong theo cách tương tự. Bồng gà trên lòng bàn tay – nếu có thể hãy nhờ một phụ tá – rồi đặt kéo bên dưới lông mã, bắt đầu từ gốc đuôi, cắt xuôi về phía đầu. Cắt tương tự với mặt bên kia, rồi tỉa hết lông tơ hay lông mềm xung quanh đít.

    Nếu đuôi gà đầy đủ, cắt bỏ toàn bộ lông phụng sát đến da. Đẩy quạt đuôi tới trước và cắt toàn bộ lông mềm bên dưới. Rồi giữ quạt đuôi bằng tay trái và cắt bớt, chỉ chừa vừa đủ để làm điểm tựa cho gà khi nó bị té lùi ra sau, và trông ra dáng gà xuất trường. Nếu đuôi gà lưa thưa thì để lại toàn bộ. Kế tiếp, dùng tay trái kéo dang cánh hay nhờ trợ lý làm hộ; bằng tay phải nếu tỉa cánh bên trái; bằng tay trái nếu tỉa cánh bên phải. Bắt đầu từ những lông bay ngắn, cứng, cắt chúng thật ngắn. Giữ từng cọng lông bay sơ (primary) giữa các ngón tay, và cắt, không phải cắt ngang mà cắt xéo, sao cho chóp lông hướng về phía ngực người cắt. Không cần cắt tỉa gì nhiều nếu cánh gà quá ngắn, nhưng gà cánh dài, rậm rạp nên được cắt tỉa sao cho phần chóp của các lông bay sau khi cắt tỉa phải thẳng hàng với phao câu. Sau khi cắt hết lông bay sơ, tách riêng lông bay thứ (secondary) và cắt hết bằng một nhát kéo cho bằng với lông bay sơ. Đến đây việc cắt tỉa xem như đã hoàn tất đối với luật trường miền Nam và miền Tây nhưng chưa đủ với luật New York, Maryland và Philadelphia. Theo những luật này, việc cắt tỉa chi được coi là hoàn tất sau khi luồn tay sát dưới lông bờm (shawl) ở vai, vòng ngón trỏ và ngón cái xung quanh cổ. Từ vị trí này, đẩy toàn bộ lông bờm về phía đầu, như thể gà đang xù lông giận dữ và chuẩn bị lao vào gà địch. Kề kéo vào sát da cổ bên họng trái và bằng một nhát cắt dứt khoát và đều, xoay một vòng xung quanh cổ, càng sát với tay càng tốt. Chỉ còn lại một ít lông mã. Tỉa lại cho gọn rồi tỉa hết lông mềm trên đầu và mặt. Với gà râu hay mào, cắt sạch đám lông làm đỏm này và rồi gà đã tươm tất để đá.

    Lưu ý – Kê phòng phải bố trí thùng gỗ để đặt gà trong khi cắt tỉa, và đựng lông cho khỏi rơi vãi.

    Thứ năm. “Bồng gà” là cả một nghệ thuật. Trợ lý phải ngồi trên ghế đẩu hoặc ghế không tay vịn đối diện với tay lắp cựa. Áp gà nhẹ nhàng vào người, nếu cựa trái được cột, áp gà vào người bằng tay trái, với đầu gà về bên trái và lưng xoay về phía trợ lý, chân bên phải được giữ chặt giữa các ngón của tay trái; với tay phải kéo dãn chân trái gần như thẳng, giữ chặt nhưng nhẹ nhàng ở ngang tầm chân gà, ngón cái cũng ở tầm tương tự, tỳ ngay trên cựa. Trợ lý có thể tỳ tay lên đầu gối nhằm giữ tư thế ổn định hơn. Khi người lắp cựa quấn đệm xung quanh gốc cựa xương để giúp đế cựa sắt vừa khít với cựa xương, trợ lý phải rà ngón cái lên và đè giữ một đầu dây cho đến khi người lắp cựa hoàn tất công việc. Trợ lý cũng phải tỳ đầu ngón cái lên nút thắt thứ nhất trong khi cột cựa bằng chỉ sáp cho đến khi người lắp cựa cột thêm nút nữa. Khi cựa trái được cột xong, trợ lý nên để gà nghỉ ngơi vài giây bằng cách thả nó đi lại và thư dãn. Rồi bồng gà bằng tay phải, đầu hướng về bên phải, trợ lý phải giữ gà nhẹ nhàng nhưng chắc chắn với phần lưng áp vào người như trước đây, giữ chặt chân vừa lắp cựa như hướng dẫn ở trên, nhưng giữa các ngón của bàn tay phải, kéo dãn chân phải của gà bằng tay trái, và hỗ trợ người lắp cựa bằng cách dùng đầu ngón cái đè giữ đầu dây đệm và chỉ sáp như hướng dẫn ở trên. Sau khi lắp cựa xong, trợ lý lại thả cho gà đi lại như trước đó, rồi trao gà cho tay lắp cựa, người đến lượt mình lại trao gà cho nài. Nguyên tắc chung là giữ gà chặt, nhẹ nhàng, chắc chắn và thuận tiện cho người lắp cựa.

    Thứ sáu. Lắp hay cột cựa đòi hỏi tinh mắt và đều tay. Tay lắp cựa nhiệt tình nhưng non kinh nghiệm cần sự hỗ trợ ở những điểm nhất định vốn thường bị bỏ sót. Giả sử bạn có một cặp cựa được chế tạo và gắn đai da (leather) phù hợp. Điều này là sự thực, hình dạng của đế cựa và đai da cần được kiểm tra một cách kỹ lưỡng. Ngồi trên ghế đối diện với trợ lý, người kéo dãn chân trái của gà như chỉ dẫn ở trên, tay lắp cựa “đệm” xung quanh gốc cựa xương sao cho đế cựa sắt bó sát vào chân gà; lấy một sợi da dê tơ dài (nếu dùng da dê tơ), quấn trùm các sợi da dê tơ ẩm lên đầu gốc cựa xương cho đến khi vừa khít với đế cựa sắt, nhớ kéo đầu dây da xuống trễ dưới chân để ấn giữ trong khi cựa được tròng lên đệm.

