Đi mồi chim cu gáy

Thảo luận trong 'CHIM CU GÁY (Streptopelia)' bắt đầu bởi gatauvang, 7/6/08.

  1. gatauvang

    gatauvang Member

    Tham gia:
    4/5/08
    Bài viết:
    21
    Thích đã nhận:
    9
    Đến từ:
    HCM
    <TABLE style="WIDTH: 1px; HEIGHT: 0px" cellSpacing=3 cellPadding=0 width=1 align=left border=0><TBODY><TR><TD vAlign=top align=left>[​IMG]
    </TD></TR><TR height=1><TD vAlign=top align=left>Ông Võ Văn Tiếc treo lồng chim mồi, bắt đầu một ngày "gác cu".
    </TD></TR></TBODY></TABLE>
    "Lang thang trên mạng, thấy có bài viết hay, copy gởi lên diễn đàn cho mọi người cùng cảm nhận."
    Tuổi thơ gắn với đồng bãi, gò đồi và những rặng tre xanh luôn rì rào những bài ca bất tận về thiên nhiên hoang dã. Và quả thật nếu không có những thú vui dân dã, hẳn cuộc sống vốn rất nhiều toan lo của người dân quê dễ “khô cằn”. Mồi chim cu gáy, một trong những “thú vui” ấy, vẫn thường được nhắc đến như nghề chơi lắm công phu.
    Ở quê bây giờ những người theo nghề mồi cu gáy không nhiều. Ông Võ Văn Tiếc - thôn trưởng thôn Đồng Nghệ, xã Tam Ngọc (Phú Ninh) cũng quả quyết như vậy. Ông Tiếc là số ít những người đến nay còn theo cái nghề này, như là duyên nợ. Chẳng biết có phải vì thế mà người xưa từng liệt nghề “gác cu” vào... một trong bốn cái ngu ở đời. Nhưng đã là duyên nợ thì dứt làm sao được.
    Nghề chơi cũng lắm công phu
    Uống một hớp nước, ông Tiếc nhớ lại, từ thuở lên 10 đã lon ton chạy theo ông nội, sau đó là cha, để đi mồi chim cu gáy. Bây giờ ở tuổi 55, có thâm niên hơn nửa đời “gác cu cầm sào”, nhưng ông vẫn không sao quên được cái cảm giác rộn rạo mỗi khi chim mồi cất lên tiếng gáy ngày trước... Với làng Đồng Nghệ, nghề mồi chim cu gáy đã có cách đây hơn 100 năm. Lưu truyền người đầu tiên đến với thú chơi này là ông Trần Mỹ. Ông Mỹ ở Đồng Nghệ rất có tài mồi chim nên người ta gọi chết tên “Mỹ Chim”. Bây giờ, cả thôn có đến cả chục người lấy mồi chim làm thú vui sau những ngày lao động vất vả, nhưng thật sành điệu thì không còn ai. Và sự đắn đo trong lời bình phẩm về “sự sành điệu” ấy của ông Tiếc càng cho thấy ông đang ngầm tiếc rẻ về sự mai một của nghề, của thú chơi đã nâng lên tầm nghệ thuật.
