"Bốn cái ngu" trong đôi mắt nhà văn Sơn Nam

Thảo luận trong 'Gác cu ký sự' bắt đầu bởi vusg, 8/1/11.

  1. vusg

    vusg Well-Known Member

    Tham gia:
    22/11/08
    Bài viết:
    50
    Thích đã nhận:
    111
    Đến từ:
    Saigon
    Truyện ngắn: Bốn cái ngu. (Sơn Nam)

    Mấy người hàng xóm la hoảng lên:
    - Tư Hưng đâu rồi! Nuôi heo bầy mà bỏ nó chạy cùng đường cùng sá. Sao không nhốt lại?... Thiệt hết nói. Tanh rình tanh ói, chỗ nào cũng một đống, ai hơi đâu mà hốt. Nó còn ủi nền nhà, phá mấy liếp cải. Nói ra thì mích lòng, để trong bụng thì ấm ức.
    Tư Hưng từ đầu xóm chạy lơn tơn về, lên tiếng thanh minh:
    - Bà con ơi! Tôi nhốt heo lại rồi. Chắc lại vợ tôi quên... Vợ tôi nó dại dột thì tôi chịu tội.
    Nói xong, Tư Hưng chạy lùa ba con heo nái. Heo chạy tán loạn, đâm ngay vào vách lá, chui vào trong nhà. Anh ta nói to:
    - Em ơi! Coi chừng heo chạy bể đồ đạc.
    Nhưng hỡi ơi! Trong nhà không có một tiếng trả lời. Anh ta vào nhà, chạy tới trước cửa ngõ nhìn dáo dác. Vợ anh đâu rồi? Hay là đã xách gói trở về nhà cha mẹ ruột? Bốn tháng qua, vợ chồng anh ta gây lộn liên tu bất tận, tính đổ đồng hai ngày là xẩy ra một cuộc cãi vã.
    Tư Hưng nói:
    - Ði đâu đi phứt cho rảnh. Gặp con vợ như vầy mau tàn mạt lắm. Thật là...
    Vừa lúc ấy, ông Hai Kiểm đi ngang qua, lên tiếng:
    - Chuyện gì đó Hưng? Vợ chồng mới cưới, nếu cơm không lành canh không ngọt thì đóng cửa dạy nhau...
    - Dạ, chuyện rắc rối lắm, đổ bể tùm lum.
    - Cái gì đổ bể?... cháu nói mau.
    Ông Hai Kiểm xụ mặt, tưởng tượng đến những hậu quả tai hại mà ông gánh lấy. Chính ông đã làm mai mối cho Tư Hưng cưới vợ. Bên gái đò một đôi bông búp, hai chiếc vòng đúng một lượng vàng. Vì muốn tác hợp cho hai trẻ là người dưng nhưng ông Hai Kiểm vẫn làm gan lãnh nợ, vay dùm cho gia đình Tư Hưng số tiền khá to. Chủ nợ hỏi:“Rồi làm sao vợ chồng nó đủ sức trả?” Ông Hai Kiểm đáp:“Vợ chồng nó sẽ nuôi heo nái, bán heo con lần hồi.”
    Những chuyện đáng buồn đã xẩy ra, thấy tai ông Hai Kiểm. Dư luận hàng xóm đã đồn đãi quá nhiều. Ban nãy ông gặp cô vợ trẻ của Tư Hưng ở bờ chuối, sát ven đường. Ông hỏi:
    - Cháu làm gì vậy đó?
    Cô vợ nó đáp:
    - Dạ, cháu cắt lá chuối khô đem về bó lại, làm ụ cho heo ngủ.
    - Cháu biết lo xa, bác mừng lắm. Xứ này nhiều muỗi, để heo ngủ trần mà mang tội. Làm sao heo mau lớn đúng tạ được? Sao thằng Hưng không ra đây làm công việc tiếp với cháu?
    Cô vợ nọ ôm mặt khóc. Bấy giờ, ông Hai Kiềm mới nhìn tường tận: gò má cô ta bầm tím. Ông thở dài, định tìm Tư Hưng để dẫy dỗ. Dè đâu vừa đi ngang cửa là nghe giọng nói vô lễ của anh ta.
    Ông Hai Kiểm vào s; ân, nói lẩm bẩm:
    - Làm gì mà quát nạt? Cái gì đổ bể?
    - Dạ, mời bác vô nhà, cháu nói hết đầu đuôi cho bác nghe.
    Rồi Tư Hưng tố cáo bao nhiêu sự lơ đễnh của vợ: nào vợ ngủ trưa, nào vợ kho cá ăn mặn đắng, nào vợ lười biếng nuôi heo. Và nhứt là ưa cãi vã với chồng. Hễ giận hờn, lập tức cô vợ bỏ nhà ra sau vườn. Ông Hai Kiểm dùng tình cảm để khuyên nhủ:
    - Nó lo cắt lá chuối kho chớ đâu phải dạo xóm ngồi lê đôi mách hoặc đánh bài tứ sắc. Cháu hãy bình tĩnh. Vợ nó có lỗi thì dậy dỗ bằng lời nói nhỏ nhẹ.
    Tư Hưng nói nhanh:
    - Dạ, nó cứng đầu lắm. Hễ cháu đánh thì nó đứng lì một chỗ, không thèm chạy.
    - Ừ... Nhưng mà cháu đừng đánh ngay con mắt vợ.
    Tư Hưng phục thầm sự nhận xét của ông Hai Kiểm:
    - Sao bác biết?
    - Trời đất xui kiến như vậy. Bác sống tới năm nay là sáu chục tuổi rồi. Ðàn ông ưa bạt tai vợ, táng ngay con mắt. Rủi đui con mắt thì sao?
    *
    * *
    - Cục cu cu... cu! Cu!
    Ông Hai Kiểm bước tới lui, ngắm nghía con cu mồi mới mua ở Xẹo Bần với giá là mười giạ lúa. Ông bắc ghế, đứng lên, mang cặp kiếng, nói thì thầm:
    - Ồ! Con cu hai cốt. Chưa chắc! Hồi bữa hổm, nó gáy tới bốn cốt.
    Rồi bác đưa tay lên miệng, bụm lại, nhái giọng gáy:
    - Cục cú cu... cu!
    Tức thời con cu mồi nhảy nhót, vỗ cánh, đòi bay ra khỏi cái lồng bằng tre. Nó đứng lại, há mỏ, ưỡn ngực:
    - Cục cúc cu... cu! Cu! Cu!
    Ông Hai Kiểm cười dòn:
    - Giỏi quá! Trót làm thằng ngu thì ngu luôn cho trọn kiếp. Sáng mai, mầy nhớ gáy đủ bốn cốt cho tao!
    Từ ngoài cửa, Tư Hưng bước vào. Anh ta nghe lóm tiếng được tiếng mất:
    - Bác Hai ơi! Nói chuyện với ai vậy?
    - Tư Hưng đó hả? Bác nói chuyện với con cu mồi. Gần tết rồi. Cu gáy vang dậy ngoài đồng, bác tính cho con cu mồi này ra nghê. Mua tới mười giạ lúa đó.
    Tư Hưng vẫn thắc mắc:
    - Con cu này mua quá mắc nhưng tại sao ngu dại. Nếu nó khờ thì luyện tập lại. Bác rành nghê gác cu lắm mà.
    Một dịp may để ông Hai Kiểm giải toả bao nhiêu thắc mắc. Ông rót nước trà ngồi cao hứng rung đùi:
    Ở đời có bốn cái ngu,
    Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu...
    - Mấy câu đó ý nghĩa như thế nào?
    - Khó lắm. Nó ra sợ cháu hiểu lầm. Ông bà mình hồi xửa hồi xưa đặt để câu đó, nhắn nhủ mấy người lớn tuổi mà ưa làm chuyện ba vơ như bác. Cháu thử nghĩ: bác ở không suốt ngày, chỉ còn biết tiêu khiển bằng cách thăm viếng người chòm xóm, giúp đỡ lặt vặt. Rồi thì dưỡng nhàn. Cháu biết tại sao làm mai là cái ngu dại thứ nhứt?
    Tư Hưng đáp:
    - Dạ cháu hiểu mơ màng thôi...
    - Nói ra, cháu đừng giận nghe không. Mình làm mai, giúp hai gia đình bên trai, bên gái kết tình thông gia. Nếu con cái họ ăn ở với nhau êm ấm thì thôi. Nhược bằng gặp thứ trai lỗ mãng, thứ gái lười biếng hỗn hào thì thế nào bên trai hay bên gái cũng trách móc mốc ông mai. Nào là thằng rể hoặc con dâu đó tệ quá. Không khéo, vài ngày nữa, nếu vợ chồng cháu chưa hoà thuận với nhau được....
    Tư Hưng cúi đầu:
    - Dạ, cháu hứa...
    - Ðây là cái ngu thứ nhì của bọn già cả, có chút ít thể diện hoặc điền sản như bác. Mình lãnh nợ dùm cho thiên hạ, nếu con nợ trả đủ thì chủ nợ vui sướng, hưởng tiền lời. Bằng không, họ lại mắng vốn... Còn cái ngu thứ ba là gác cu.
    Nghe đến đó, Tư Hưng mỉm cười. Gác cu tức là đem con cu mồi ra ngoài ruộng để cho cu gáy lên, nhử bắt con cu rừng. Mấy ông cai tổng, ông hội đồng địa hạt thường gác cu vào mùa này. Tư Hưng còn nhớ năm ngoái ông cai tổng đi gác cu với vài đứa tiểu đồng, mang theo nào trả ấm, thịt gà, cơm nếp. Tại sao gác cu là cái ngu dại thứ ba? Anh ta hỏi mãi nhưng Hai Kiểm cứ lắc đầu. Sao rốt, anh ta gợi ý:
    - Dạo này, hễ ở nhà thì gây gổ với vợ. Cháu muốn theo bác, làm đứa tiểu đồng để học nghề. Hồi đó tới giờ, cháu ưa đá gà, đá cá thia thia. Mai kia mốt nọ, về già, cháu sẽ gác cu như bác.
