Chép lại ký sự về các cụ gác cu các bác coi cho vui

Thảo luận trong 'Gác cu ký sự' bắt đầu bởi daigiabaoloc, 25/2/13.

  1. daigiabaoloc

    daigiabaoloc Banned

    Tham gia:
    27/8/08
    Bài viết:
    483
    Thích đã nhận:
    2,910
    Đến từ:
    Đà Lạt
    Một bài viết của nhà văn Trung nghĩa:



    ĐẠO GÁC CU

    Nhà văn Phan Trung Nghĩa

    Ông thầy thuốc Phiêu là con ông Biện Noán – một danh gia của đất công tử Bạc Liêu này vào đầu thế kỷ 20. Thế nhưng, khi hỏi hai ông ấy là ai thì đa số những người được hỏi bảo: “Có phải ông gác cu đó không?”. Thật buồn cuời, họ phát huy các danh giá của dòng họ bằng một thú chơi dân gian đặc biệt của đồng bằng sông Cửu Long.

    Ông Biện Noán thì qua đời lâu rồi, còn ông thầy thuốc Phiêu thì sống trong căn nhà to, cổ kính tại thành phố Bạc Liêu. Đã hơn 70 tuổi rồi, dù người ông Phiêu toát lên vẻ lịch lãm vẫn không giấu được đôi mắt trèm nhèm và tay chân run rẩy của tuổi xế chiều. Thế nhưng, lạ lùng thay, khi tôi giới thiệu rằng: Tôi là nhà báo, tôi có cảm nhận rằng thú chơi dân gian ấy là một nét văn hóa của đồng bằng sông Cửu Long thì ông Phiêu bỗng như lột xác thành ngưòi khác, đôi mắc bỗng sáng quắc, tay chân trở nên nhanh nhẹn. Ông kể một cách sành điệu về nghề gác cu. Ông dẫn tôi đi xem bộ đồ nghề mà ông giữ như một thứ kỷ niệm. Ông bảo: Già rồi, nhớ nghề, nhớ rừng lắm mà đi không nổi, đành giữ nó lại để nhớ “một thuở” của mình. Tôi đề nghị ông giới thiệu một bạn nghề để tôi đi thực tế. Thật bất ngờ, giống như chọc đúng vào chỗ ngứa, ông Phiêu bảo: “Tôi dẫn cậu đi” và sau khi ném về phía sau nhà một cái nhìn của kẻ trộm, ông Phiêu mới nặng nhọc trèo lên xe tôi rồi lẩm bẩm: “Vợ và thiên hạ chửi cả đời mà không sao dứt nổi cái thú mê mẩn này”.
    Vợ chửi thì tôi mới nghe, nhưng thiên hạ chửi nghề gác cu thì tôi nghe lâu rồi, họ ca rằng:
    “Ở đời có bốn cái ngu
    Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu”.
    Cái ngu của nghề gác cu là khi con mồi và con bổi (cu rừng) xông vào trận, chúng gù, chúng thúc ngay cửa lụp (bẫy). Đó là lúc người gác cu dồn hết tâm trí trên cửa bẫy, không thiết gì xung quanh nữa, đến nỗi cọp đến gần, rắn hổ đến gần cũng không hay biết. Ngày xưa nghe nói cọp nó vồ, rắn nó cắn đúng cái anh thợ gác cu.
    Còn vì sao vợ chửi thì ông Phiêu diễn giải cho tôi nghe: “Nhà đang buôn bán ì xèo, lúa ngoài đồng chín đỏ, chờ gặt... Hửng sáng, bỗng nghe tiếng cu gáy – cái thứ tiếng như ma kêu quỷ gọi, nó làm tứ chi ngứa ngáy, thần trí mê man, giống như Mỵ Nương nghe được tiếng sáo Trương Chi. Thế là, anh thợ gác cu bỏ hết việc nhà, xách cu mồi, vác lụp ra đi, đổ hết việc nhà lên đầu vợ, vợ nó ức, nó chửi”.
    Sách cũ chép lại rằng: Vào đầu thế kỷ này, nghề gác cu được du nhập từ Tịnh Biên (Vùng biên giới Việt Nam – Campuchia) sang và nó phát triển ra cả ĐBSCL. Chúng ta thử nhìn lại thập niên 70 trở về truớc thì thấy hầu như làng nào cũng có nguời làm nghề gác cu. Nguồn gốc của người Khmer nhưng khi nghề gác cu vào ĐBSCL thì được người Việt, người Hoa tiếp nhận một cách hào hứng và cải biên không ngừng. Đặc biệt, ở xứ Bạc Liêu, ngày xưa đã lôi cuốn nhiều bậc quan trưởng, công tử như: ông Biện Noán, ông Cả Được, cậu Ba con của đại địa chủ Châu Oai... Ông thầy thuốc Phiêu kể: “Năm 1972, tôi lên Sài Gòn chơi, một ông cựu tỉnh trưởng của chính quyền Sài Gòn biết tôi khoái gác cu đã bỏ hết công việc, theo tôi về Bạc Liêu chơi. Ông đã 80 tuổi rồi mà băng rừng, lội đồng hàng tháng trời không biết chán...”.