    Dây đệm thường được làm ẩm bằng cách rê qua miệng. Không được để phần đệm quá ẩm hay quá khô nếu muốn công việc được hoàn tất. Khi đệm xong, lấy cựa trái, mũi hướng về phía mặt, đồng thời giữ đai da giữa các ngón của cả hai tay, các ngón cái đặt gần đế; ấn cựa vào mà không được xoay, bằng không gốc cựa có thể bị trầy, khiến gà đau đớn một cách không cần thiết. Bây giờ, nhớ đệm phía trên hoặc phía dưới đế cựa nhằm hạ hay nâng mũi cựa đến vị trí phù hợp. Nếu cần nâng mũi cựa lên, đệm phía dưới cựa; nếu mũi cựa quá cao, đệm nhiều hơn phía trên cựa. Nhưng đừng quên nếu luật yêu cầu lắp cựa phẳng trên cán, thì không được phép đệm gì ngoài những thứ bắt buộc phải có. Càng đệm nhiều giữa chân và đế cựa thì cựa càng dài; đấy là những gì vẫn diễn ra, đại loại cựa 1 ¼ inch trên thực tế kéo dài đến 1 ½ inch. Đây là lợi thế rất lớn so với cách lắp cựa phẳng trên cán, và trừ phi luật trường được sửa đổi, bằng không việc thắng độ bằng cách đệm cựa quá nhiều sẽ bị coi là ăn gian. Nhưng nhìn chung, phía trên đế cựa cần đệm nhiều hơn bởi sẽ cực kỳ nguy hiểm nếu chỉnh mũi cựa quá cao. Nếu cựa được chế tạo phù hợp, thì rất dễ để xác định chính xác độ cao mũi cựa nhờ mức đế cựa; nghĩa là cựa sắt phải nằm trên chân như thể được gắn vuông góc với ngón trỏ của bàn tay người. Một cách thử khác: Mũi cựa ở độ cao phù hợp khi cựa được gắn lên một tay đòn vuông góc, mà nó tròng khít vào đế cựa. Cách này dùng để gắn thử nghiệm. Nó cũng được áp dụng để thử nghiệm sản phẩm của nhà chế tạo cựa.

    Do đó, khi áp dụng thực tế, phải chèn đệm cho đến khi đạt được vị trí tương đương của mũi cựa trên chân gà [nghĩa là nhà chế tạo đã tính trước độ cao mũi cựa chuẩn, khi lắp trên chân gà cần chỉnh đến đúng độ cao đó]. Áp dụng nguyên tắc tương tự cho cả mặt trước lẫn mặt sau, và cựa phải được cột sao cho đai da được quấn thẳng quanh chân, không được xéo. Đây là cách thử cựa khác nữa. Nếu đai da không đạt, phải quấn xéo để chỉnh mũi cựa. Nhưng một bí quyết không kém phần quan trọng trong việc lắp cựa là vị trí của mũi cựa so với sợi gân chân (leader). Bằng việc kéo ngón thới, sợi gân chân nổi lên gần gối, về phía trong chân. Phần lớn chuyên gia lắp cựa ngắn đều chuộng cách hướng một bên mũi cựa theo mép trong của sợi gân chân, mũi bên kia hướng theo mép ngoài. Gà được chỉnh cựa bên trong sợi gân được gọi là “lắp gai”.

    Khi gà đuối sức chúng hầu như tự đâm chính mình khi lắp gai, mặc dù lúc còn sung thì không có chuyện này. Khi lắp cựa dài, một số tay lắp cựa vẫn áp dụng theo cách này, nhưng nhiều tay lắp cựa giỏi nhất ở miền Nam ngày nay lắp cựa “ngay” hơn nhiều, xa về phía sau khi cả hai mũi cựa đều chệch hẳn ra ngoài viền chân. Một cựu sư kê ở South Carolina, người đá gà giữa hai thành phố, từng nói điều này với những người bạn trẻ “Nào các bạn, hãy hướng một cựa về Greenville còn cựa kia về Columbia”. Khi gà đá chặn (clipping), đá chân rời (single-striking) và dội bom (sparring), hiển nhiên cựa dài lắp gai là tốt nhất; nhưng khi đá khai cuộc (mix-up), đá thân ồ ạt và đá lùa, dĩ nhiên “lắp rộng” là hợp lý như lời khuyên của vị cựu sư kê này. Theo cách tương tự, dòng gà nạp lùa cần phải lắp cựa ngay [về thới] trong khi dòng gà bay cao, dội bom, đá chân rời tốt nhất nên lắp gai. Tuy nhiên, bất kỳ con nào lắp gai cũng chịu rủi ro khi tự đâm chính mình. Một số chuộng lắp chân trái gai, số khác lại chuộng chân phải. Tôi chẳng thấy có sự khác biệt nào, dẫu các tay đá gà Mễ tin sái cổ rằng gà đá cựa dao hạ thủ bằng chân trái. Một khi mũi cựa đã được chỉnh và cựa đã lắp xong, quấn các đầu đai da xung quanh chân sao cho chặt và đều, chồng lên nhau sao cho vạt ngoài hướng về mặt bên nếu được.

    Người phụ tá ấn đè ngóntay lên đầu đai da, người lắp cựa lấy chỉ sáp, áp vào chỗ đai da ngay bên dưới gọng cựa, càng gần càng tốt, giữ cho hai đầu sợi chỉ bằng nhau. Rồi anh quấn quanh và vòng về, kéo chỉ vừa đủ chặt để giữ mũi cựa đúng vị trí nơi nó được điều chỉnh từ trước. Rồi anh cột nút bằng cách luồn đầu chỉ qua vòng quấn hai lần thay vì một. Bây giờ hai đầu sợi chỉ bao xung quanh đế cựa bên trên gốc cựa xương, tại đó cột một nốt chặt, nằm chính xác ngay trên cựa xương, khi hai đầu chỉ được vòng ngược ra sau chân, nơi chúng được kéo căng nhưng không quá chặt, rồi cột một nút chặt như lần trước. Khi lắp cựa, tất cả các nút đều phải cột chặt. Cắt bỏ các đầu chỉ thừa, nhưng không được quá sát. Ép chúng nằm xuống bằng đầu ngón cái. Kéo ngón thới để xem sợi gân có cử động thoải mái hay không, rồi kéo các ngón chân, sau đó cho gà đứng trên hai chân.

    Nghe nói nút cột bên trên gốc cựa xương phải cực kỳ cẩn thận, không được thắt quá chặt. Đây là lối cột nguy hiểm và có thể khiến gà bị đơ (cramp). Chín trong mười người lắp cựa mà tôi thấy đều thắt sợi chỉ quá chặt, và tôi cũng thấy nhiều chiến kê xuất sắc bị hạ sát chỉ vì hành động ngu ngốc này. Cột chỉ đủ chặt nhưng không chặt quá mức cần thiết khiến chân gà bị ảnh hưởng, dẫu là phía trên hay phía dưới cựa, nhưng luôn cột phía dưới trước. Đây là cách cột chỉ sáp an toàn và hợp lý nhưng không nhất thiết là cách duy nhất. Qua nghiên cứu hình ảnh ở trang khác, bạn có thể thấy rằng chỉ không quấn xung quanh đế cựa như hướng dẫn ở đây. Một số sư kê giỏi chuộng cách cột như trong hình, nhưng tôi vẫn thích cách mà tôi vừa mô tả [đây là lỗi biên tập, sách chẳng có hình ảnh nào như tác giả đề cập]. Mà với nó tôi thu được kết quả tốt nhất. Kế đó, bồng gà lên và thả xuống hai hay ba lần, giữ đuôi gà, rồi dùng miệng mút sạch mặt gà, sau đó cho nó mổ hai hay ba miếng táo, đem gà đến bên sới và trao cho nài. Đến đây là hết trách nhiệm của “người lắp cựa” và “phụ tá”. Tuy nhiên, người lắp cựa vẫn phải có mặt ở đó để chăm sóc gà sau mỗi trận đấu, cắt gỡ cựa và thả vào lồng nếu gà còn sống, bởi người lắp cựu chịu trách nhiệm về những gì liên quan đến cựa trong toàn bộ quá trình đá giải.