    Dẫn chúng tôi ra hiên nhà bên dãy lồng chim mồi treo dưới hàng hiên và cả dưới những tán cây cạnh đó, ông Tiếc giới thiệu về những dụng cụ mồi chim cu gáy. Đó là chiếc lồng nhốt chim mồi, ba phía xung quanh được bọc kín bằng vải mùng, mặt còn lại là cửa sập chim. Một cây sào trảy (trúc) được cưa làm hai đoạn, lúc cần có thể nối dài ra bằng một vòng sắt. Sào phải là loại trảy đá được lấy ở vùng Quế Sơn đem về gọt giũa trơn láng sau đó gác giàn bếp cho đến khi đen bóng, mới thật vừa ý. Trên đầu sào có gắn một móc sắt tự chế dùng để giựt nhánh cây như câu liêm vừa có móc để tiện treo lồng chim. Để dụ được chim mồi gáy phải dùng đến một dụng cụ giống như ống sáo được làm từ một đốt trúc có khoét lỗ, khi thổi lên âm thanh hệt tiếng cu gáy. Dụng cụ này gọi là ống kích. Theo ông Tiếc, yếu tố quan trọng để mồi cu gáy phải kể đến "nhân vật chính" là chú chim mồi. Chim mồi được chọn nuôi từ nhỏ hoặc lấy chính con chim đã mồi được nhưng phải hội đủ những yếu tố cần thiết của một con chim mồi thuần thục có khả năng gọi “bầy đàn”. Kinh nghiệm đó phải là chú chim trống đã trưởng thành, lưng gù, cườm tấm. Vòng đời của chim chỉ kéo dài từ 7 đến 8 năm, nên việc chọn chim mồi phải được tính toán khá thường xuyên.
    Riêng chim có lông trắng ở cánh và tiếng gáy phải “hội hai”- tức là một tiếng gáy một tiếng gù đi kèm nhau- thì không dễ tìm được. Ông Tiếc bảo cả đời mồi chim ông chỉ có được... một con loại này. Ngày trước ở làng Đồng Nghệ có người đánh đổi cả trâu đực mộng để có được chim mồi hay. Nghe đâu hồi Ngô Đình Diệm nhờ người đến ngã giá mua căn nhà cụ Huỳnh Anh ở Tiên Cảnh (Tiên Phước), khi về đã tạt vào Đồng Nghệ mua chim mồi. Tránh sự phiền toái cho dân, cụ nội ông Tiếc đành đoạn cầm lòng “tiễn đưa” một chú chim mồi cánh trắng ra đi.
    Theo chân người “gác cu”
    <TABLE style="WIDTH: 1px; HEIGHT: 0px" cellSpacing=3 cellPadding=0 width=1 align=right border=0><TBODY><TR><TD vAlign=top align=left>[​IMG]
    </TD></TR><TR height=1><TD vAlign=top align=left>Dụng cụ mồi chim.
    </TD></TR></TBODY></TABLE>
    Cũng theo kiểu “buôn có bạn bán có phường”, mùa nồm nam, từ sáng sớm thức dậy đã nghe thoảng hơi gió mát rười rượi thổi về. Đâu đó, gần xa vọng tiếng chim cu gáy... Đây chính là thời điểm năm, bảy bạn mồi trong làng bắt đầu thong dong “lồng, sào” lên đường. Không ai bảo ai, mỗi người tự tìm vị trí thích hợp để đặt lồng chim. Chuyện tưởng như giản đơn, nhưng ai sõi nghề nhìn cách thức đặt lồng chim của người đi mồi họ hiểu ngay người mới hay vào nghề đã lâu. Theo ông Tiếc, chỗ đặt lồng cơ bản đảm bảo yếu tố đắc địa, ấy là nơi có cây cội (cây đứng một mình) tách biệt với đám cây xung quanh. Phía trước cành chọn đặt lồng phải có một nhánh cây cách chừng 10-15cm và phải cao hơn một chút để chim ở ngoài bay vào có chỗ đậu, trước khi nhảy vào đá với chim trong lồng. Khi đã đặt lồng xong thì tìm một chỗ nấp kín đáo để quan