    - Ðừng, cháu ơi. Dại dột lắm.
    Con cu mồi gáy vang lên. Ngoài bờ tre xa xôi dường như có tiếng đáp lại. Khiêu khích –“Cu kêu ba tiếng cu kêu, cho mau tới Tết dựng nêu ăn chè.” Ông Hai Kiểm căn dặn Tư Hưng nên về nhà giúp công việc lặt vặt cho vợ bớt mệt. Nhứt là sửa các chuồng heo, đừng để lối xóm phiền hà...
    Sáng hôm sau, Tư Hưng đã có mặt tại nhà ông Hai Kiểm. Hai người ăn cơm rang dằn bụng rồi lên đường. Ông Hai Kiểm đi trước, xách cái lụp, tức là cái lồng bằng dây chì, trong đó có để con cu mồi. Tư Hưng theo sau, vác một cây sào dài, đầu cây sào có cái móc nhỏ bằng sắt. Lại còn có cái bình tích, đầy trà nóng, hộp quẹt và chiếc chiếu.
    Gió chướng thổi lao xao mang hơi lạnh từ phía tây bắc, báo hiệu ngày gần Tết. Mặt trời lên cao, bầu trời vẫn chưa trong sáng. Vài đám mây đen bay lởn vởn, thứ mây chuyển mưa còn rơi rớt. Mùi lúa chín xông lên vừa nồng vừa ấm. Qua khỏi bờ ven, hai người đều xăn quần lên tận gối. Lá lúa cứa vào da, hơi rát. Ðôi khi, bùn ngập tới nửa ống chân. Vài con cò trắng đáp xuống vũng nước cạn, rình cá tôm. Ông Hai Kiểm bước khá nhanh, dod6i mắt nhìn đăm đăm về hướng cây gáo cổ thụ, giữa đồng.
    Ðến nơi, Tư Hưng đứng lóng nhóng. Ông Hai Kiểm nói:
    - Trải chiếura, ngồi xuống. Nếu khát nước thì uống trà cho thấm giọng.
    Trèo lên cây gáo, bẻ vài nhánh cây nhỏ, quăn xuống cho bắc.
    Ông Hai Kiểm đem lá cây ghim lên cái lụp:
    - Nhờ làm như vầy để cho cu rừng không thấy cái lồng bằng dây chì. Lát nữa, cu rừng sẽ bay tới, đậu trên cái sàn, trước mặt lụp.
    - Còn mớ lưới này?
    - Mình giương lưới lên, gài chốt. Cu rừng đến trước mặt cái lụp, khiêu chiến. Nếu cu đạp nhằm cây chốt, lưới chụp xuống cái sàn, túm con cu rừng.
    Ðâu đó xong xuôi, ông Hai Kiểm dùng cây sào có móc sắt mà đưa cái lụp lên gần trên ngọn cây gáo. Ông bước ra xa, nhìn đôi ba lần khen ngợi:
    - Ðược rồi, Cu rừng chẳng bao giờ biết con cu mồi đang bị nhốt trong cái lụp. Và trước mặt lụp là cái sàn nhỏ, có lưới giương lên. Êm lắm!
    Hai người rút lui vào lùm cây mua, hơi thấp, vạch một lỗ khá to trong lùm rồi chui vào. Tư Hưng nói nhanh:
    - Giống như ngồi trong hang...
    - Ồ! Người gác cu ngồi ngoài bờ ngoài bụi như vầyl. Nếu đứng lom khom ở ngoài chỗ trống trải, cu rừng đâu thèm tới nạp mạng.
    Ngồi giữa lùm cây, ông Hai Kiểm hút hết điếu thuốc này qua điếu thuốc khác. Con cu mồi bị nhốt trong lụp bắt đầu gáy vang:
    - Cúc cù cu... cu! Cu! Cu!
    Ông cười dòn:
    - Giỏi quá! Ra đây, nó gáy tới ba cốt.
    Tư Hưng hỏi:
    - Dạ, cốt là cái gì?
    - Theo tiếng lóng của nhà nghề, mấy tiếng cúc cú cu, gọi là tiếng cốt. Con cu mồi này gáy ba cốt. Bảnh quá! Cháu nghe lại thử. Nó gáy kìa!
    Từ ngọn cây gáo, con cu mồi cất tiếng thảnh thót:
    - Cúc cù cu... cu! Cu! Cu!
    Ông Hai Kiểm nhướng mắt!
    - Ðó... Nó gáy đủ bốn cốt. Loại cu nào nhiều cốt thì được cu mái say mê. Lúc lúa chín, cu rừng bắt đầu“phân đồng” mỗi con cu trống, chiếm một khu vực riêng biệt, từ cây này qua bờ tre bên kia. Nó tha hồ ăn lúa chín và tìnht ự với bọn cu mái. Nếu con con cu trống nào toan vào khu vực của nó, nó sẽ đánh đuổi, đá và cắn tơi bời. Thí dụ như khu vực này, từ cây gáo qua bờ tre, đã có sẵn một con cu trống làm bá chủ. Mìnhd dem con cu mồi này tới để xâm chiếm. Lát nữa, con cu trống sẽ ra tranh cắn, đánh đuổi con cu mồi này để rồi bị lưới chụp xuống.