    Kinh nghiệm lắp cựa gà và lối đá mỗi loại gà chọi – Phần 6
    Gà ChọiTh1 18, 2016 0 884

    Cựa Sắt
    A. McIntyre – Trích “The Game Fowl, Its Origin and History” (1906)



    Để chiến thắng ngoài trường đấu, sư kê phải trang bị cho gà nhà loại vũ khí thích hợp. Thật lố bịch khi chính phủ tiêu tốn hàng triệu đô la để huấn luyện binh lính nhưng lại đưa họ ra trận bằng loại súng hỏa mai cũ. Loại cựa ngắn không đem lại mấy khác biệt; nhưng với cựa dài, cựa tốt với gà phở sẽ thắng cựa dỏm với chiến kê hàng đầu.

    Không có gì ngạc nhiên khi các sư kê từ thuở khai thiên lập địa, chịu chi hàng đống tiền cho những loại cựa tốt; nhưng ngày nay việc sở hữu một cặp cựa hàng đầu không còn là điều quá khó như trước đây. Tuy nhiên, một khi tay lắp cựa tìm được thứ gì vừa ý qua thực tế đá trường, anh ta sẽ ngừng thử nghiệm.

    Khỏi cần phải hỏi, nước Mỹ dẫn đầu thế giới về chế tạo cựa sắt (gaff). Một số những nhà chế tạo cựa vượt trội và bằng sự trung thực đến mức chuyên nghiệp, giành được sự tin cậy trên toàn thế giới. Nổi bật trong số những người này là cựu binh W. J. Helwig ở North Carolina, người không ai sánh nổi về thể loại cựa New York chuẩn (1 ¼ inch); và Geo. Huff ở Kentucky, mà loại cựa dài do ông chế tạo là hoàn hảo nhất so với bất cứ đâu. Ở trang sau, các bạn sẽ thấy hình ảnh loại cựa chuẩn New York được cột bởi các chuyên gia khéo léo ở York và Jersey; và loại cựa được sử dụng theo luật miền Nam hay luật Turner, được cột bởi các sư kê hàng đầu ở miền Nam. Đây là những hình ảnh trưng bày cựa trong danh mục hàng của công ty “The Gleezen Supply Co.” ở Lawrence, Massachusetts, mà ông chủ là nhà sáng lập Hiệp hội Sư kê Quốc gia (National Cockers’ Association), H. B. Gleezen, người thường được biết dưới tên “Dad” Gleezen [chỉ có mỗi một hình, có lẽ do sai sót khi biên tập]. Công ty này chứng tỏ sự phát triển vượt bậc của bộ môn chọi gà ở Mỹ; nhu cầu về phụ kiện gà chọi trở nên rất lớn trong thời gian gần đây, nên nhiều người quan tâm đến việc đáp ứng toàn bộ nhu cầu của các sư kê từ thuốc tẩy giun nĩa (gape) cho đến cựa sắt.



    cach-lap-cua-ga-choi-14

    Có hai điều – cựa tốt và lắp cựa đúng cách – hết sức cần thiết để thành công trong trường đấu. Sẽ không an toàn nếu làm cựa bằng loại thép mà vỏ quá cứng hoặc quá mềm. Loại đầu dễ gãy khiến gà nhà trở thành tấm bia cho gà địch đâm chém; trong khi loại sau dễ bị vẹo trong khi thi đấu và gà có thể tự đâm chính mình. Loại thép chất lượng nhất để làm cựa có thể chịu được áp lực lớn trước khi đâm vào, nhưng nếu lực quá mạnh thì chỉ cong chứ không gãy [tức đàn hồi, trở lại hình dạng cũ]. Một số nhà chế tạo cựa tập trung vào loại thép quá cứng một cách có chủ đích. Tôi từng thấy hai cặp cựa của cùng một nhà chế tạo bị gãy trong một cuộc đụng độ nhỏ. Cựa nên càng nhẹ càng tốt xét trong cùng kích thước. Hầu như tất cả các nhà chế tạo cựa ngày nay pha quá nhiều kim loại vào đế.

    Cũng không khó để tưởng tượng ra sự nặng nề và cồng kềnh của cặp cựa 2 ¾ inch trong một trận đấu kéo dài, đối với một chiến kê bị thương và kiệt sức. Tôi không hề do dự khi nói rằng cựa loe là tốt nhất (“skeleton”, tức loại đế miệng rộng và có khoen nhỏ thay vì đế chụp nặng nề). Nhưng loại cựa như vậy phải được cột đúng cách bởi các tay lắp cựa chuyên nghiệp, mà người mới chơi không nên dùng. Một cựa loe chất lượng có thể được cột bằng cách chêm và đệm theo bất kỳ vị trí nào mà tay lắp cựa muốn, điều vốn không thể làm được với loại đế ống (gas-pipe).

    Những loại cựa phổ biến nhất bao gồm: (1) Cựa chuẩn New York 1 ¼ inch, mà gọng to và thô – loại cựa khắt khe nhất hiện đang sử dụng. (2) Cựa 1 ½ inch theo luật Maryland mà nó chỉ khác với cựa New York ở chỗ dài hơn ¼ inch. (3) Cựa võng Cincinnati với đủ loại kích thước, phần dưới của đế cựa võng xuống khiến gọng gần chạm vào ngón thới. (4) Cựa bán võng, gọng cựa võng xuống thấp hơn so với loại cựa chuẩn, nhưng không võng bằng (5) Cựa toàn võng, loại cựa mà khi cột, gọng cựa gần như chạm vào ngón thới. (6) Cựa Singleton, trên thực tế là loại “bán võng” bởi gọng cựa võng gần đế rồi cong dần đến độ cao nhất định. Nhưng sách này không có mục đích bàn sâu về hình dạng cựa. Độc giả tò mò có thể tìm thấy tất cả những gì mà mình quan tâm trong danh mục có minh họa của các nhà chế tạo cựa trên các tạp chí như “Grit and Steel”, xuất bản tại Gaffney, South Carolina, “Game Fowl Monthly”, xuất bản tại Sayre, Pennsylvania, “Southern Pit Games”, xuất bản tại Blakely, Georgia và những tờ khác.

    Việc lựa chọn cựa hoàn toàn phụ thuộc vào kinh nghiệm của sư kê và khả năng chọn ra loại cựa phù hợp với lối đá của gà nhà. Về vấn đề này, tôi không tin rằng cựa “toàn võng” là loại thích hợp cho loại gà cán dài (shanky) và tôi thích dùng chúng cho loại gà cán ngắn. Có một thực tế như sau: gà cán dài sẽ có vết máu ở phía trên cựa sau một trận đấu dài; ngược lại gà cán ngắn sẽ có vết máu trên cựa tự nhiên và gần ngón chân [vết máu (bloody) là điểm va chạm vào người đối thủ khi đá, nhìn vết máu để biết gà đá bằng phần nào của cán]. Bất kỳ nhà lai tạo nào cũng nhận thấy điều này khi quan sát đám gà tơ đá lộn trước khi chúng được tách bầy. Xạ thủ phải tỳ súng vào vai, bởi vậy cựa phải được cột sao cho mũi hướng ra từ điểm va chạm với đối thủ trên cán. Nếu độc giả quan sát kỹ, bạn sẽ thấy một điều rằng trong những trận chiến máu me xảy ra trên sân nhà, những con gà tơ dáng thật cao thường có vết máu nhiều nhất ngay bên dưới gối, và không có dấu hiệu va chạm ở phần phía dưới cựa với cổ và đầu của những con gà tơ khác. Điều này rất có ý nghĩa đối với một tay lắp cựa có đầu óc.



