Cập nhật H5N1

Thảo luận trong 'Hỏỉ đáp - kinh nghiệm' bắt đầu bởi ngnghai, 23/10/06.

  1. ngnghai

    ngnghai Thành viên uy tín

    Tham gia:
    24/10/05
    Bài viết:
    942
    Thích đã nhận:
    1,681
    Đến từ:
    Tp. HCM
    Xin được dịch và viết gọn lại một số đoạn lại để đưa lên diễn đàn ABV tài liệu về Cúm Gia Cầm của tổ chức BirdLife International <www.birdlife.org> mà tôi thấy trong tập san BirdingASIA-Bulletin of the Oriental Bird Club (Số 5-Tháng 6/2006) để người chơi chim ở Việt Nam tham khảo.
    Đây là những thông tin quí, liên quan đến chim chóc-dịch bệnh-con người, thấy cần được phổ biến rộng rãi đến tất cả mọi người .

    1/ Vi rút H5N1
    Có nhiều dòng bệnh cúm khác nhau ở loài chim, nhưng chỉ một số rất ít ảnh hưởng đến sức khoẻ động vật và con người. Phần lớn các mầm bệnh này luân chuyển trong chim hoang dã, đặc biệt chim nước, ở mức độ thấp - xấu nhất thì chỉ gây ra bệnh nhẹ. Các vi khuẩn gây bệnh mức độ thấp này chỉ tác hại nhẹ trên gia cầm.

    Trái lại, một vài biến thể H5 và H7 có thể gây chết hàng loạt cho gia cầm. Các tác nhân gây bệnh mức độ cao này thông thường không thấy trong chim hoang dã. Chúng sinh sôi trong gia cầm ở điều kiện được nuôi thúc tập trung đông đảo. Vì vậy được gọi là "cúm gia cầm". Chim hoang dã cũng có thể bị lây bệnh và chết bởi những con vi khuẩn này. Phần lớn các loài chim nước sống bầy đàng và làm tổ tập trung ở những vùng ngập nước hay gần các nông trại. Các loài khác là chim tìm mồi, bươi bới ở những dòng nước ô nhiễm chung quanh các trang trại và thành phố; hay là những loài ăn xác chết thối rửa quanh các trại gà như quạ và ác là. Tất cả chúng mắc phải vi rút do tiếp xúc với gia cầm bệnh hay do các nguồn thức ăn, rác rưởi và nước bị nhiễm độc.

    Vi rút H5N1 hiện nay là loại có độc tính cao, được tìm thấy lần đầu tiên năm 1997 tại Hong Kong. Chúng đã tiến hoá trong gia cầm, từ những con vi rút ít độc hại có lẽ của chim hoang dã. Những đợt bùng phát dịch đã bắt đầu vào năm 2003 ở Đông Nam Á, đặc biệt là Thái Lan và Việt Nam. Loại vi rút này có thể lây lan rất nhanh chóng trong gia cầm như gà vịt, gà tây, và giết chết hầu hết hàng loạt. Nhiều nhóm chim bị tiêu hủy để cố gắng dập tắt sự lây nhiễm. Những ngăn cấm cần thiết về vận chuyển và mua bán gây tổn thất nghiêm trọng cho các trại chủ, doanh nghiệp và kinh tế nước nhà của Đông Nam Á.

    Hiện tại, H5N1 không dễ truyền qua người. Nhiều người trong các vùng dịch, nhưng không tới 200 người bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, hơn phân nửa số người bị nhiễm H5N1 đã chết.
    H5N1 cũng không dễ truyền từ người sang người. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi khi vi rút tiếp tục tiến hoá. Một biến thể của H5N1 nếu truyền được từ người sang người sẽ gây ra một đại dịch toàn cầu. Những đợt bùng phát dịch H5N1 càng nối tiếp nhau, càng làm tăng khả năng xãy ra điều này.