    Thời khắc trôi qua chậm chạp. Tư Hưng bắt đầu nản chí, muốn xin phép rút lui về nhà để... nuôi heo trả nợ đám cưới. Bỗng đâu từ phía bờ tre đối diện có giọng gáy thanh tao:
    - Cúc cù cu... cu cu!
    Ông Hai Kiểm ngồi nhốm tới, nép sát vào bụi cây mua, mang kiếng, nhìn qua kẽ lá:
    - Ðó! Con cu rừng lên tiếng, đòi đá lộn với con cu mồi của bác.
    - Sao nó chưa qua?
    - Cháu nên bền chí. Cu rừng khôn ngoan lắm. Nó hồ nghi điều gì... bất an. Nhiều con cu rừng đã bị lưới chụp hụt vài trận rồi. Nó còn dè dặt, dò xét tình hình.
    Trên ngọn cây, cu mồi gáy lên, thúc giục:
    - Cú cù cu... cu! Cu! Cu!
    Từ phía bờ tre, cu rừng bay nhanh qua cây gáo, đảo hai ba vòng, toan đáp xuống.
    Tư Hưng nói:
    - Nó tìm kẻ thù hả bác?
    - Nói chuyện nho nhỏ một chút. Coi chừng nó nghe. Nó tìm kẻ tình địch. Cu rừng này cho rằng con cu mồi trong bụi là kẻ từ nơi xa lạ đến xâm chiếm cánh đồng lúc để ăn no và chiếm đoạt người yêu của nó.
    - Tại sao nó bay qua đây! Hồi nãy bác nói con cu rừng này đầy đủ kinh nghiệm, chết hụt nhiều lần nên khôn ngoan....
    - Lời tục thường nói: Biết chết nhưng cũng nhào vô. Con chim ghét nhauv ì tiếng gáy. Cu rừng gáy hai cốt ghét con cu mồi gáy tới bốn cốt. Nó cho rằng có kẻ bảnh trai hơn, toan chiếm đoạt sự sống của nó... Im đi.
    Qua kẽ lá, Tư Hưng thấy rõ ràng con cu rừng. Nó thuộc loại cu cườm, mớ lông chung quanh cổ nhuộm màu hường dợt, lấm tấm những điểm trắng tuyết, mỏ và đôi chân đỏ sậm, nhứt là con mắt tròn xoe, sáng ngời lấp lánh như giọt máu tươi.
    - Nó khôn quá. Nó nhảy trên nóc lụp chớ không thèm nhảy trước cái sàn để vướng vào bẫy!
    - Cháu nói đúng. Nhưng con cu mồi của bác còn khôn hơn!
    Con cu mồi nhảy nhót, vỗ cánh ngược lên trời... nhưng bầu trời của nó quá hẹp, nó té xuống. Nó bước tới sát lưới, quơ chân. Cu đá nhau như gà, dùng mỏ mà cắn, đưa chân mà quào. Con cu rừng cứ bay quanh quẩn rồi đứng trên lụp mổ xuống, để khỏi Sa trại chủvào cạm bẫy. Lát sau, nó bay lên trên cao... trở qua bờ tre gáy inh ỏi, thứ tiếng gáy kém đẹp, có hai cốt “cu, cu” khi chấm dứt.
    Ông Hai Kiểm đưa tay lên miệng, nhái tiếng gáy để thúc giục cu mồi. Cu mồi lại gáy, khoe giọng thiên phú, đến bốn cốt. Nắng lên cao. Cu rừng dường như còn phân vân, chưa chịu xáp chiến.
    Tư Hưng thở dài:
    - Chừng nào nó bay qua đây...
    Ông Hai Kiểm đáp:
    - Bữa nay không xong thì chờ ngày mai, ngày mốt không xông thì ngày nọ, ngày kia... Gác được một con cu rừng khôn ngoan, mình vui hơn là gác con cu rừng thứ dại dột. Cháu mệt mỏi rồi hả?
    Tư Hưng ngáp dài:
    - Ðể cháu về nhà, lo cái chuồng heo.
    - Cháu muốn về thì cứ về. Bác không dám cản cháu.
    Nghe vậy, Tư Hưng lật đật cầm cây sào, bước ra khỏi lùm cây. Ông Hai Kiểm kêu lên thất thanh:
    - Làm gì vậy? Cháu về thì về một mình. Ðể bác ở lại...
    *
    * *
    Bảy ngày sau, Tư Hưng đã quên hẳn chuyện gác cu của ông Hai Kiểm. Hàng ngày, anh ta lo nuôi heo, quét nhà, sửa sang bồ đựng lúa. Vợ chồng đối xử với nhau êm ấm.