    Còn một điều nữa: Hãy tránh tất cả những loại cựa sắt bất thường. Hình dạng chung của cựa tự nhiên ẩn chứa sự nguy hiểm trời ban; và có một sự kiện mà ai cũng biết rằng, mặc dù cựa tự nhiên của gà khá cùn và khó đâm sâu quá mũi cựa, nhưng người Tây Ban Nha vẫn đá giống gà nhỏ con bằng cựa xương với tất cả những đòn lối nghệ thuật như dạt (side-stepping) và chạy xe (wheeling), tử vong vẫn xảy ra trong vòng vài giây. Những người Tây Ban Nha hay lui tới các trường đấu vùng cực Nam từ vài năm nay vẫn sẵn sàng cáp những con gà 3 ½ pound (1.59 kg) đá cựa xương với những con gà Mỹ to nhất gắn cựa sắt (gaff), nếu được chấp kèo. Trên thực tế, một số vùng ở Scotland và Bỉ hiện tại đang đá cựa xương, các trận đấu cũng chẳng dài hơn so với đá cựa sắt ở Anh và ở đây [Mỹ] xét cùng độ dài cựa. Do vậy, mẹ tự nhiên biết mình đang làm gì khi gắn cựa lên chân con gà, và bà cũng biết đâu là hình dạng cựa hiệu quả nhất.

    Thỉnh thoảng vẫn có tranh cãi rằng cựa nào cũng hiệu quả như nhau; đây là ý kiến ngốc nghếch. Gà cực hay gắn cựa 1 ¼ inch vẫn có thể hạ gục gà phở gắn cựa 2 ½ inch, nhưng nếu mọi yếu tố là như nhau thì lợi thế nghiêng về phía cựa dài với kèo 3 ăn 1.

    Kinh nghiệm lắp cựa gà và một số bộ sưu tập cựa – Phần 5
    Gà ChọiTh1 18, 2016 0 851

    Một Số Bộ Sưu Tập Cựa
    Dr. H. P. Clarke (Indiana) – Trích “The Poultry Book” của Harrison Weir (1903)

    Các minh họa được đăng tải ở đây cho thấy những thể loại cựa nhân tạo đa dạng nhất thế giới. Các số 1, 3 – 6, 8, 14, 15, 35, 36, 43 – 46 được làm tại Indianapolis, Indiana. Những loại cựa khác là hàng ngoại và độc đáo được sưu tầm từ nhiều vùng khác nhau trên thế giới. Tổng cộng có đến 48 thể loại cựa, mỗi thể loại đều dùng theo cặp ngoại trừ cựa dao (slasher) là lẻ và khi dùng chỉ gắn một cái.

    Các số 3, 6, 8 và 36 là loại “cựa vàng” (gold-spur) nổi tiếng được sử dụng trong các trường đấu lớn nhất ở đây [Mỹ] và châu Âu. Chúng được dát vàng. Chúng là loại “hàng Mẽo” mà vào năm 1894 đã tạo ra một cuộc cách mạng về chế tạo cựa ở Pháp và Bỉ. Số 3 được sử dụng tại Võ lâm Đại hội (International Concourse) tổ chức cùng năm, và số 6 chiến thắng những cuộc đụng độ (main) quan trọng nhất được tổ chức ở châu Âu: đội Mỹ đấu với liên minh Pháp – Bỉ.



    Các số 1, 3, 4, 5, 6, 36, 43 và 44 là cựa võng với đủ mọi độ dài khác nhau từ 1 ½ (3.8 cm) đến 3 ½ inch (8.9 cm), loại dài nhất (số 36) to dềnh dàng như ví xách, chế tạo cho loại gà đô con và được biết ở địa phương dưới tên “đoạt hồn” (soul-searcher).

    Số 8 và 46 là cựa chuẩn. Số 45 là cựa Cincinnati. Số 14 và 15 là cựa bán võng, võng trước (front drop) hay “jagger”, tùy cách gọi ở mỗi nơi trong nước.

    Cựa toàn võng chế tạo tại Anh.
    11 và 12. Loại cựa phổ biến ở Pháp.

    Cựa miền nam Bỉ.
    Loại cựa thép tiêu chuẩn ở Anh, chế tạo bởi J. Tepin.
    Cựa rất cũ ở Scotland.
    Cựa dao phay (meat-ax) kiểu Mỹ.
    Cựa dao Texas ở San Antonio.
    Cựa ngà “ivory haip” của Scotland.
    Loại cựa thiếc (tin) rất cũ, không rõ niên đại.
    Cựa Scotland “haip”, loại cựa xương với đế kim loại.
    Cựa dao đế ống kiểu Mỹ.
    Cựa sừng (horn spur) trong cộng đồng Bỉ kiều ở Mỹ.
    Cựa sừng miền bắc Bỉ.
    Cựa gọng sắt đế đồng. Một mẫu vật cổ xưa ở vùng Artois (pays d’ Artois), Pháp.
    27, 30, 32, 33, 39, 40. Cựa dao từ nhiều vùng khác nhau ở Mexico.

    Cựa Úc; ở Brisbane, Queensland.
    Cựa Mỹ 50 mm; được chế tạo để phù hợp với Tiêu chuẩn Quốc tế mới ban hành ở châu Âu.
    Từ Manila, Philippines.
    Cựa dao Philippines trong vỏ.
    Một trong những loại cựa bạc kiểu cũ nổi tiếng ở Anh. Làm bằng hợp kim đồng và bạc và có độ cứng tương đương với loại thép tốt nhất. Cựa làm bằng chất liệu này là một nghệ thuật đã thất truyền, bởi hiện không còn ai biết cách luyện bạc nguyên chất.
    Cựa “kiểu Mẽo” ở Pháp.
    Cựa dao 3 inch (7.6 cm) ở Trung Mỹ.
    Cựa dao 5.5 inch (14 cm) ở miền nam Mexico.
    cach-lap-cua-ga-choi-13

    Thi đấu ở Mỹ
    Có ba thể loại thi đấu khác nhau ở trong nước [Mỹ]: cựa ngắn (3.2 cm), cựa 1 ½ inch (3.8 cm) và cựa dài. Ở những bang vùng đông bắc, miền đông Allehanies và miền tây Rocky Mountains đá cựa ngắn chuẩn 1 ¼ inch, số 46 trong bộ sưu tập, là loại cựa duy nhất mà luật trường cho phép. Những vùng còn lại ở miền bắc đá loại cựa 1 ½ inch, bất kể thể loại nào. Điều này có nghĩa các loại cựa số 1, 5, 8 hay 14 được chấp nhận dẫu cựa võng bị từ chối ở một số nơi.