    Tôi lẩm bẩm: Nghề gác cu quả là một sự lạ lùng, nó hút hồn hút vía người ta. Nó là thứ gì mà ghê gớm nhỉ? Ông Phiêu bảo: “Cậu cứ nghĩ thử xem, chẳng có ai làm nghề gác cu đem bán cả vì giỏi lắm ngày chỉ bắt được hai – ba con, có bữa chẳng có con nào; và cũng không phải gác cu để kiếm thịt làm thức nhấm, cánh thợ chúng tôi chơi với cu riết rồi không muốn ăn thịt nó nữa. Gác được con cu dở thì cho người ta, được con cu hay thì luyện thành cu mồi... Vấn đề là khoái nghe tiếng cu kêu, khoái nhìn hai con vờn nhau nơi cửa lụp, khoái rừng rậm âm u và đồng xanh mênh mông cánh cò. Tóm lại là thích đi lông nhông giữa thiên nhiên cao rộng”.
    Tôi còn nghe người ta kể: Cậu Ba – con trai địa chủ Châu Oai – vì tư thù nên giết lầm một người rồi sau đó day dứt ân hận cả đời. Cậu Ba sống thui thủi với ánh mắt u ám, ngày ngày cậu xách cu mồi, vác lụp và cặp theo một cây đàn tranh lội năm – mười cây số vào những vùng quê xa để gác cu. Khi đặt lụp lên kèo xong thì cậu Ba tìm một bóng mát để rồi ngồi khảy đàn trong thần trí mơ màng, ai hỏi gì cũng không nói. Đến gần cuối đời, cậu bảo: “Ta sống được lâu thế này là nhờ thú gác cu”. Hóa ra, cái ghê gớm của thú gác cu là ở chỗ nó rửa ráy được tâm hồn người ta.
    Ông Phiêu kể về quá khứ gác cu của mình bằng giọng ngậm ngùi, trang trọng: “Mười tuổi tôi đã đi theo ông Cả Kim gác cu. Ngày nào tôi cũng vác lụp, quảy lồng cu giúp ông đi lang thang trong rừng mặc dù cha mẹ tôi rầy la rất dữ. Máu mê gác cu càng ngày càng đậm trong người tôi. Đến mười ba tuổi, một hôm ông Cả Kim kêu tôi về nhà ông rồi bảo: “Mầy bây giờ đi gác cu lẻ được rồi, nếu muốn ông nhận làm đệ tử, ông cho một con mồi, bộ đồ nghề và truyền nghiệp cho?”. Tôi mừng rơn trong bụng rồi bảo: “Muốn”. Thế lả ông kêu tôi đến khấu đầu thắp nhang rồi lạy ra mắt tổ nghiệp. Tổ gác cu được ông Cả Kim thờ trên một cái trang đỏ chót nơi cây xiên nhà. Tôi hỏi: “Nghề gác cu cũng có tổ nữa sao?”. Ông bảo: “Nghề nào cũng có tổ để người làm nghề hành xử đúng đạo của nghiệp”. Trong không gian, khói hương lan tỏa, trầm mặc và rờn rợn thần bí, tôi trở thành đệ tử, kẻ đồng đạo của ông trong “tôn giáo gác cu”. Trong ý nghĩ tò mò của con trẻ, tôi hỏi: “Thế tổ nghiệp là ai?”. Ông Cả Kim bảo: “Người ta nói hồn người, hồn thiêng sông núi; vậy thì rừng rú, ruộng đồng lại cũng có hồn. Hồn rừng rú, ruộng đồng đích thị là ổng – tổ nghiệp của chúng ta. Rừng rú, ruộng đồng dung dưỡng nuôi nấng chim muông, ta tự nhiên có chim chóc mà ăn, mà chơi. Việc như vậy chẳng lẽ không sinh ra ân nghĩa với rừng rú, ruộng đồng? Thói đời với những người khuất mày khuất mặt, cách đối xử duy nhất là thờ phượng, cúng kiến. Đó cũng là một cách trả nghĩa với thiên nhiên, với trời đất”.”
    Nghe câu chuyện của ông thầy thuốc Phiêu, tôi suy ngẫm: Cái anh gác cu này quả nhiên lớn chuyện rồi. Thời đại ngày nay chúng ta gào thiết kêu gọi mọi người phải hành xử có trách nhiệm với thiên nhiên thì từ mấy trăm năm trước “Đạo gác cu” đã khuyến cáo cho các đệ tử việc ấy rồi. Trong cái mê tín ấy thoáng hiện, thoáng ẩn một giá trị nhân văn!
    Xe chúng tôi đến Sóc Đồn, xã Hưng Hội thì đến nhà bạn nghề của ông thầy thuốc Phiêu. Ông này người Khmer, tên Trương Suôl. Thế nhưng, hỏi cả ấp Sóc Đồn này (trừ mấy ông chánh quyền) Trương Suôl là ai thì chẳng ai biết, người ta chỉ biết có ông Hai Cu. Nghe đại danh cũng biết ngay là bậc tiên chỉ của nghề gác cu. Lão sư Hai Cu ở như một kẻ quy ẩn, ngôi nhà nhỏ của ông nằm sâu giữa ruộng lúa, xa xa thấp thoáng những vườn cây tạp: tre, me, còng, dừa... Trước mái hiên nhà treo lủng lẳng năm - bảy chiếc lồng cu. Thấy chúng tôi đến gần, lão sư Hai Cu huýt sáo và bảo: “Chào khách đi các con”, thế là các chú cu đất đồng loạt quay về phía chúng tôi rồi gáy vang: Cù ... cú ...cu, đầu chúng mọp mọp như vái chào. Tôi trố mắt rồi bật thốt: Quả là thiện nghệ, xin bái phục!