    2/ Chim hoang dã và con người
    H5N1 lan truyền chủ yếu qua dịch tiết ở mũi và phân. Trong hầu hết các trường hợp ở người, sự nhiễm bệnh là do gần gủi và tiếp xúc kéo dài với gà vịt bệnh. Đúng ra thì vi rút rất hiếm lan truyền từ gia cầm sang người: Số người nhiễm H5N1 rất ít so với số người từng tiếp xúc với gia cầm bệnh.
    Ngoại trừ một trường hợp không chứng minh được ở Thổ Nhỉ kỳ, không có trường hợp lan truyền nào được biết đến từ chim hoang dã sang con người. Vì vậy, những rũi ro cho sức khoẻ con người từ chim hoang dã mang bệnh cúm, hiện nay được xem là hết sức thấp.

    3/ Cách đề phòng
    Nguy cơ nhiễm bệnh do chim hoang dã rất ít. Tuy nhiên, điều quan trọng là hãy thực hành theo giác quan thông thường và vệ sinh tốt. Tốt nhất là nên tránh các nơi được biết có bộc phát vi rút H5N1.
    Bất cứ nơi nào bạn đến, hãy tránh sờ vào chim hoang dã, phân và nước gần chỗ của chúng. Hãy rửa tay trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với thú. Không bao giờ cố nhặt những con thú bệnh hoặc chết. Những cẩn thận này sẽ giảm thiểu rũi ro mắc các nhiễm trùng thông thường cũng như cúm gia cầm. Khi đến những vùng được báo có dịch bùng phát, tránh tham quan các chợ thú vật và trại gia cầm, tránh các món ăn gà vịt hay trứng chưa nấu chín hay còn sống.

    4/ Vai trò của chim hoang dã trong sự lây lan H5N1 ?
    Những đợt bùng phát H5N1 gần đây trong năm 2006 trong số chim hoang dã tại Châu Âu và Trung Đông cho thấy chim có khả năng mang vi rút đi rất xa sau khi bị lây nhiễm, ít nhất là vài ngày trong giai đoạn ủ bệnh. Không thấy dấu vết chim chết trên đường di trú như dự đoán nếu chim hoang dã làm lây lan dịch bệnh giữa các lục địa. Như việc không thấy loài thiên nga chết ở Châu Á. Vài quốc gia trên đường bay của chim từ Châu Á vẫn không có dịch, trong khi những nước láng giềng lại hứng chịu liên tục. Không có mối tương quan nào giữa hướng và mùa di cư của chim hoang dã với những đợt bùng phát dịch trong gia cầm.
    Chỉ có 6 trong hơn 13.000 con chim hoang được xét nghiệm ở Trung Quốc là dương tính với H5N1 và 3% là có kháng thể với loại vi rút này. Ở nơi khác cũng không tìm thấy bệnh trên con chim di trú nào trên hơn 100.000 xét nghiệm trên toàn cầu, bao gồm cả 16.000 xét nghiệm trong thập niên cuối ở Hong Kong- nơi lan bệnh trong gia cầm.
    Những gì đã xãy ra ở Châu Âu cho thấy chim hoang có thể mang và phát tán virút đi rất xa, cộng với việc H5N1 bùng phát ở Châu Á, cho thấy cần xem xét các con đường lan truyền khác nữa.

    5/ Những con đường lây lan vi rút
    May mắn là sự lan truyền trực tiếp do chim hoang vẫn chưa được chứng minh.
    Có ít nhất 3 đường dễ lan truyền vi rút là:
    - Vận chuyển gia cầm và sản phẩm gia cầm chưa xử lý, và mua bán gia cầm trên toàn cầu
    - Mua bán chim hoang dã
    - Sử dụng phân và phế phẩm gia cầm làm phân bón trong nuôi trồng nông thủy sản, làm thức ăn nuôi cá lợn