    Trong hầu hết các vùng ở miền nam, loại cựa dài chiếm ưu thế, yêu cầu duy nhất là gọng cựa (blade) phải tròn từ đế cho đến mũi. Bạn có thể dùng bất kỳ thể loại và chiều dài nào, và đa phần đều sử dụng loại cựa toàn võng như các số 4, 6, 43, 44. Thỉnh thoảng, người ta thấy loại bán võng số 15, và hiếm hơn nữa là loại cựa số 35. Số 9, 41 và những loại cựa như trong hình của Mr. Weir không bao giờ được sử dụng ở Mỹ. Những loại cựa Anh bằng bạc và thép kiểu cũ đó rất thú vị và đáng chú ý, nhưng không có giá trị sử dụng trong thời đại tiến bộ ngày nay, kém hơn hẳn so với loại cựa võng của Mỹ cũng như súng hỏa mai thua xa súng trường tự động vậy.

    Những người Pháp ở tỉnh Quebec sử dụng cựa dài, những vùng còn lại ở Canada dùng cựa ngắn. Ở Mexico và Trung Mỹ, chỗ nào cũng đá cựa dao (slasher) hay navajas, từ sau nghĩa là “dao cạo” theo tiếng Tây Ban Nha. Trước đấy gà thường được đá bằng cựa xương (naked heel) ở thung lũng Rio Grande, cho đến khi mấy người Tàu đem đến một mớ gà phương Đông khoảng sáu hay tám năm trước, và giết chết thể loại này cùng với một số gà chọi.

    Dân Cuba và Puerto Rico hầu như đá cựa xương hay loại cựa nhân tạo tương đương, zapatones, phần nào giống với loại cựa Scotland “haip” [tức cựa tháp đế kim loại, mũi cựa xương]. Ở những nước Nam Mỹ nói tiếng Tây Ban Nha, người ta đá cả cựa xương lẫn cựa dao, không bao giờ đá cựa tròn, trong khi người Brasil đá cựa tù (blunt) giống như người Nhật [tức cựa tự nhiên cắt ngắn, ở Ấn người ta băng lại nên gọi là cựa băng].

    Ở hai bờ Đại Tây Dương
    Ở Scotland, loại cựa thép (số 19) từng rất phổ biến, hiện nay loại cựa tự nhiên hay tương tự “haip” chiếm ưu thế. Ireland đá đồng đều cả hai loại cựa xương và loại cựa sắt kiểu cũ Singleton. Miền đông và bắc Bỉ đá cựa sừng, số 29. Nam Bỉ và bắc Pháp trước đây đá loại cựa thép như số 11-13, sau đó học theo “lối Mẽo” đá cựa số 42, rồi cấm cựa võng và chấp nhận loại cựa tương tự như số 35 và sau cùng, tại Tổng đàn Sư kê Miền bắc (Reginal Congress of Cockers of the North) vào 29/6/1901, thông qua loại cựa thép mà gọng phải thẳng tắp với chiều dài 50 mm. Loại cựa sau cùng này không phải ai cũng chấp nhận, và mặc dù được bộ máy tuyên truyền, Le Journal des Coqueleurs, hết sức ủng hộ, điều đáng chú ý là nhiều trận trong mùa vừa qua được đá bằng armes libres, nghĩa là “cựa dài”.

    ==========================

    Bạn sẽ không thấy loại cựa (gaff) mà các sư kê Việt thường sử dụng trong bất kỳ bộ sưu tập nào. Phần gọng (blade) của cựa Việt cũng có tiết diện tròn từ gốc cho đến mũi như cựa Mỹ (đây là lý do mà chúng ta gọi là cựa tròn), nhưng khác biệt ở phần đế, cựa Việt dùng đế khoen thay vì đế ống. Nghe nói các sư kê Việt ban đầu dùng căm xe để làm cựa nên việc uốn thành đế khoen là điều hợp logic. Đế ống về căn bản được căn chỉnh theo hướng cựa xương tự nhiên, trong khi đế khoen có thể dễ dàng căn chỉnh theo bất kỳ hướng nào tùy quan điểm của người lắp cựa. Gọng cựa thường võng và có độ lệch như loại cựa bayonet. Việc cột cựa nhìn chung cũng khó hơn; lối cột cựa phổ biến của các sư kê Việt là sử dụng băng keo điện và đệm bằng đầu lọc thuốc lá.

    Kinh nghiệm lắp cựa gà và lối đá mỗi loại gà chọi – Phần 4
    Gà ChọiTh1 18, 2016 0 726

    Cựa và Lắp Cựa
    P. Clarke – Trích “Rules of The Cock Pit” (1900)



    Ở vùng bờ Đông, loại cựa chuẩn (regulation) được coi là “loại cựa công bằng duy nhất” nhưng điều đó thường bị bỏ qua. Cựa nào cũng công bằng nếu không bị cấm bởi luật trường hay được các bên chấp thuận.

    Tranh cãi thường nổ ra về hình dạng thực sự của cựa chuẩn, vì vậy tôi xin mô tả những yêu cầu ở đây. 1. Đế cựa phải cực tròn (không được ô-van) và bề mặt nhẵn nhụi. 2. Mũi phải tròn, hướng thẳng ra ngoài và lên trên từ phía dưới (lower part) của đế. 3. Không điểm nào ở mặt trên của gọng cựa được phép thấp hơn mép trong của mặt đế dưới (lower surface) [nhìn ngang], mặc dù (về độ dày) mặt dưới của gọng cựa có thể võng tại gốc, thấp hơn mép ngoài của mặt đế dưới. [xem hình cựa chuẩn của Gray]

    Một số luật còn yêu cầu cựa chuẩn phải có đế với kích thước và độ dài nhất định, nhưng nên nhớ rằng trong các trận đá cáp hay đụng độ thường không có giới hạn nào trừ phi được quy định bởi luật trường hoặc thỏa thuận giữa các bên. Không nên coi điều đó là mặc nhiên. Cũng nên nhớ: bạn không thể ép buộc bất cứ ai về hình dạng gọng cựa cũng như độ cao của mũi cựa.

    Ngoại trừ các bang Michigan, Wiscosin, Minnesota và Bắc Illinois – những nơi chuộng loại cựa chuẩn 1 ½ inch – ngoài ra, loại cựa này hiếm khi nào khác với kích thước 1 ¼ inch. Loại cựa Cincinnati 1 ½ inch cũng thịnh hành ở các bang kể trên và loại cựa võng thường bị cấm những nơi đó. Ở những bang khác, nơi bắt buộc phải đá loại cựa chuẩn 1 ¼ inch, trong khi từ 1 ½ inch trở lên bạn có thể đá bất cứ loại cựa nào tùy thích.

    Về các loại cựa khác nhau và cách sử dụng chúng, hãy tìm đọc bản danh mục cựa (gaff catalogue) (kèm hướng dẫn sử dụng) của tôi bao gồm hình ảnh tuyển tập cựa tốt nhất thế giới với hướng dẫn đầy đủ.

