Trước đây FORMALIN không được dùng để trị bệnh cho cá cảnh .Khoảng hơn 2 thập niên trở lại đây , người ta mới bắt đầu sử dụng nó để trị bệnh hôn mê ở cá chép , trước đến là do người ĐỨCkiến nghị dùng FORMALIN trị bệnh truyền nhiễm của kí sinh trùng trên cơ thể cá THẦN TIÊN BẢY MÀU .Từ đó , việc dùng FORMALIN trị kí sinh trùng truyền nhiễm trên cá cảnh ngày càng rộng rãi .Thậm chí nó còn được xem như là một thần dược , bất kể loài cá nào có bệnh đều có thể dùng chữa được .Nhưng ít ai biết , FORMALIN là một loại kịch dược , nếu sử dụng ko đúng cách , đúng chổ sẽ làm cho bệnh nặng hơn , thậm chí còn gây ảnh hường đến sức khỏe con người .Để giúp người nuôi cá chúng ta có cái nhìn khái quát hơn về FORMALIN , xin được đề cập đến công dụng cũng như tác hại cho anh em biết .
ĐẶC TÍNH CỦA FORMALIN:
FORMALIN hay còn gọi là FORMALDEHYDE SOLUTION là 1 dạng chất lỏng ko màu trong suốt , có nồng độ mạnh , làm cay mũi , có thể hòa vào nước , rược , ...FORMALDEHYDE là loại ALDEHYDE có cấu tạo đơn giản nhất công thức hóa học của nó là CH2O hóa thành thể hơi trong phòng kín , chứa độc tính , nồng độ trong không khí là 0,5~1ppm là có thể tạo ra mùi mang kích thích .Nồng độ 4~5 ppm phải pha vào nước , rược , ete,..nếu kết hợp với dung dịch và nhiều loại chất khác chế tạo thành nhựa cây và các chất hóa học khác ...
FORMALIN chứa 37% FORMALDEHYDE cộng thêm 10-15% MATHANOL có tác dụng ngăn ngừa tụ hợp , loại dung dịch này gọi là FORMALIN 100% .Để làm thuốc trị bệnh cho cá ta có thể dùng loại FORMALIN 37% FORMALDEHYDE SOLUTION tùy theo liều lượng mà dùng .Nếu dùng FORMALIN trong công nghiệp phải chú ý đến hàm lượng FORMADEHYDE .Hiện tai 5trên thị trường bán FORMADEHYDE dùng trong công nghiệp là 24~25 % chứ không phải là 37% .
NGOÀI LÀM NGUYÊN LIỆU CÔNG NGHIỆP FORMALIN CÒN CÓ TÁC DỤNG TRỪ ĐỘC , DIỆT VI KHUẨN , NẤM MỐC , BỆNH ĐỘC VÀ CÁC LOẠI NGUYÊN THỂ CỦA BỆNH .FORMALIN CÓ TÁC DỤNG KHỐNG CHẾ BỆNH CHO CÁC LOÀI ĐỘNG VẬT SỐNG TRONG NƯỚC Ở PHẠM VI RỘNG .
1/Tác dụng diết nguyên trùng : FORMALIN có tác dụng khống chế nguyên trùng , thuộc loại kí sinh trùng mang tính truyền nhiễm , như trùng miệng lông , trùng điểm trắng , trùng bánh xe, ...tác dụng nhanh , hiệu quá cao .
2/Diệt ký sinh trùng : không giết chết chúng mà thường kích thích chúng nhả trứng ra .Bỏ thuốc vào hồ 1-2 tuần sẽ làm cảm nhiễm với số lượng lớn vì thế cần sử dụng lại hơặc phối hợp với các thuốc khác .
3/Tác dụng diệt vi khuẩn :không có tác hại đối với cá mà chĩ có tác dụng đối với trứng cá .
4/TÁc dụng diệt khuẩn :
có hiệu quá thấp kém ở nồng độ.