sát và dùng sáo thổi “kích” chim mồi gáy nhử chim ở ngoài bay về. Công đoạn chờ chim ngoài bay vào đá là hồi hộp, thú vị nhất nhưng cũng là khoảng thời gian phải kiên nhẫn nhất. Có nhiều chim tinh khôn chỉ đứng gáy trêu ngươi chứ không chịu vào sập bẫy. Và cũng có những lúc “màn trình diễn” được đẩy lên cao trào khi bên ngoài là con chim tinh khôn, đẹp mã. Lúc đó người mồi chim chăm chú đến từng động tác của chim mồi lẫn chim bên ngoài, nên quên cả... gãi ngứa, nhiều lúc khát đến khô cổ họng cũng không dám rời chỗ ẩn nấp để tìm nước uống. Được thua ở những cuộc này là cả niềm vui sướng đến tột cùng nhưng cũng có thể là nỗi thất vọng, tiếc nuối ngẩn ngơ. Thường thì mỗi cuộc mồi chim kéo dài từ 3 đến 5 ngày và thành quả thu về khi 5, khi 10 chim cu gáy, trong đó không ít con qua “huấn luyện” giá cả bạc triệu. Song chuyện mồi cu cũng may rủi khôn lường, dự phòng lúc trắng tay khi thời tiết thay đổi hay không gặp chim, người đi mồi còn mang theo lồng mồi chim quất. Loài này dễ mồi hơn nhiều so với chim cu gáy.
    Mai này còn có tiếng chim ?
    <TABLE style="WIDTH: 1px; HEIGHT: 0px" cellSpacing=3 cellPadding=0 width=1 align=left border=0><TBODY><TR><TD vAlign=top align=left>[​IMG]
    </TD></TR><TR height=1><TD vAlign=top align=left>Chim cu gáy thuần thục đang làm "chim mồi".
    </TD></TR></TBODY></TABLE>
    Hiện nay việc cấm sử dụng các loại súng săn chim đã mở ra “đường sống” cho nhiều loại chim, trong đó có chim cu gáy. Nhiều vùng quê, chủ yếu là vùng trung du dần dà tiếng cu gáy đã quen thuộc như không thể thiếu được trong bản đồng ca chim chóc. Tuy nhiên, đây đó tình trạng săn chim bằng súng hơi, súng thể thao cho những cuộc nhậu của những tay chơi rỗi việc rất đáng lo ngại. Thậm chí lại có thông tin cũng không mấy vui : tình trạng săn bắt chim có tính “càn quét” vừa rộ lên, nghe đâu cách thức này được du nhập từ vùng Quảng Xương, Tĩnh Gia (Thanh Hóa). Đó là việc dùng chim mồi (nhử) là chim giả, sau đó dùng nhựa thông để “trói giò” những chú chim ngu ngơ tưởng chim giả là đồng loại. Ngoài ra, người ta còn dùng lưới giăng trong các hẻm núi, hoặc bãi đất trống để bắt chim hàng loạt. Nếu không kịp thời ngăn chặn, sau này liệu có còn được nghe tiếng chim cu gáy gọi nhau trên những lùm tre xào xạc, tiếng chim gù trong tiếng vỗ cánh đánh đu khi sà xuống những đường cày còn tinh khôi mùi đất mới, mùi rơm ngai ngái hơi bùn được đốt lên bên này chiều trở gió... nữa hay không ? Và thú mồi chim cu gáy tao nhã một thời liệu cũng “đứt bóng” theo ?
    VĂN TRƯỜNG - TẤN ĐƯỜNG
     