    Lúc vợ chồng Tư Hưng đang ăn cơm chiều, bà Hai Kiểm chạy vô sân, nói hơ hãi:
    - Tư! Mầy thấy bác Hai mầy ở đâu không?
    Trời mưa lất phất, lạnh lẽo. Trận mưa bấc dai dẳng, còn rơi rớt. Tư Hưng nhìn bà Hai Kiểm, thương hại:
    - Chuyện gì mà bác gái dầm mưa? Lâu rồi, cháu không gặp bác trai.
    - Ổng đi gác cu với mầy mà! Mỗi ngày mỗi đi, từ bữa đi chung với mầy đó.
    - Dạ, cháu theo bác trai có một buổi đầu mà thôi...
    - Kiếm bác trai mầy dùm tao! Tao hồ nghi quá.
    Lập tức, Tư Hưng buông chén đũa, chạy ra sau vườn. Trời vẫn mưa. Mặt trời khuất đâu mất, cảnh vật tối om. Cây gáo đứng trơ vơ giữa đồng như bóng ma trơi. Tư Hưng lục soát bụi cây, chẳng có cái lụp nào cả. Tư Hưng thất vọng, trở về. Bỗng dưng, anh ta nhớ tới cái bờ tre bên kia, đối diện với cây gáo. Anh ta chạy qua, nhướng mắt: giữa bụi tre, cái lụp gác lơ lửng, trên đó có con cu mồi và một con cu rừng bị lưới chụp.
    Cu rừng và cu mồi đều cú rũ, bất phân thắng bại vinh nhục, lông cánh lù xù vì dầm mưa quá lâu. Nhưng ông Hai Kiểm ở đâu? Tư Hưng toan kêu lên nhưng sợ làm lộ bí mật nhà nghề. Anh ta bèn đưa hai tay lên miệng, bụm lại, nhái tiếng cu kêu:
    - Cúc cù cu... cu! Cu! Cu!
    Bỗng nhiên, bụi nhãn lồng nhúc nhích. Có tiếng rên hừ hừ. Tư Hưng ngỡ là ma nhát, sửa soạn co chân tẩu thoát. Nhưng giọng run rẩy của ông Hai Kiểm vang ra từng đọt:
    - Cứu... tao... tao gần chết... á khẩu...
    Tư Hưng cõng ông Hai Kiểm vào nhà, đốt lửa hơ, cạo gió, mua thuốc cảm mạo, nấu cháo thương hàn... vài phút sau, ông Kiểm mới tỉnh táo, nói thân mật:
    - Tao chờ đợi... mắc mưa suốt buổi. Con cu mồi bay quá. Rốt cuộc con cu rừng chịu đá lộn, mặc dù bị gài bẫy nhưng cũng đá. Vui quá... Ủa! Ngu quá. Con cu rừng đó, tao cho vợ chồng bây nướng ăn. Hồi xưa, nhiều người đi gác cu như tao, ngồi rình mò dè đâu phía sau lưng có con cọp đang chờ ăn thịt họ. Gác cu không đem lợi lộc gì ráo mà mình ham. Cái thói phong lưu đó nguy hiểm lắm. Nếu mày không ra ngoài cứu kịp thì tao á khẩu, chết luôn ngoài bụi tre rồi. Ðó là cái ngu thứ ba: “Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu mà!”
    Tư Hưng mỉm cười, nhờ đến cái ngu thứ nhứt, thứ nhì:
    - Dạ, hai vợ chồng cháu cỡ này đề huề lắm. Ba con heo nái đang có chửa, món nợ mà bác bảo lãnh hồi cháu sửa soạn cưới vợ...
    - Tao hiểu rồi. Ráng mà làm ăn. Thôi tao về kẻo bác gái mầy trông đợi.
    - Dạ, trời còn mưa lai rai. Ðể cháu nhắn tin cho bác gái hay... Còn cái ngư thứ tư nó ra làm sao bác?
    - Cầm chầu hát bội. Rằm tháng giêng, cháu sẽ thấy. Hễ mình ít“chầu” bọn đào kép cho rằng mình là thằng già cầm chầu khó khăn, phách lối, khinh khi kẻ xướng ca vô loại. Nhưng nếu mình đan1h chầu đúng điệu thì có kẻ giềm siểm, cho rằng mình là thằng già dê, cứ đ1nh chấm khen ngợi mấy cô đào trẻ mà quên mấy cô đào già.
    Tư Hưng nắm bàn tay gân guốc của ông Hai Kiểm:
    - Bác tử tế quá.
    - Sao mầy biết? Ðừng nịnh tao. Vợ chồng mầy nên ăn ở thuận thảo đi.
    Giọng Tư Hưng như ngậm ngùi:
    - Bác dám lãnh đủ bốn cái ngu trên đời... Không màng tiếng bấc, tiếng chì. Cái tiêu khiển của bác không làm hại cho ai. Và bác dám gánh trách nhiệm để cho kẻ khác vui sướng. Cháu phục mấy ông già xưa quá trời.