    Hai ông bạn nghề gặp nhau mừng lắm. Ông Phiêu bảo: “Có khỏe không ông bạn già?”. Lão Hai Cu trong chiếc áo lạnh đen cũ kỹ, hơi thở khò khè, nặng nhọc trả lời chậm chạp: “Hổm rày bệnh quá!”. Nghe thế, tôi đâm thất vọng. Thế nhưng, khi ông Phiêu trình bày lý do chúng tôi đến thì ông Hai Cu lật đật chuẩn bị đồ nghề đi gác cu. Thấy tôi ái ngại, ông bảo: “Không sao, lội quen rồi!”. Ông Hai Cu xách một chiếc lồng và vác cái lụp cùng chúng tôi khởi hành về cụm vườn xa xa. Ông nói: “Đây là con mồi hay nhất của tôi. Nó bầu bạn với tôi đã 37 năm rồi đó”. Tôi hỏi: “Con mồi hay là như thế nào?”. Ông Hai Cu nói: “Đó là con cu mà khi ta gác lên kèo là nó gáy suốt. Có những con bổi rất khôn cứ đứng trên kèo mãi mà không chịu vào cửa lụp, con mồi hay phải biết dụ bằng nhiều cách như chiu đến “kèm một” “kèm hai” “kèm ba”. Chiu không xong thì nó chuyển sang bo: Cù... cụ... cú... cụ rồi chuyển sang thúc: Cúc... cu... cúc... cu . Nó cứ làm nhiều cách như vậy cho đến khi cửa bẫy sập mới thôi”.
    Tôi hỏi tiếp: “Thế làm sao luyện được con mồi hay?”. Ông Hai Cu giải thích: “Con bổi nào mà gác càng khó bắt được, khi tập làm cu mồi càng hay chừng đó. Như con mồi mà tôi cầm trên tay đây, hơn 30 năm trước, tôi theo hơn nửa tháng trời mới bẫy được. Ngoài ra, còn nhiều yếu tố nữa như chọn con cu: đầu nhỏ, mỏ nhọn, chân thanh tú, đuôi thon... Ngược lại, nhằm con mồi nhát, cu rừng sà xuống là câm họng ngay. Chọn một con mồi tốt thì chưa đủ, còn phải luyện cho nó nhận được lệnh thợ gác cu qua tiếng huýt sáo để khi nào nó gáy cốt một, hoặc cốt hai, cốt ba”.
    Ông thầy thuốc Phiêu cũng góp chuyện để giúp tôi tìm hiểu nghề gác cu này, rằng cu có rất nhiều giọng gáy như: Giọng chuông, giọng đồng, giọng thổ... mỗi giọng gáy có một thế mạnh khác nhau, giọng chuông thì ngân xa, giọng thổ thì kêu lớn, dễ chọc tức con mồi... Nuôi được cu mồi sống lâu không phải là chuyện dễ vì chúng hay bị những bệnh phổ biến như: Đẹn lưỡi, ăn không tiêu...Thợ gác cu có những bài thuốc gia truyền mà các ông dám chắc rằng ngay cả ngành thú y Việt Nam chưa chắc đã hiểu nổi. Thí dụ: Khi con cu ăn không tiêu, biểu hiện qua việc nó ỉa phân trắng thì các ông dùng đất nung chín đỏ rồi tán nhỏ cho ăn; nếu nó bệnh mắt thì dùng ớt hiểm quẹt vào, hoặc bị đẹn lưỡi thì lấy rau ngò om kèm với trùn đất nhét vào miệng nó...