    6/ Bảo tồn và giám sát chim hoang dã
    Vi rút H5N1 được xem là giết chết hầu hết các chim hoang dã bị nhiễm. Hai loài chim được xếp vào mức bị đe doạ toàn cầu có lẽ đã bị lâm nguy. Như loài ngỗng
    Branta ruficollis và Anser indicus, và loài bồ nông Pelecanus crispus.
    Các nổ lực làm giảm số chim hoang dã có thể ảnh hưởng đến quy chế của một vài loại chim. Tại một vài nước, chính quyền kêu gọi các thợ săn bắn hạ các loài chim đến di trú. Hoặc xét duyệt kế hoạch làm cạn các vùng ngập nước để ngăn chặn chim nước đến kiếm ăn và lưu trú.Loài én Hirundo rustica thường làm tổ gần con người, đã từng bị tiêu diệt do bị lầm tưởng là nguồn lây mầm bệnh.
    Nhiều nước đang điều hành chương trình giám sát chim hoang dã như theo dõi chim bệnh hay chim chết tại các vùng ngập nước và các vùng khác, cũng như lấy và xét nghiệm mẫu phân của chim khoẻ ngoài trời.
    Một lưu ý đến chúng ta là: Chim có thể chết do những nguyên nhân thông thường như thời tiết lạnh hay đói. Nên trình báo khi phát hiện tại cùng 1 nơi một trong những hiện tượng sau:
    - Thấy 1 hay nhiều thiên nga, vịt, ngỗng chết
    - Thấy quá 3 con chim cùng loại chết
    - Thấy quá 5 con chim khác loại chết

    7/ Quan điểm về biện pháp Tiêu Hủy chim và Phá Hủy Môi Trường Sống của chim
    ..... Nơi nào mà chim hoang có thể mang H5N1 thì bất cứ nổ lực tiêu hủy đều có thể dẫn tới sự lây lan virút càng rộng. Những con chim sống sót phân tán đến những chỗ mới, dù còn khoẻ nhưng bị stress nên sẽ dễ dàng bị lây nhiễm. Biện pháp tiêu hủy được xem là không hữu hiệu, thậm chí là hạ sách, biểu lộ sự xao lãng nổ lực thực hiện những biện pháp kiểm soát có ích và phù hợp hơn.....
    .....Chính quyền vài nơi đã đề nghị làm khô các vùng ngập nước và phá hủy các bãi lau sậy cùng chỗ sinh sản, lưu trú để ngăn chặn chim di cư trở về. Sự thiệt hại môi trường do việc này gây ra những rũi ro không chỉ cho loài chim và tính đa dạng sinh học, mà còn đặt con người và lợi ích kinh tế vào thế lâm nguy. Vì ngoài giá trị bảo tồn rất cao, các vùng ngập nước cung cấp hệ thống sinh thái sống động giúp kiểm soát úng lụt, làm sạch nước và tái tạo nguồn dinh dưỡng mà nhiều cộng đồng phụ thuộc....
     
  2. ngnghai

    ngnghai Thành viên uy tín

    Tham gia:
    24/10/05
    Bài viết:
    942
    Thích đã nhận:
    1,681
    Đến từ:
    Tp. HCM
    Mời các bạn đọc tiếp bài của THU MINH trên báo THANH NIÊN ngày 21.10.2006:

    Phòng chống cúm gia cầm: Vắc-xin và tiêu hủy, chìa khóa thành công của Việt Nam!

    Đó là phát biểu của tiến sĩ David Nabarro, Điều phối viên cao cấp của Liên Hiệp Quốc về cúm gia cầm, trong buổi họp báo tại Bangkok chiều 20.10 nhân chuyến thăm khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

    Khu vực này, theo đánh giá của bà Laurence J. Gleesen, Giám đốc Trung tâm Khẩn cấp về dịch bệnh xuyên biên giới của Tổ chức Lương nông thế giới (FAO), là tâm điểm của bệnh cúm gia cầm, đặc biệt ở thời điểm mùa đông đang đến gần, vi-rút H5N1 phát triển mạnh mẽ nhất. Các chuyên gia đặc biệt lo ngại tình hình ở Indonesia, nơi mà từ đầu năm đến nay đã có 40 trên tổng số 50 người chết vì cúm gia cầm trên toàn thế giới. Các phóng viên cũng hết sức quan tâm đến khả năng lây lan của H5N1 này từ lợn sang người, do đã phát hiện lợn nuôi ở Ba-li nhiễm loại vi-rút này. Các chuyên gia cho biết, nguy cơ này là không quá cao.