     
  2. neuvaisau

    neuvaisau Well-Known Member

    Tham gia:
    20/1/10
    Bài viết:
    488
    Thích đã nhận:
    1,505
    Đến từ:
    băc ninh
    các bác đừng có ai mác phải giống bác hai kiểm này nhá.. để vợ con phải suy nghĩ nhiều. bài học sương máu đấy. em mà có ông bố như thế này đập chết cu nấu cháo luôn....
    han hố quá... nhỡ đâu có mệnh hệ gì mình lại ân hận với làng xóm lại nghĩ mình ko chăm sóc cho bố thì chết.
     
    hungvcb, haint and nguoidaugio like this.
  3. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    GÁC CU CÓ NGU ?

    TTT
    "Ở đời có bốn cái ngu : mai dong , nhận nợ , gác cu , cầm chầu."

    Đã từ lâu, tôi cứ thắc mắc mãi, chỉ hiểu được ba cái ngu 1; 2 và 4 thôi, chứ không thể nào hiểu được cái thứ 3 ( gác cu ) là ngu ra làm sao cả ! Đi hỏi những bậc cao niên hơn thì cũng được trả lời: Gác cu là ngu có nghĩa là ngồi canh cái lồng có nhốt một con cu mồi để nó gáy dụ những chim cu khác đến cho sập bẩy. Tôi tưởng tượng và suy luận, nếu thế thì đây là một cái thú tiêu khiển thanh nhàn : gạt bỏ mọi phiền toái nhân gian, tìm vào chốn sơn lâm thoáng mát, cây gió im lìm, hương hoa trăm thức, ngát mùi rừng núi bao la. Ta ngồi thả hồn say đắm vào tiếng cu rúc lên từng hồi, để tận hưởng cái thú, cái khoan khoái của sự đoán định tiếng cu còn ở xa hoặc gần, cu non hay cu già, rồi ta sùy con cu mồi và lắng tai nghe hai chú cu vươn cao cổ cất tiếng gáy đối đáp, có tiếng nghe như chọc ghẹo nhau, lúc như châm chích, tức bực như muốn sấn sổ vào nhau. Cuối cùng không chịu nỗi tiếng gáy có tập luyện của chú cu mồi, con cu hoang nhào vào ăn thua đủ và…sập bẩy !!! ta thở phào khoan khoái như chính ta đã chiến thắng sau một cuộc so găng…!

    Gần đây lại đọc lại cái truyện ngắn của cụ Sơn Nam, trong truyện cụ có kể về một buổi đi gác cu của một nhân vật tên là Hai Kiểm, đọc xong tôi vẫn cảm thấy …chưa được thuyết phục ! Đây là lời của nhân vật trong truyện “ Bốn cái ngu “ của cụ :
    “ Tao chờ đợi... mắc mưa suốt buổi. Con cu mồi hay quá. Rốt cuộc con cu rừng chịu đá lộn, mặc dù bị gài bẫy nhưng cũng đá. Vui quá... Ủa! Ngu quá. Con cu rừng đó, tao cho vợ chồng bây nướng ăn. Hồi xưa, nhiều người đi gác cu như tao, ngồi rình mò dè đâu phía sau lưng có con cọp đang chờ ăn thịt họ. Gác cu không đem lợi lộc gì ráo mà mình ham. Cái thói phong lưu đó nguy hiểm lắm. Nếu mày không ra ngoài cứu kịp thì tao á khẩu, chết luôn ngoài bụi tre rồi. Đó là cái ngu thứ ba: “Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu mà! ”

    Nếu thế thì chẳng qua là xui thôi chứ đâu phải là ngu ! Thế là tôi quyết định đi đến thăm ông giáo hưu trí để hỏi coi sự thể là thế nào ! Gặp ông, tôi vào đề liền:

    -Ông có biết gác cu là làm cụ thể cái công việc gì và tại sao lại bị ông bà xếp vào một trong 4 loại “ tứ ngu “ không vây !
    Như thường lệ, ông chậm rãi nói:
    - Muốn biết cái ngu thứ ba nó có ngu hay không thì phải hiểu cho rõ ngọn ngành ba cái ngu kia đã :
    Mai dong là làm cái nghề mai mối , nhưng làm theo kiểu “ a ma tơ”, không có tính cách chuyên nghiệp, không ăn tiền ăn bạc của ai, làm chuyện khơi khơi , nếu họ lấy được nhau , sống hạnh phúc thì không nói làm gì, chứ lâu lâu đánh lộn đánh lạo, chửi bới nhau thì họ lại “đào mồ cuốc mả ”ông ( bà) mai lên mà chửi. Nhận nợ thường là hai bên, bên vay và bên cho vay chỉ quen nhau sơ sơ thôi, nhưng không ai tin ai, nhưng hai bên lại là chỗ quen thân với bản thân mình, nhờ mình đứng ra bảo lãnh (chịu trách nhiệm), nếu người vay không trả (quịt) thì mình giơ lưng ra mà nhận món nợ đó. Gác cu thì lâu nay ai cũng nói là canh cái lồng nhốt một con chim cu, để nó gù gáy làm sao để các con chim khác lại gần và …sụp bẩy !

    Cuối cùng là cầm chầu ; trong bốn thứ, thứ này phải kể lòng dòng lắm ! Đại khái ngày xưa, ở nhiều làng xã, vào dịp Tết hay làng có hội hè đình đám, các viên chức trong làng thường hay mời đoàn hát chèo đến, hát một hay hai đêm để mua vui cho bà con lối xóm trong mấy mấy ngày hội . Tiền quĩ thưởng của làng là số tiền cố định, được giao cho vị chức sắc gọi là Cai (Cầm chầu) để làm tiền thưởng cho đoàn hát .Số tiền này được quy đổi thành 100 cái quạt (nan); những cái quạt nan này được đặt trong một cái mâm gỗ hay cái chậu, cái mẹt … Sau khi mở màn, đào kép diễn tuồng tích, khi có người nào ca hay, vị chức sắc cầm chầu đánh lên một hồi trống khen, liền sau đó là một cậu bé khoảng 13 ,14 tuổi cầm một cái quạt nan ném lên sân khấu . Nếu khen ít thì không nói làm gi, mà khen nhiều quá, quăng lên sân khấu quá 100 cái quạt nan, thì khi mãn tuồng , vị cầm chầu phải móc tiền túi ra mà thưởng cho đào kép . Ngoài ra, nếu cầm chầu mà” kẹo” quá (không khen hoặc khen ít ) thì những diễn viên đào kép thường kiếm cớ để chửi ! …”
    Sau một hồi giải thích rất bài bản, ông bạn tôi “phán “ ngay một câu:

    -“ Cái mà ta gọi là ngu thứ ba mà ông vừa hỏi, xét theo công việc và tính chất có gì giống với ba cái ngu trên không ? Rõ ràng là không . Ba cái ngu kia mang là công việc của người trung gian, là đòn kê, hoàn tòan không dính dáng chi đến bản thân của mình, mà lại có thể thiệt hại vào thân . Nói chung là ba cái nghề đó đều có thể cho là NGU cũng được ( nếu gặp sự cố !) . Một bửa nọ, tình cờ gặp một ông bạn có máu văn chương đã lâu không gặp, tôi đem cái ngu thứ ba đó ra để hỏi và được ông giải thích rất sách vở là : cũng có thể là gác ngu là ngu ! nhưng gác cu không phải là ngồi canh cái lồng cu mà gác ! Để chỉ cái ngu giống như chuyện gác cu thì còn có 2 câu nữa, nghĩa cũng tương tự như là chuyện gác cu đó là “Ăn cơm nhà vác ngà voi.” và “Ăn cơm nhà thổi tù và hàng tổng “ !
    Câu trước có nghĩa là vào thời xa xưa, phái bộ nhà vua đi sứ, nếu chuyến đi phải mang ngà voi ( hay sừng tê giác, hay bạc vàng.. ) nặng thì khi phái đoàn sứ đi qua địa phương nào, dân chúng địa phương đó phải thay nhau mà vác “chùa”. Khi đoàn qua trấn Nam Quan thì dân chúng đia phương Quảng Tây vác tiếp . Nghĩa của câu sau ngày xưa, tại nhiều tỉnh miền bắc như Hải Dương, Quảng Yên ..hay bị nạn giặc Tàu Ô tràn vào cướp bóc, từ đó làng xã giao công tác cho một số thanh niên có nhiệm vụ canh gác và thổi tù và báođộng cho bà con lối xóm cảnh giác khi có giặc cướp tới, nhiêm vụ này hoàn toàn tự nguyện.