    Các ông già bảo có ai nuôi cu mồi rồi cũng phải đón nhận những cuộc chia ly không kém phần đau đớn, bởi có những con mồi sống với người thợ hai – ba chục năm, họ quý mến nó như con. Ông Phiêu kể: “Hồi mười năm trước con mồi của tôi bị bệnh, trị bằng nhiều cách nhưng không hết, đến cuối cùng tôi ủ ấm nó trong lòng đến sáng đêm, vậy mà nó cũng ra đi”. Còn ông Hai Cu thì nói: “Bảy năm trước vào mùa lúa chín, biết con mồi (con mồi này do thầy tôi cho đã hơn 25 năm) bị bệnh nhưng bận đi kêu công gặt, tôi bảo vợ tôi ở nhà đi kiếm thuốc dùm, thế nhưng vợ tôi bỏ về quê vùng Cửu Long; chiều tôi về thì con cu đã chảy nước dãi ra miệng, sau đó thì nó chết. Tôi cầm con mồi trên tay mà nước mắt rớt như mưa. Lần đó, hai vợ chồng tôi “hục hặc” với nhau suốt một tháng trời”.
    Ông thầy thuốc Phiêu hỏi ông Hai Cu: “Có cội không, chứ trưa nắng vầy khó gác lắm ?”. “Có!”. Ông Hai Cu trả lời. Thấy tôi ngạc nhiên, hai ông già giải thích. Thì ra cội là đại bản doanh của một đôi cu đất. Mỗi gã cu đực tùy vào uy vũ của bản thân mình mà hùng cứ một vùng rừng rộng, hẹp khác nhau. Song hành với nó là một nàng cu mái. Đôi bạn tìm giữa khu vực cát cứ của mình một tàng cây cao mà trú đêm và đẻ trứng. Người gác cu có nghề đứng từ xa nhìn thấy giữa tàng cây một con đực đâm thẳng lên trời xanh rồi lao đi hoặc con mái mang mồi về thì đó là cội. Gác cu đúng cây cội thì xác suất gần như 100%, bởi vì như ông Hai Cu giải thích: “Chú thử nghĩ xem ruộng vườn, nhà cửa và vợ của mình, đột nhiên có một thằng đẹp trai, cà chớn đến định cày xới ruộng rẫy mình, định ở nhà mình và quan trọng hơn, nó định lấy vợ mình thì không tức sao được?”.
    Cây cội của ông Hai Cu là một cây dừa lẫn lộn trong hàng chục cây dừa khác mà với con mắt vô nghề, tôi không tài nào nhận ra những đặc điểm khác biệt của nó. Ông Hai Cu gắn chiếc lụp lên một ngọn cây sào gỗ rồi đặt chiếc bẫy bên trong có con cu mồi lên sống lá dừa, miệng bẫy hướng ra đuôi tàu lá. Cái sống dừa chính là “chiếc kèo” – con đường dẫn vào cạm bẫy. Chỉ khoảng một phút khi ông Hai Cu đặt bẫy xong là con mồi gáy to lên làm âm vang khu vườn trưa tĩnh lặng. Và ngay tức thì một gã cu rừng lao đến đậu trên kèo. Gã hùng hổ phùng lông, xòe cánh, đầu hướng vào con mồi nhứ nhứ mà bo: Cú... cụ... cù... cu... Thế nhưng, gã cứ đi vô đi ra không thèm bước lên cái thang gỗ (một dụng cụ làm cho bẫy sập).
    Ở dưới đất cách khoảng hơn mười mét, trong một lùm cây hai “tiền bối” và một “hậu sinh” dán mắt chặt vào chiếc lụp, không còn biết trời trăng gì nữa. Hễ con cu mồi bo là hai tiền bối trợn mắt phùng mang, hễ con mồi vỗ cánh là hai tay của họ vỗ vỗ... Ông thầy thuốc Phiêu bảo: “Cho nó thúc đi”. Miệng ông Hai Cu phát ra tiếng huýt sáo. Con cu mồi liền đổi giọng: Túc cu... túc cu... túc cu... Tôi nghĩ: Giọng huýt sáo của lão sư Hai Cu là tiếng của ma quỷ rồi chứ làm sao chim chóc lại nghe được tiếng người. Có lẽ không thể chịu nổi nữa rồi, con cu rừng xắn vào và giây phút định mệnh của đời nó diễn ra, chiếc bẫy sập xuống, con cu giẫy giụa tuyệt vọng trong chiếc lưới. Ba thầy trò lao ra móc xuống một con cu đất mập ú.
    Chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình xa năm – mười cây số. Giò cẳng tôi rệu rã, thế nhưng lạ lùng thay hai lão sư dường như không biết mệt, họ lội sàn sạt trong nhũng vạt rừng. Chiều chín đỏ một góc trời, chúng tôi trở về nơi “quy ẩn” của lão sư Hai Cu với chiến lợi phẩm: Ba chú cu đất mập ú.
    Lão sư Hai Cu làm lông chim với một bàn tay điêu luyện vô cùng. Ông ướp sả ớt, gia vị khác rồi đưa thịt cu lên vỉ nướng, mỡ của chúng chảy xèo xèo, vàng ngậy. Ông Hai Cu ra đống rơm móc ra một chai rượu đế trong tựa mắt mèo, rồi bữa tiệc được dọn lên, trong tiết trời lành lạnh của tháng giáp Tết, thịt cu chấm muối ớt béo ngọt đến tận xương, trong một không gian của nông thôn yên ả... Tôi nhủ thầm trong dạ: Cảm ơn nghề gác cu đã ban cho tôi một bữa tiệc để đời.
    Trước khi chúng tôi nâng cốc, ông Hai Cu đã bưng ly rượu tưới xuống đất, và khi rượu đã “nhập thổ” thì ông khấn bằng tiếng Khmer: “Lục tà mo phất xẹ…”. Tôi là ngưòi biết chút đỉnh tiếng Khmer nên thắc mắc: Không biết ông Hai Cu mời ông lục, ông tà nào về uống rượu? Thấy thế, ông thầy thuốc Phiêu bảo: “Ổng mời thầy gác cu của ổng về nhậu”.
    Rượu càng say, hai lão tiền bối gác cu càng tâm sự vào chiều sâu. Các ông bảo rằng lớp các ông mà qua đời thì nghề gác cu sẽ mai một, vì con cháu các cụ chẳng đứa nào nối nghiệp cả. Chúng bảo: “Thời đại tân kỳ cần giải trí thì người ta leo lên “Dream” chở người yêu chạy ào ào trên phố chứ ai lại dang nắng làm những việc vô ích”. Các ông nói rằng: Nghe hậu sinh nói thế thì ngưòi già buồn lắm, thú gác cu đi vãng cảnh chính là để tạo ra quá trình “nhập đồng” đưa cái hồn thiên nhiên vào hồn người, để người thêm quý thêm yêu chim muông, cây cỏ....Hèn gì, thời đại tân kỳ, người ta tàn phá thiên nhiên không thương xót'. Hai ông kể, gần đây, nghề 'gác cu' có xuất hiện lớp hậu bối khá đông, nhưng không ra đời từ lò 'gác cu' truyền thống, mà từ nhu cầu của các nhà hàng. Lớp này hành nghề một cách vô đạo, dã man. Họ len lỏi khắp các vùng nông thôn, với những tấm lưới ngang năm mét, dài mười mét và một con cu mồi. Họ khâu mắt con cu mồi để không thấy gì, cho đứng giữa tấm lưới. Nhìn trời thấy có bầy cu bay đến là họ giật cho con cu mồi chớp chớp cánh. Thế là cu rừng sà xuống, họ giật cho tấm lưới bung lên cao rồi chụp xuống, không sót một con. Cách 'gác cu' mới này có ngày bắt được hàng trăm con. Hai ông lão của tôi bảo rằng 'Chim cu đã thưa đến 70 - 80% có khi đi dăm ba ngày không gác được một con, giải nghệ là vừa'.