    Việt Nam là quốc gia chịu tổn thất nặng nề với 92 trường hợp bị nhiễm cúm và 43 người chết trong các đợt bùng phát từ năm 2003 đến 2005. Nhưng Việt Nam đã "thành công xuất sắc" trong việc kiểm soát các ổ dịch và hạn chế tới mức thấp nhất sự lây nhiễm trên con người, bà Gleesen đánh giá. Từ tháng 11.2005 đến nay, Việt Nam không có trường hợp nhiễm bệnh, dù dịch cúm có bùng phát ở vài nơi, và lần gần đây nhất là trong tháng 8.2006.

    Bên cạnh 2 biện pháp khẩn cấp và kịp thời mà ông Nabarro đề cập, ông Hiroyuki Konuma, Phó đại diện của FAO tại khu vực, cũng đánh giá cao sự phối hợp hành động hiệu quả từ trung ương đến các địa phương, nhất là các hoạt động tình nguyện của người dân Việt Nam trong cuộc chiến chống lại đại dịch cúm gia cầm toàn cầu.

    Thắc mắc về thành công này, phóng viên đài RFA liên tục đặt các câu hỏi liên quan đến khả năng tái bùng phát và kiểm soát các ổ dịch ở Việt Nam trong thời gian tới. Các chuyên gia đều khẳng định: Việt Nam, cũng như các quốc gia khác trong khu vực, vẫn nằm trong nguy cơ tái phát cao bởi "mầm bệnh vẫn còn đó", và các cơ quan chức năng không được phép lơ là. Dẫu tình hình trên toàn khu vực là "trong tầm kiểm soát", nhưng một kế hoạch chuẩn bị "toàn dân, toàn diện" là hết sức cần thiết.

    Theo Tổ chức Y tế thế giới, tính đến nay toàn cầu đã có 151 người chết vì cúm gia cầm; Indonesia dẫn đầu với 55 trường hợp.
     
  3. ngnghai

    ngnghai Thành viên uy tín

    Tham gia:
    24/10/05
    Bài viết:
    942
    Thích đã nhận:
    1,681
    Đến từ:
    Tp. HCM
    Tuổi Trẻ ngày 4-11-2006: Chính con người làm phát tán dịch cúm gia cầm

    Chim di trú không phải là tác nhân chủ yếu khiến dịch cúm gia cầm lan ra phạm vi toàn cầu. Tuyên bố vừa được các chuyên gia LHQ đưa ra hoàn toàn trái ngược với những nhận định trước đây.

    Tiến sĩ Vincent Martin, thuộc Tổ chức Lương nông LHQ (FAO), khẳng định nguyên nhân chính khiến virus cúm gia cầm lan truyền nhanh chóng từ nước này sang nước khác là do quá trình trao đổi thương mại gia cầm sống và sản phấm gia cầm. Theo ông Marco Barbieri - quan chức Chương trình Môi trường LHQ, kể cả việc người nhiễm cúm gia cầm di chuyển cũng đóng vai trò lớn hơn so với chim di trú trong việc phát tán virus H5N1.

    Ông Barbieri nhận định những thông tin thiếu chính xác về việc chim di trú phát tán virus cúm gia cầm đã dẫn đến những chính sách sai lệch như tiêu hủy chim di trú, tàn phá môi trường sinh thái của chim di trú tại các khu đầm lầy.

    Hôm qua, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết virus "H5N1 Phúc Kiến', dòng virus cúm gia cầm mới, có khả năng kháng lại các văcxin hiện hành, không biến đổi đến mức có thể dễ dàng lây lan từ người sang người. WHO kêu gọi chính quyền Trung Quốc chia sẻ các mẫu virus H5N1 Phúc Kiến nhằm sớm sản xuất văcxin phòng ngừa.

    HIẾU TRUNG.
     

Chia sẻ trang này