ẢNH HƯỜNG CỦA FORMALIN ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI :
1/Thể hơi của FORMADEHYDE mang tính kích thích và độc tính cao , FORMALIN sẽ phân hóa thành thể hơi FORMADEHYDE , kích thích đến mũi , mắt , cơ quan hô hấp , làm chảy nước mắt , ho nếu nghiêm trọng có thể gây ra bệnh khí quản , bệnh gan ,...
2/Gây hại đến da : Dung dịch nồng độ cao khi tiếp xúc lên da , sẽ làm cho da trắng và cứng , nếu nặng sẽ dẫn đến tử vong .
3/Nếu ăn nhầm sẽ bị trúng độc , khi ăn nhâm chaq6t1 này vào bụng , miệng , cổ họng , dạ dau , ói ra máu , tiểu ra máu , đau bụng ,....nếu uống quá 30ml sẽ dẫn đến tử vong .
CÁCH SỬ DỤNG FORMALIN DÙNG CHO CÁ CẢNH:
Cá cảnh có rất nhiều loài khác nhau , nên khả năng chịu đựng FORMALIN của chúng cũng khác nhau .Ngoài việc tham khảo ý kiến khi ứng dụng vào thực tế , cần phải căn cứ vào điều kiện của nước và hơn nữa là kinh nghiệm bản thân để điều chỉnh liều lượng .
1/Thuốc tan trong thời gian dài , liều tham khảo là 15~30ppm , thời gian thuốc tan từ 12-24 giờ , dùng mỗi ngày 2 lần , liên tục 3 lần như thế ,liều lượng này có hiệu quả cao đối với bệnh hôn mê của cá chép .
2/Thuốc tan trong thời gian ngắn l;iều lượng tham khảo là 125~250ppm, thuốc tan trong 60 phút , mỗi ngày dùng 1 lần sử dụng liên tục 2-3 lần .Thuốc này dùng cho cá bị bệnh nặng , không được sử dụng tùy tiện .Trong thời gian thuốc , phải thường xuyên quan sát phản ứng của cá .Nếu cá không thích ứng được , phải lặp tức chuyển cá đến nơi khác , nồng độ thuốc tan và thời gian tan : 100ppm tan trong 3 giờ
200~250ppm tan trong 1 giờ
250~300ppm tan trong 30-45phút
NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI SỬ DỤNG FORMALIN:
1/Thể hơi FORMADEHYDE có hại đến cơ thể người , nên sử dụng thuốc ở nơi thông thoáng , để tránh gây hại đến sức khoẻ.
2/FORMALIN có hại đến , mắt , mũi , miệng, ...nên tránh tiếp xúc với thuốc , tốt nhất là đeo kính , đeo khẩu trang , mang bao tay khi tiếp xúc với thuốc .
3/Nếu FORMALIN cí chết lắng màu trắng , phần lắng đó sẽ mang độc tính rất mạnh .
4/FORMALIN làm tiêu hao oxy trong nước , nên khi sử dụng phải cho oxy vào bể nhiều hơn .Vào buổi tối sẽ có tác dụng , không quan hợp , thiếu oxy tàam trọng , vì thế tránh dùng thuốc vào lúc gần tối hay trời tối .
5/Mỗi loài cá có sức chịu đựng FORMALIN khác nhau .Ca mèo( catfish) và một số loài cá khác có sức chịu đứng kém với FORMALIN dễ xảy ra tính trạng trùng độc , , đối với những loài cá như thế phải sử dụng từ nồng độ thấp đến cao dần để quan sát xem loài đó thích hợp ở loại nào , nhưng nếu biết chính xác thì ta áp dụng luôn , nếu cá không thích ứng phải thai nước ngay và chuyển cá đến nơi tốt hơn .
6/FORMALIN ở nước có nhiệt độ cao hay nhiểm phèn sẽ sinh ra độc tính mạnh nên cần giảm lượng thuốc , tốt nhất là ổn định nhiệt và xử lí nước trước khi áp dụng .
7/FORMALIN có tính hoàn nguyên mạnh tránh pha trực tiếp vào các loại cá khác .
8/Đối với cácloài cá bệnh nặng hay quá yếu thì không nên trực tiếp sử dụng thuốc .
( NGHỆ THUẬT NUÔI VÀ CHĂM SÓC LA HÁN )