    Châu thổ sông Cửu Long - vùng đất khai mở muộn màng của cha ông, từ quá trình khẩn hoang đã làm nảy sinh nhiều việc lạ, như nhấp cá lóc, đặt trúm và ... thú 'gác cu'. Những thứ này góp phần làm nên nét văn hóa đặc trưng của Nam Bộ. Bản sắc ấy giúp cho vùng đất giàu có này không lẫn với nơi khác. Thế nhưng, thời hiện đại như đang tiến công và xóa dần một số nét văn hóa độc đáo của châu thổ sông Cửu Long. Và cứ như thế, trong tương lai, bản sắc văn hóa đặc trưng của Nam Bộ sẽ dễ bị nhạt nhòa, nếu hiện tại con người không biết giữ gìn, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống.
     
    Last edited: 25/2/13
  2. toiyeuchimgay

    toiyeuchimgay Well-Known Member

    Tham gia:
    3/11/11
    Bài viết:
    101
    Thích đã nhận:
    920
    Đến từ:
    Mang Tên Bác
    thật là hay quá đi, cugayquehuong sưu tầm ở đâu mà có bài văn xúc tích hay đến vậy. Hai ông già thật là bó tay bệnh đi ko nổi kêu gác cu là đứng dậy đi liền hết bệnh ngay. Chắc đây là bài thuốc hay dành riêng cho những người nghiện cu cò đây.
     
    ancugay, nuoigatre and hoangngantg like this.
  3. Lamtich

    Lamtich Well-Known Member

    Tham gia:
    21/1/10
    Bài viết:
    431
    Thích đã nhận:
    7,796
    Đến từ:
    Bình Định
    Mê cu đến tận xương tủy rồi!
    Hai Sư phụ này mà còn sống được tận mắt xem hoặc nghe đọc tất cả những thông tin trên Diễn đàn ABV này chắc mừng lắm vì đã có nhiều con cháu nối nghiệp. Mừng quá, không khéo có khi tăng thêm tuổi thọ cả chục năm nữa chứ lỵ!
    Xin cảm ơn một bài viết hay!
     
    ancugay, thanhchim, cucuom and 2 others like this.
  4. hoangngantg

    hoangngantg Well-Known Member

    Tham gia:
    22/10/12
    Bài viết:
    276
    Thích đã nhận:
    2,436
    Đến từ:
    Tân Hiệp - TG
    Nghe hậu sinh nói thế thì ngưòi già buồn lắm, thú gác cu đi vãng cảnh chính là để tạo ra quá trình “nhập đồng” đưa cái hồn thiên nhiên vào hồn người, để người thêm quý thêm yêu chim muông, cây cỏ....Hèn gì, thời đại tân kỳ, người ta tàn phá thiên nhiên không thương xót'.
    Em thích nhất câu này.
    Đã đọc bài này bên cugay. nhưng giờ dọc lại từ từ chậm chậm, nghiền ngẫm, thấy cái thú chơi cu thật tuyệt!
     
    Lamtich, ancugay, dong_pham and 2 others like this.
  5. daigiabaoloc

    daigiabaoloc Banned

    Tham gia:
    27/8/08
    Bài viết:
    483
    Thích đã nhận:
    2,910
    Đến từ:
    Đà Lạt
    Last edited: 26/2/13
  6. daigiabaoloc

    daigiabaoloc Banned

    Tham gia:
    27/8/08
    Bài viết:
    483
    Thích đã nhận:
    2,910
    Đến từ:
    Đà Lạt
    Thêm một bài trích từ www.thegioitrongta.com/.../De-nhat-phong-luu-nhung-thu-choi-gac-...

    Những thú chơi là cả một gia tài



    Từ ngày bỏ quê ra phố, anh Sỹ Tân (quận Gò Vấp) gửi lại mấy con cu mồi cho bạn bè nuôi, lòng buồn nao nao. Những tưởng Tân bỏ luôn thú chơi tao nhã này. Nào ngờ vừa đặt chân lên Sài Gòn, Tân mới biết rằng ngay chỗ mình ở trọ, có 1 hội gác cu. Bạn “đồng môn” đông quá cỡ, trong danh bạ điện thoại của Tân hiện giờ đã có hơn 50 người. Theo Tân ước tính, chỉ riêng quận 12, Hóc Môn, Gò Vấp, đã có hàng trăm người chơi phân thành nhiều nhóm. Tân bảo, ở Sài Gòn, chơi gác cu còn “máu me” hơn các tỉnh.
    Theo thân thế và địa vị xã hội, dân chơi gác cu Sài Gòn có thể tạm thời chia làm 2 loại khác nhau, một thuộc loại bình dân, có gì chơi đó, một loại khác là giới thượng lưu, sẵn sàng bỏ ra hàng chục triệu đồng để sở hữu một chú chim ưng ý. Giới thượng lưu mỗi lần “xuất quân” đi toàn bằng xe xịn cả trăm ngàn đô nên cuộc chơi của họ rất tiện nghi, sang trọng. Tân kể cho tôi, nhiều người chơi cu sẵn sàng bỏ ra cả trăm triệu để được sở hữu một cặp chim cu ưng ý.