  2. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    thanks bác ga tau vang, cái mà bác nói gáy " hội hai " ở quê em gọi là gù phóng đấy, gáy một tiếng gù một tiếng. Người ta thường dùng loại này làm mồi treo vì loại này gọi bổi rất tốt. Chào bác,
     
  3. gatauvang

    gatauvang Member

    Tham gia:
    4/5/08
    Bài viết:
    21
    Thích đã nhận:
    9
    Đến từ:
    HCM
    Rất tán thành với ý kiến của hoctromechim, tùy theo từng vùng mà người ta có cách gọi khác nhau.
    Nhưng ở Trà Vinh quê mình thì được phân ra nhiều loại là:
    - "Kềm chiếc": tức là khi chim thúc một tiếng sẽ đi kèm 1 tiếng gù theo sau, nhưng tiếng gù chỉ xuất hiện ở tiến thúc đầu tiên thôi còn những tiếng sau thì không có vd: cục cúc cu (cù cụ), cục cúc cu, cục cúc cu....
    - "Kềm đôi": khi chim thúc một tiếng sẽ gù theo sau 2 tiếng nhưng ít lặp lại thường xuyên vd: cục cúc cu (cù cụ, cù cụ), cục cúc cu, cục cúc cu...
    - "Kềm mắc me": giống như là kềm chiếc nhưng tiếng nào cũng có kềm như nhau cả vd: cục cúc cu (cù cụ), cục cúc cu (cù cụ),...
    - "Kềm dây" hay "kềm dập": loại này khi thúc một tiếng là gù cả một dây vd: cục cúc cu (cù cụ, cù cụ, cù cụ...) Loại chim này rất hay và rất hiếm thường cả một vùng chỉ có được một vài con, thường dùng làm mồi bẹo (mồi thượng) hay cực kỳ, vì chim kềm như vậy làm bổi rất tức tối mà quay về.
    Có vài ý kiến chia sẽ thêm, mình đang sở hữu một con kềm dập cực hay. hôm nào các bạn có dịp về Trà Vinh ghé nhà xem chơi.
    Xin chào!
     
    babeo thích bài này.
  4. NAMNHI

    NAMNHI Thành viên uy tín

    Tham gia:
    11/2/07
    Bài viết:
    1,279
    Thích đã nhận:
    11,720
    Đến từ:
    Thanh Hoá
    Hì hì!
    Khoe với bác một tý!
    Nói theo ngôn ngữ Trà Vinh quê bác thì mình cũng đang sở hữu một chú mồi cây loại này rồi! đúng là nó chơi hay thật đó bác!
    Cảm ơn bài viết của bác đã bổ sung thêm một cách gọi, một cách phân biệt rất riêng nhưng cũng rất cụ thể khi phân biệt tiếng gáy của loài chim này!
    Trân trọng!
     
    sunrisekdt thích bài này.
  5. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    to bác ga tau vang, chúc mừng bác nhé có trong tay một con " kềm dập " như thế là quá may mắn rồi đó. Trước đây em cũng có một con, theo như bác nói thì chỉ là " kềm mắc me " thôi mà ra đồng gáy một vài tiếng là bổi về rần rần rồi nói chi là con " kềm dập " của bác, sau này đi làm nên em bán nó rồi giờ mà kiếm được những con như thế khó lắm mà còn mắc nữa. Ở dưới Trà Vinh chắc là cũng chơi cu dữ lắm phải ko bác, cách đây mấy năm em cũng ghé Trà Vinh mà chỉ chơi một ngày rồi về nên cũng ko biết gì cả. Hy vọng sau này sẽ có dịp ghé Trà Vinh thăm bác một chuyến, mà bác có dịp lên Saigon thì cũng nhớ ghé em chơi nha. Rất vui được làm quen với bác. Thân chào,
     
  6. gatauvang

    gatauvang Member

    Tham gia:
    4/5/08
    Bài viết:
    21
    Thích đã nhận:
    9
    Đến từ:
    HCM
    Chào hoctromechim
    Quê mình trước đây mọi người chơi cu gáy nhiều lắm, nhưng mấy năm gần đây chẳng còn bao nhiêu người chơi nữa: phần là vì công việc, phần là tuổi tác đã cao nên không đủ sức đi bẫy chim.
    Mình mê cu gày từ lúc còn cắp sách đến trường, lúc đó theo các bác, các chú đi bẫy cu cả ngày có hôm bỏ cả ăn uống, về nhà bị đòn một trận nhưng một thời gian sau lại đi tiếp (ở nhà mà trong đầu cứ hình dung con bổi sạt về như thế nào, có chịu đá hay không)
    Mình tên Hiền, phone:0947.364.297. Các bạn có dịp đến Trà Vinh thì ghé nhà mình chơi, anh em có cùng sở thích gặp nhau chắc vui lắm.
    Hiện giờ nhà mình có 08 con mồi, loại nào cũng có: kiềm mắc me, kiềm dập, dán cánh (02 con), trơn ròng, ba ròng... 04 con là mình nuôi tuyển chọn lên mồi, còn 04 con là do các bác lớn tuổi nghỉ chơi nên để lại. Mình có 01 con mồi là chim mái, đã bắt được rất nhiều bổi; các bạn có ghé nhà mà biết được nó là chim mái thì mình cũng chịu thua luôn.
    Chào, mong làm quen và chia sẽ mọi điều!
     