    “Đá cựa ngắn” nghĩa là sử dụng loại cựa tròn 1 ¼ inch hay 1 ½ inch. “Cựa dài” là những cái dài hơn 1 ½ inch, và mặc dù đôi khi các trận đấu sử dụng cựa dài đúng 2 inch, quy luật bất thành văn đó là một khi chấp nhận cựa dài hơn 1 ½ inch, bạn có thể dùng bất cứ chiều dài nào mà mình thích miễn là gà đá được.

    Trong các trận đá “cựa dài”, bạn nên dùng cựa dài bao nhiêu? Trong khi điều này ít nhiều phụ thuộc vào dáng (station) và lối đá của gà, theo dự đoán sơ lược, sẽ an toàn khi chiều dài cựa, tính bằng inch, chỉ bằng một nửa trọng lượng gà (tính bằng pound). Chẳng hạn, gà nặng 4 lb. thì cựa dài 2 inch, gà nặng 7 lb. thì cựa dài 3 ½ inch. Tuy nhiên, điều này chỉ đúng với loại cựa tròn. Ở nhiều vùng tại Mexico, giống gà chọi Trans-Atlantic trọng lượng trung bình đá cựa dao 5 inch và nghe nói rất thành công. Ngài Barriere ở Acambaro có một con gà chọi Trans-Atlantic 7 lb. mà ông đá với “dao” dài 5 ½ inch (navaja), và nói con gà già này thực sự thắng quá nhiều trận đến nỗi ông chẳng nhớ nổi là bao nhiêu nữa.

    ==========================

    *Trans-Atlantic là thuật ngữ chỉ các giống gà chọi ở các quốc gia hai bên bờ Đại Tây Dương, bao gồm cả gà chọi Anh

    và gà chọi Mỹ.

    *Bản danh mục cựa của tác giả được đăng trong cuốn “The Poultry Book” của Harrison Weir (1093) (xem ở dưới).

    Không rõ tại sao tác giả lại không đưa vào sách của chính mình.

    Kinh nghiệm lắp cựa gà và lối đá mỗi loại gà chọi – Phần 1
    Gà ChọiTh1 16, 2016 0 1278
    Kinh nghiệm lắp cựa gà
    Kinh nghiệm lắp cựa gà
    Lắp Cựa Thời Xa Xưa
    Robert Howlett – Trích “The Royal Pastime of Cock-fighting” (1709)



    Và về việc lắp cựa cho gà, không có một công thức nhất định nào, bởi cách thức và đòn lối của một số con đòi hỏi cựa phải lắp thật cao; số khác lại thật thấp: Con này phải lắp cựa “gai” (narrow), con kia lại phải lắp cựa ngay (wide) hết mức có thể.

    Và do vậy, tôi không để ai khác lắp cựa, trừ phi anh ta phải xem gà xổ trước đó, và nhận biết lối đá của nó; không những anh ta chẳng thể trở thành một chuyên gia lắp cựa [nếu không làm vậy], mà theo tôi cách phù hợp nhất để lắp cựa gà là chăm sóc và xem nó xổ.

    Nguyên Tắc Lắp Cựa Gà
    W. Cooper – Trích “Game Fowls, Their Origin and History” (1869)


    Hãy nhờ một phụ tá giữ gà; giữ nó sao cho mặt trong của cẳng chân ở đúng tầm, rồi dùng ngón cái và ngón trỏ nắm kéo ngón thới của gà; trong khi làm vậy bạn sẽ thấy sợi gân chân nhấp nhô ngay tại gối. Bạn sẽ lắp cựa bên phải thẳng hàng với mép ngoài của sợi gân ngay tại gối, và cựa bên trái thẳng hàng với mép trong của sợi gân ngay tại gối. Cẩn thận không chỉnh cựa trái quá gai vào trong bởi sẽ khiến gà tự đâm chính mình. Theo nguyên tắc chung áp dụng cho người mới chơi, tốt nhất bạn nên lắp cựa phải thẳng hàng với mép ngoài của chân đối diện với gối; và cựa trái thẳng hàng với mép ngoài của sợi gân ngay tại gối [người mới chưa quen chỉnh cựa nên sẽ an toàn nếu chỉnh cựa cả hai chân ngay hơn về thới]. Các bạn trẻ mới chơi nên lắp theo cách này cho đến khi trở nên thuần thục để lắp theo cách đầu tiên. Bởi nếu chỉ lắp cựa lố một phần mười sáu inch [một li rưỡi] vào trong sợi gân gối thì gà có thể tự đâm vào chính mình; và do vậy cần hết sức cẩn trọng khi lắp cựa. Chúng tôi áp dụng lối lắp cựa này trong vòng 30 năm, và luôn thành công với một vài trường hợp ngoại lệ, vốn không phải do lỗi lắp cựa. Chúng tôi chưa từng thấy con nào đá quá 30 chân khi lắp cựa theo cách này mà một trong hai con chưa tử trận. Bởi vậy trường hợp hai con đá hoài mà chưa bị chết hay gục ngã, chắc chắn là vì lắp cựa kém.

    Khi chuẩn bị gà đá trường và trước lúc bạn đưa gà vào lồng để biệt dưỡng, hãy đột cựa. Không đột quá ngắn, mà đủ dài để gắn đế cựa sắt lên cho chắc chắn. Sau đó, bạn đệm cựa bằng một mảnh giấy ẩm hay da ngựa thật mềm, để đế cựa sắt tròng vào thật khít, và không bị xê xích. Khi bạn đã chỉnh cựa xong, hãy cột nó bằng chỉ sáp (wax-end) loại tốt nhưng không quá chặt khiến chân và các ngón bị đơ. Loại cựa sắt (gaft) sử dụng thường được đôi bên thỏa thuận trước trận đấu. Chiều dài và loại cựa phải gần như nhau, không thể phân biệt. Trách nhiệm của trọng tài là kiểm tra cựa dựa vào thỏa thuận của đôi bên. Gà cũng phải có trọng lượng tương đương. Trong khi gà của bạn đang cân, hãy chụp một cái bao, dùng riêng vào mục đích này, lên đầu để ngăn gà ngọ nguậy, nhờ vậy mà trọng lượng của nó mới chính xác. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, hãy đá theo luật địa phương của bạn, hoặc những luật được ghi trong sách này.



    Nhiều người có lẽ còn bỡ ngỡ với hàng loạt loại cựa sắt khác nhau, cả cựa hợp lệ lẫn cựa đểu, chúng tôi sẽ mô tả về chúng sau đây.

    Loại cựa hợp lệ là cựa tròn với đế gần như tròn, và bề ngoài quen thuộc. Những loại như cựa võng [drop socket: cựa hình số 3 hoặc số 7] là không công bằng và việc sử dụng chúng cần bị ngăn cấm. Ở những loại này, đế cựa dài và mặt dưới (lower side) được đệm da để cho vừa với gốc cựa xương, và cũng nhờ được đệm, khiến cựa hạ thấp xuống gần đến ngón chân; gọng cựa cũng võng xuống gần đế, gần như chạm vào bàn chân. Mũi dao có thể được chế từ cựa tiêu chuẩn hay cựa võng; lưỡi như mũi kiếm, dẫu chúng tôi từng thấy cả loại ba ngạnh. Tất cả những loại cựa khác với loại đế tròn và gọng tròn đều bị coi là không hợp lệ. Người lắp cựa, nài gà cũng như trọng tài nên để ý đến vấn đề này.