    Riêng con cu mồi của Tân, lúc mua trị giá 7 triệu, sau 2 năm, có người trả lên 20 triệu nhưng Tân nhất quyết không chịu bán. Tân kể: “Người chơi gác cu cũng như một nghệ sĩ chơi đàn. Nghệ sĩ nào muốn đàn hay thì phải có cây đàn tốt, cũng như người gác cu, phải có được con cu mồi giỏi. Mình bán con cu giỏi, cũng như nghệ sĩ bán cây đàn tốt nhất thì còn gì là nghề chơi nữa. Cho nên đối với con cu này, giá nhiêu mình cũng không bán”.
    Con cu mồi được ngã giá 20 triệu ấy, Tân mua lại của một bạn “đồng môn” hồi còn ở Cà Mau, tính đến nay cũng được 17 năm kể từ ngày bắt ở rừng về. Nếu tính cả tuổi rừng, ước chừng cũng trên dưới 20 năm tuổi. Theo ông Ba Đức ở Cà Mau, một người có trên 50 năm trong nghề chơi thì đó là một con chim hay, giọng “thổ”, một chất giọng mà dân chơi ưa chuộng.

    Theo ông Ba Đức, trong số các loại chim cu thì chim Huỳnh Kiền là loại được nhiều người săn lùng nhất. Đây là con chim có bộ cườm vàng đóng từ trên đầu “ót” xuống tới bờ vai, tất cả các hột cườm đều vàng. Đối với loài này thì những con có bộ lông màu nâu đỏ mới có bộ cườm như thế. Chim Huỳnh Kiền có nhiều đặc tính như gù nhiều nhất, nuôi lâu ra mồi nhất, khó chịu, nóng tính nhất và rất hiếm gặp, được mệnh danh là “thiên hạ đệ nhất cu”.

    Ông Ba Đức cho biết, cái thú vị nhất của thú chơi này không phải là giá trị của con cu đắt rẻ thế nào, tập tính của cu ra làm sao mà là lúc ngồi “gác cu”, xem con mồi và con bổi (cu rừng) vờn nhau đấu khẩu. Lúc đó chúng sẽ bộc lộ hết bản chất đâu là “tiểu nhân” đâu là “quân tử”.
    Theo thuộc tính của loài chim cu, chúng sống thành từng đôi một. Một cặp vợ chồng nhà cu chiếm một khoảng không gian nhất định để làm lãnh địa sống (sau mùa lúa chín, chúng nhập bầy đi tìm thức ăn, xong ai về nhà nấy chọn 1 cây làm nhà – dân gác cu gọi là “cội”) nên khi người gác cu đưa bẫy, bên trong có chim mồi vào đúng lãnh địa của chim rừng, con chim rừng thấy có đối thủ dám xâm phạm lãnh địa, thế là cuộc chiến diễn ra.
    Con chim rừng khôn ngoan giống như người “quân tử”, có ‘văn hóa” nên trước hết nó phải dùng lý để đấu khẩu với kẻ xâm phạm để tìm hiểu nguyên nhân, thấu tình đạt lý.
    Lúc đó người chơi cu núp trong lùm cây thưởng thức, muỗi cắn không dám đập, sâu chạm không dám gãi. Hai con chim trên cành cây đẩy nhau quyết liệt có khi cả buổi trời bất phân thắng bại mặc cho người chơi nấp trong lùm cây đói mờ cả mắt, cuối cùng phải “thu quân”, hoặc con mồi đuối lý, tâm phục khẩu phục, người gác cu phải tính đến chiến lược mới. Hoặc nếu gặp con chim rừng thất học, hồ đồ, lòng dạ “tiểu nhân” thấy khách lạ đến nhà, không phân biệt bạn thù, nóng nảy, hét lên vài câu rồi xông vào chiến thì sập bẫy. Gặp loại ấy, người gác cu mất đi hứng thú.

    Ông Ba Thành kể, thế giới loài cu có những con khôn đến kỳ lạ, không dễ gì dụ được chúng vào bẫy. Chúng thà đổi vùng tìm “cội” mới chứ không dễ bị đánh lừa. Người chơi gặp những con cu như vậy mới hứng thú và quyết bắt cho bằng được rồi về thuần chủng làm cu mồi.