  7. chophoc

    chophoc Well-Known Member

    Tham gia:
    26/5/08
    Bài viết:
    45
    Thích đã nhận:
    372
    Đến từ:
    BINH THUAN
    chao ban

    mình cũng rất mê cu gáy nhưng ít có điều kiện đi gác.mình rất muốn đi xa một chuyến .bửa nào cho mình xuống đó nha
     
  8. gatauvang

    gatauvang Member

    Tham gia:
    4/5/08
    Bài viết:
    21
    Thích đã nhận:
    9
    Đến từ:
    HCM
    Sẵn sàng thôi, nhưng khi nào bạn muốn xuống đây thì phone cho mình trước vài ngày để sắp xếp công việc.
    Chào!
     
  9. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    to anh Hiền, mấy bữa nay link bị die nên em ko trả lời anh được, cho em sory nha. Dạo này diễn đàn mình nhiều cao thủ quà đi mất. Cách đây ko lâu là sự xuất hiện của anh Nguyên ( đại diện miền Đông ), bây giờ là anh Hiền ( đại diện miền Tây ). Hehe, hy vọng là ngày càng có nhiều cao thủ hơn để diễn đàn luôn sôi nổi và anh em được học hỏi và trao đổi nhiều hơn.
    Mấy bữa nay em nghĩ mãi ko ra, ko biết nhiêu đó con mồi thì anh sẽ chăm sóc thế nào. Nội cái việc sáng treo ra, chiều treo vào, cho ăn, cho uống...( em chưa tính là còn phải mang đi dượt đấy )thôi cũng đã hết ngày rồi. Hic hic. Thế mà anh lại đang sở hữu tới những 08 con mồi, mà toàn mồi hay nữa chứ. Anh làm em ghen tị quá đấy, có dịp chắc là phải ghé Trà Vinh " xin " anh một con thui, chứ để tụi nó mà gáy một lần thì chắc là điếc tai lắm. Hehe. Nói chứ có dịp thì chắc chắn phải ghé chỗ anh chơi một chuyến.
    Chào anh,
     
  10. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    to chophoc, bác tính khi nào đi Trà Vinh đấy ? Có đi thì cho anh em biết với nha. Em cũng đang muốn kiếm một em mắc me đây. Thanks bác,
     
    gatauvang thích bài này.
  11. mecugay

    mecugay Banned

    Tham gia:
    21/5/08
    Bài viết:
    250
    Thích đã nhận:
    1,172
    Đến từ:
    Hà nội
    Hi

    Bác viết cụ thể quá. Ví dụ thật sinh động. Nếu có điều kiện bác viết về cu gáy quê bác nhé.
     
  12. hoctro_mechim

    hoctro_mechim Vua kí sự

    Tham gia:
    16/4/08
    Bài viết:
    1,344
    Thích đã nhận:
    30,778
    Đến từ:
    Mưa Bay
    to bác mecugay, cảm ơn bác đã động viên, thú thực thì em cũng muốn viết lắm chứ khổ cái là văn thì dở mà kinh nghiệm thì không có. Trước mắt là phải thường xuyên lên diễn đàn học hỏi đã, mai mốt " văn võ song toàn " rồi thì chắc chắn em sẽ viết về chim gáy quê em thôi. Hihi. Chào bác,
     
    mrtran thích bài này.

Chia sẻ trang này