    Riêng chuyện gác cu thì có nghĩa như vầy: ở một số tỉnh miền Bắc như Nam Định, Thái Bình, Kiến An …khi đến tháng mười lúa chín, chức sắc của làng thường chỉ định một số người (đa số là thanh niên) hoặc có người tự nguyện làm cái nghề gác cu. Chim cu này là cu ngói, gác đây là hành động canh gác (chớ không phai là gác cái lồng cu lên cành cây) . Khi phát hiện từ xa có đàn chim vài chục, vài trăm con thì người gác cu phải la lớn lên . Để người giăng bẩy bắt chim cu giật dây sập bẫy, bắt hết. Nếu lo chơi, để chim sà xuống ăn lúa, ăn xong chim bay đi mới hô hoán thì bị bà con chửi rủa ghê lắm…!
    Câu thứ ba (gác cu) là nói về việc làm không mang lại cho người làm một sự lơi ích nào cả, làm tốt thì không ai khen, mà làm không tốt thì bị chửi, bị thiệt hại .Sau nhiều năm nghiền ngẫm từ gác cu, tôi mới tạm hiểu là như thế …”
    ***
    Nghe ông bạn già xong, tôi lại phân vân:
    -Thế thì cái ngu thứ ba nó ở trong trường hợp nào…?!


    Nguồn : www.sachxua.net
     
  4. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    Bàn Chuyện... Gác Cu

    Quê tôi ở miền Tiền Giang, khi mùa lúa được gặt xong, bà con rủ nhau đi bắt chim cu, tục gọi là đi "gác cu". Họ làm một cái lồng chim hai ngăn : Một ngăn cho "cu nhà" hay là "cu mồi", thường là cu trống, gáy hay (cu mái không biết gáy), để dụ các chim cu khác đến. Cu mồi được chủ nhà huấn luyện, rất khôn; còn ngăn kia, ở cửa vào có một cái bẫy sập. Khi chim cu lạ, thường là cu trống, nghe tiếng gáy, ghét lắm, bay đến để đánh (đá) nhau.

    Thế là anh này bay vào lồng và bẫy tức khắc sập xuống. Người gác cu bắt nó nhốt vào cái lồng khác, xong tiếp tục bẫy tiếp. Việc làm dễ quá mà ! Sao người đời cho là ngu ta ? Ấy ! Ngu lắm quý bạn ạ ! Cho vào danh sách bốn cái ngu trên đời là đúng.

    Này nhé, muốn đi bẫy cu, trước hết phải dậy sớm bốn năm giờ sáng, ăn cơm cho no, vì có khi đến chiều tối mới về. Xong đâu đấy là vác 2 cái lồng vào rừng hoặc chỗ nào chim cu thường đến. Dưới đất phải có bụi rậm thật nhiều để núp trong đó. Chim cu nó tinh ý lắm, nghe sột soạt, động tịnh, tằng hắng ho hen, có khói thuốc lá là nó biết liền và bay mất. Khi đặt đâu vào đấy rồi thì người ta bắt đầu "gác cu", tức là im lặng canh chừng chim cu bay đến. Nhà binh gọi là "im lặng vô tuyến" sợ địch nó biết.

    Cái này còn hơn im lặng vô tuyến nhiều, người gác cu phải bất động, không ho, không hút thuốc lá, không uống nước, nín đái, nín ỉa, nhất là khi phát hiện con cu rừng bay vòng vòng gần cái lồng, người gác cu dù có bị kiến lửa cắn hay bồ cạp chích cũng cắn răng chịu đựng, không nhúc nhích. Giây phút này là giây phút nín thở và thích thú vô cùng, giống như đang nằm phục kích mà quân địch đi đến nạp mạng vậy.

    Chiều về, nếu bẫy được bốn năm con thì khoe với hàng xóm và biếu vài con nhậu chơi, làm giàu làm có gì. Ngày mai lại tiếp tục gác cu và tiếp tục "ngu" nữa. Ngu là vì làm cực khổ mà không có hưởng gì .

    Ai đi gác cu lần đầu mà có kết quả, chém chết ngày hôm sau và hôm sau nữa cũng đi gác cu tiếp, mê lắm ! Âu cũng là cái thú vui của người nông dân chân chất.

    Gò Công

    Nguồn : www.tieulam.com
     
    hungvcb, Google.cu, cudat and 7 others like this.
  5. gaccu

    gaccu Well-Known Member

    Tham gia:
    18/10/08
    Bài viết:
    1,192
    Thích đã nhận:
    15,931
    Đến từ:
    Mộng mơ
    heheheeeeeeeeeeeeeeeee......ông nào viết hay xiệt đó....
     
    hungvcb, nguoidaugio and Lamtich like this.

Chia sẻ trang này