    ==========================

    *Sách của bác sĩ Cooper đã trở thành tài liệu kinh điển cho nhiều thế hệ sư kê trong hơn một thế kỷ chọi gà, cho đến tận ngày nay! Đây là phần mô tả của ông về hình lông và lối đá:

    “Nhiều sư kê có kinh nghiệm đều công nhận rằng dù gà bạn có gan lỳ đến đâu thì khi bị cựa vào tinh hoàn hoặc ống dẫn tinh nó sẽ không chịu nổi.”

    Người mà chúng tôi hết sức tin cậy, trong một trận ở Wilmington, Delaware, có con gà trúng cựa và bỏ chạy. Ông được một sư kê người Anh có mặt ở đó nói cho nguyên nhân, và sau đó ông mang gà về nhà, giết và mổ xác, phát hiện ra một đống máu bầm trong ống dẫn tinh, và vết đâm của cựa. Ông sau đó đem toàn bộ anh em cùng bầy với con này đi đá và tất cả đều gan lỳ cho đến chết. Khỏi cần phải nói giờ ông tin tưởng điều này đến mức nào. Nài trong trường đấu cũng hành động dựa trên kiến thức này, đôi khi chơi đểu bằng cách bấm gà, không đến mức lộ liễu, nhưng bấm đủ đau vào tinh hoàn để làm chúng bị rót.

    Gà có lối đá riêng và đôi khi được phát trển thành một dòng hay phân dòng. Điều này không phải lúc nào cũng đúng nhưng trên thực tế, một số dòng được đặt tên theo lối đá của chúng.

    Gà NẠP LÙA (shuffler) được đặt tên như vậy bởi vì khi đá chúng luôn nạp, lùa và đá theo cách thức gấp gáp, ồ ạt. Chúng thường đá thấp, nhắm vào thân và hiếm khi đá lên đến đầu của địch thủ. Gà loại này nên luôn đá với thể loại cựa dài, đại loại hai hay thậm chí hai inch rưỡi (5 – 6.4 cm) tùy trọng lượng; lý do là vì khi gà chỉ đâm thân, cựa phải đủ dài để đâm sâu và gây ra vết thương chí mạng. Khi bạn buộc phải đá thể loại cựa ngắn, hãy chọn những con đá cao chân và giỏi tránh né. Những con này khi đá cựa ngắn sẽ chiếm ưu thế so với gà nạp lùa; nhưng khi đá cựa dài thì lợi thế không còn nữa, mà nếu có thì sẽ nghiêng về phía gà nạp lùa.

    Một số con có thói quen hụp đầu khi gà địch đá, và ngay khi gà địch đá trượt và bay qua đầu, nó bèn xoay lại và đá liền trước khi địch thủ kịp lấy lại thăng bằng. Những con như vậy rất nguy hiểm và một số người chuộng.



    Gà CHẠY XE (wheeler) được gọi theo lối đá của chúng – Một số con phát triển thành tật hay thói quen tự nhiên, mà theo đó chúng chạy xe sau ba hay bốn cú đá. Dẫu lối đá này không được chuộng, chúng thường thắng phần lớn trận đấu nhờ lối đá này.

    Những con khác đá đá tương đối chân phương, trực diện – không bao giờ lưỡng lự, nhùng nhằng. Chúng đá ngay lập tức, và đá nạp hoặc đá lông. Chúng gan lỳ đến tận xương tủy, và một khi nắm lông, chúng sẽ đá cho đến khi mất đà hoặc bị đối phương ngăn cản, và sau đó chúng nhanh chóng đá lại như thể trả đũa cho sự cố này, hoặc để ngăn cản đối phương chiếm ưu thế. Đây là loại chiến kê được ưa chuộng hàng đầu, không chỉ vì lối đá hay, mà còn vì những chiến kê như thế này thường hạ thủ tốt, và bởi vì chúng dường như trả lời trực tiếp cho điều mà ai cũng mong đợi: sự gan lỳ. Có những khác biệt về hình dạng (shape) và dáng (station), một số dòng và phân dòng cẳng dài, lêu nghêu, trong khi số khác lại thấp bé, phục phịch. Gà cẳng dài, không phải lúc nào cũng vững chãi, nhưng nhiều con vẫn làm được, và khi đặc điểm này xuất hiện, nó không chỉ có giá trị đấm đá, mà còn góp phần vào vẻ đẹp của gà – bên cạnh bộ lông, rậm rạp và xum xuê, kết hợp với vóc dáng.



    Thông thường, gà cẳng ngắn đứng vững chãi, và nâng đỡ cơ thể ở vị trí phù hợp. Qua một thời gian dài đá trường, chúng tôi nhận thấy đa số đều chuộng gà dáng đẹp với cẳng dài và mạnh mẽ – chúng tôi nhấn mạnh cẳng dài đá trường, chứ không phải gà kiểng. Nhiều người tin rằng gà cẳng dài, cổ cao có nhiều lợi thế rướn, và đứng đầu trong số những chiến kê đá hay và mạnh nhất, và như vậy, chúng cũng có lợi thế khi đá lông (billing) [các tác giả sau thường dùng “bill hold”= đá lông, “billing”=cắn mổ trước khi thả].

    Thật sai lầm khi cho rằng gà dáng cao, cẳng dài luôn chiếm ưu thế so với gà dáng thấp. Chúng ta thường thấy rằng gà dáng cao đá không chính xác, lối đá do dự và thận trọng kể cả với đối thủ nhỏ hơn nhiều; thỉnh thoảng bạn cũng thấy có con đá lông kém, và khi hai điều này cùng kết hợp thì những con như vậy không nên đem đá trường, dẫu dòng giống của chúng là gì đi nữa.

    Chúng ta thường thấy gà dáng thấp, khi đá trường, tự vươn thẳng đến độ cao bất thường, nâng dáng trong sự phấn khích khi đối địch – Những con như thế này thường rất cảnh giác, mạnh mẽ và xuất sắc trong đá trường.

    Không hề có công thức nào về dáng, màu sắc, hay hình dạng áp dụng cho việc tuyển chọn một chiến kê xuất sắc. Chắc chắn rằng không gì có thể mô tả một cách tường tận. Đa số mọi người đều dựa vào cảm tính cá nhân, chứ không dựa vào việc nghiên cứu một cách cẩn trọng các đặc điểm của gà chọi.

    Mọi sư kê đều phải thường xuyên thử nghiệm gà bằng cách xổ chúng với gà mồi. Đánh giá dựa trên cách chúng đá nạp và đá lông. Gà đá lông dữ dằn được chuộng bất kể kích thước ra sao, bởi nó hầu như có xu hướng đá đều đặn, tận dụng được thời gian quý giá lúc cận chiến và đá bồi nhanh chóng.