    Suốt 70 năm lang thang khắp các nẻo làng quê, các vùng miền, ông Ba Thành nghiệm ra một chân lý Đối với người chơi cu phải biết trọng nghĩa khinh tài, phải biết nhớ câu “Vật khinh, hình trọng” để phân biệt chánh tà. Nếu có con chim hay, chim tốt, người xấu hỏi mua bao nhiêu cũng không bán, gặp người tốt, để kết tình tri kỷ thì tặng không, một xu cũng không nhận. Phải biết giữ cốt cách ấy thì nghề chơi mới lâu bền được. Bởi gác cu, ngoài cái thú tiêu giao để ngẫm ngợi cuộc đời, để được những ngày tháng tự tại ung dung cùng trời cuối đất thì không có mưu cầu gì khác
     
    Last edited: 27/2/13
  7. hoangngantg

    hoangngantg Well-Known Member

    Tham gia:
    22/10/12
    Bài viết:
    276
    Thích đã nhận:
    2,436
    Đến từ:
    Tân Hiệp - TG
    ancugay and dvantoanchip like this.
  8. daigiabaoloc

    daigiabaoloc Banned

    Tham gia:
    27/8/08
    Bài viết:
    483
    Thích đã nhận:
    2,910
    Đến từ:
    Đà Lạt
  9. binhbaohiem

    binhbaohiem Cu gáy ABV Sài Gòn

    Tham gia:
    30/5/11
    Bài viết:
    754
    Thích đã nhận:
    9,842
    Đến từ:
    HCM
    Cám ơn bác, xin hỏi nghệ nhân này (ông cụ trong video ) tên gì và đang ở đâu ạ, để nếu có dịp anh em nào được tiếp chuyện cụ thì hay quá.
     
    Last edited: 27/2/13
  10. thanhchim

    thanhchim Well-Known Member

    Tham gia:
    20/1/10
    Bài viết:
    501
    Thích đã nhận:
    9,715
    Đến từ:
    Hà nội
    Cám ơn Bạn, mình thích nhất đoạn này:

    Bài trên:

    ......Miệng ông Hai Cu phát ra tiếng huýt sáo. Con cu mồi liền đổi giọng: Túc cu... túc cu... túc cu... Tôi nghĩ: Giọng huýt sáo của lão sư Hai Cu là tiếng của ma quỷ rồi chứ làm sao chim chóc lại nghe được tiếng người. Có lẽ không thể chịu nổi nữa rồi, con cu rừng xắn vào và giây phút định mệnh của đời nó diễn ra, chiếc bẫy sập xuống, con cu giẫy giụa tuyệt vọng trong chiếc lưới. Ba thầy trò lao ra móc xuống một con cu đất mập ú.
    Chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình xa năm – mười cây số. Giò cẳng tôi rệu rã, thế nhưng lạ lùng thay hai lão sư dường như không biết mệt, họ lội sàn sạt trong nhũng vạt rừng.....

    Bài sau:

    ...........Con chim rừng khôn ngoan giống như người “quân tử”, có ‘văn hóa” nên trước hết nó phải dùng lý để đấu khẩu với kẻ xâm phạm để tìm hiểu nguyên nhân, thấu tình đạt lý.
    Lúc đó người chơi cu núp trong lùm cây thưởng thức, muỗi cắn không dám đập, sâu chạm không dám gãi. Hai con chim trên cành cây đẩy nhau quyết liệt có khi cả buổi trời bất phân thắng bại mặc cho người chơi nấp trong lùm cây đói mờ cả mắt, cuối cùng phải “thu quân”, hoặc con mồi đuối lý, tâm phục khẩu phục, người gác cu phải tính đến chiến lược mới. Hoặc nếu gặp con chim rừng thất học, hồ đồ, lòng dạ “tiểu nhân” thấy khách lạ đến nhà, không phân biệt bạn thù, nóng nảy, hét lên vài câu rồi xông vào chiến thì sập bẫy. Gặp loại ấy, người gác cu mất đi hứng thú.

    Ông Ba Thành kể, thế giới loài cu có những con khôn đến kỳ lạ, không dễ gì dụ được chúng vào bẫy. Chúng thà đổi vùng tìm “cội” mới chứ không dễ bị đánh lừa. Người chơi gặp những con cu như vậy mới hứng thú và quyết bắt cho bằng được rồi về thuần chủng làm cu mồi.

    Suốt 70 năm lang thang khắp các nẻo làng quê, các vùng miền, ông Ba Thành nghiệm ra một chân lý Đối với người chơi cu phải biết trọng nghĩa khinh tài, phải biết nhớ câu “Vật khinh, hình trọng” để phân biệt chánh tà. Nếu có con chim hay, chim tốt, người xấu hỏi mua bao nhiêu cũng không bán, gặp người tốt, để kết tình tri kỷ thì tặng không, một xu cũng không nhận. Phải biết giữ cốt cách ấy thì nghề chơi mới lâu bền được. Bởi gác cu, ngoài cái thú tiêu giao để ngẫm ngợi cuộc đời, để được những ngày tháng tự tại ung dung cùng trời cuối đất thì không có mưu cầu gì khác
     
    Last edited: 28/2/13

Chia sẻ trang này