    Gà dáng cao, mau đá lông, đôi khi ỷ lại quá nhiều vào lối này mà bỏ qua không chịu đá. Việc xổ và huấn luyện thường xuyên thường sửa được lỗi tật tệ hại này, đặc biệt là khi xổ với con lớn hơn và đá hay hơn nó trước, rồi mới chuyển qua con nhỏ hơn và đá kém hơn. Nó sẽ nhanh chóng nhận ra lỗi tật của mình quá bất lợi và thay đổi khi đá trường vốn dựa trên những gì đã học, luôn là điều có lợi.



    Khi bạn muốn mua gà hay mà không có cơ hội được lựa tận tay, bạn nên chọn những con thuộc về dòng hay phân dòng đã nổi danh; và nếu bạn thích một lối đá nhất định, tên gọi của nhiều dòng gà sẽ giúp bạn lựa chọn một cách khôn ngoan.

    Gà chọi nên được mua từ nhà phân phối (dealer) mà bạn tin tưởng nhất, hay là nơi mà bạn có thể thẩm tra. Một số dòng hay phân dòng luôn được ghi nhận về năng lực đá trường – nhưng một số con lại làm hại danh tiếng này. Ở những dòng hay phân dòng khác, sự đảo chiều đôi khi là có thực, và loại bỏ chúng càng nhanh chóng thì sẽ càng có lợi về nhiều mặt. Sẽ tốn tiền vô ích khi mua phải những con như vậy – sẽ mất thời gian vô ích khi lai tạo chúng – và nếu đem đá trường thì bạn sẽ lãnh đủ.

    Sư kê và người mới chơi thường hoàn toàn thất vọng với hiện tượng mà họ gọi là “luồng xui xẻo”, trong khi nếu nghiên cứu cẩn trọng về các đặc điểm và dòng gà đem đá, bạn sẽ tìm thấy lý do chính đáng cho sự xui xẻo của mình.

    Khi một sư kê thua độ với con gà đá hay, mạnh, bạn thường cam chịu, vì biết rằng bạn sẽ chấp nhận mọi rủi ro thông thường của trận đấu, và như thành lệ, bạn không cảm thấy bực bội khi chung tiền. Không có niềm tin nào bị suy chuyển và quan điểm về bản thân cũng như gà qué vẫn như trước. Chỉ trong những trận đấu như thế này mà “xui xẻo” mới có cơ hội xảy ra.

    “May độ” chiếm một phần đáng kể, đặc biệt trong suy nghĩ và mục đích của người chơi thiếu kinh nghiệm. Không nhất thiết khi tham gia bộ môn mà luôn phải đồng hành với sự khinh xuất, hay quá nhiều rủi ro. “May độ” không bao giờ được đưa vào sự tính toán, bởi niềm vui chiến thắng mà nó mang lại không bằng một nửa so với việc nghiên cứu cẩn trọng các đặc điểm của chiến kê, huấn luyện chúng và nhận thức rằng chiến thắng giành được hoàn toàn nhờ vào công sức của chính bạn.

    Người mới chơi nên tìm hiểu kỹ lưỡng về lối đá của dòng gà mà bạn sở hữu, hay bất cứ con gà nào mà mình kỳ vọng; bởi vì đây là điều đem lại rất nhiều niềm vui cho các bạn. Lời khuyên này không cần thiết với các cựu sư kê, bởi không ai thành công mà lại bỏ qua điều quan trọng này, và phải luôn thực hành một cách liên tục. Đây thực sự là niềm vui chủ yếu, vì với nhiều người trong số họ, điều-đúng-đắn trên cuộc đời này, là tham dự trận đấu chỉ nhằm để kiểm tra đánh giá của chính mình.

  2. #2
    Ngày tham gia
    11 Jan 2014
    Thành phố
    đồng nai
    Bài viết
    178
    Cảm ơn
    65
    Được cảm ơn 190 lần trong 103 chủ đề
    Thấy diễn đàn khá đìu hiu, tuy không trúng vào bài viết trên nhưng có ý này:
    Gần cuối bài trên có từ "may độ". Hồi nào giờ cứ nghĩ mấy cha nội hay viết sai chính tả "may độ" thành "mai độ" hay "may mắn" thành "mai mắn". Giờ mới biết "mai" hay "may" đều đúng theo ý nghĩa của nó, "mai" có nghĩa là hoa mai, sự may mắn. Còn "mai mắn" thì sai thật.
    Còn về cặp kiếm thì nhiều năm trước mấy anh bạn nói mình đeo 65 cho 2,5kg là quá ngắn, còn bảo đâm không tới. Nghĩ thầm hồi học hình học cô giáo nó bị ốm không dạy đủ bài cho nó quá. he he. Thậm chí có lần tính gắn 58 cho 2,3kg, anh bạn bảo đâm cả ngày không sao. Mình bỏ ngoài tai mấy lời đó. Cứ 65 đá từ 2,1kg cho tới 2,7kg. Thắng đều đều, cứ gà hay là ăn. Giờ thì hỏi lại mấy anh bạn gà 2,5kg gắn bao nhiêu thì bảo 65 thôi. Mấy cha này ba phải quá. hehe. Thấy sư kê Mỹ họ làm việc rất độc lập trong tư duy. Không như sư kê làng xã nhà mình, suốt ngày làm theo cách của mấy ông anh đi trước mà không biết tại sao phải làm như thế.

  3. Đã có thành viên cảm ơn truongphuc vì bài viết này:

    Oxam (11-10-2016)

  4. #3
    Ngày tham gia
    09 May 2016
    Thành phố
    Long An
    Bài viết
    36
    Cảm ơn
    38
    Được cảm ơn 10 lần trong 10 chủ đề
    Cách lắp cựa này có áp dụng cho cựa tròn được không mấy Bác. Nhân tiện cho mình hỏi thêm 1 vấn đề nữa là có Bác nào biết cách chỉnh " cao độ " mũi cựa không?!
    Sửa lần cuối bởi ganoiLONGAN : 25-09-2016 lúc 09:21 AM Lý do: Hỏi thêm 1 vấn đề
    🙋 người quan tâm đến tôi ✋ tôi sẽ quan tâm lại gấp bội ✋

  5. #4
    Ngày tham gia
    22 Mar 2013
    Thành phố
    Q.7 - TP.HCM
    Bài viết
    495
    Cảm ơn
    1,273
    Được cảm ơn 767 lần trong 290 chủ đề
    dài quá đọc mỏi mắt .
    Làm thế nào để có được dòng gà mình yêu thích !

+ Trả lời chủ đề

Thông tin chủ đề

Users Browsing this Thread

Có 1 người đang xem chủ đề. (0 Thành viên và 1 khách)

     

Tags for this Thread

Bookmarks

Bookmarks

Điều lệ gửi bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của mình
Diễn đàn chim cá cảnh Việt Nam9.9su10 Aquabird158 Diễn đàn chim cá cảnh Việt Nam
[Output: 138.41 Kb. compressed to 131.52 Kb. by saving 6.90 Kb. (4.98%)]