màu sắc của bettas:di truyền và tự nhiên

Thảo luận trong 'CÁ CHỌI - CÁ ĐÁ - BETTAS' bắt đầu bởi binhvirile, 25/5/07.

  1. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    Màu ở cá betta hình thành dựa trên sắc tố nằm bên trong các tế bào sắc tố. Những tế bào này nằm ở các lớp khác nhau bên trong da. Có 4 lớp màu cơ bản ở cá betta và các tế bào sắc tố tương ứng. Ở cá betta hoang dã, các lớp màu này như sau: 1-ánh kim (lớp ngoài cùng), 2-đỏ, 3-đen, 4-vàng (lớp trong cùng).
    Ở cá betta thuần dưỡng, các lớp màu này hơi khác so với cá betta hoang dã:

    1. Ánh kim (lớp ngoài cùng):
    Lớp này còn được gọi là lớp xanh dương và xác định độ đậm nhạt của sắc tố xanh. Lớp này bao gồm những tế bào xanh dương/xanh lá iridophore (hay còn gọi là guanophore), nó bao gồm những gen sau đây:
    - Ánh kim
    - Ánh kim toàn thân
    - Không có màu xanh (non-blue)

    2. Đen:
    Lớp này bao gồm những tế bào sắc tố đen melanophore. Nó bao gồm những gen sau đây:
    - Cambodian
    - Blond/Sáng
    - Melano

    3. Đỏ
    Lớp này bao gồm những tế bào sắc tố đỏ erythrophore. Nó bao gồm những gen sau đây:
    - Đỏ toàn thân
    - Đỏ một phần
    - Mất màu đỏ (red loss)
    - Vây loang lổ

    4. Vàng (lớp trong cùng)
    Lớp này bao gồm những tế bào sắc tố vàng xanthophore. Hiện nay vẫn chưa xác định được gen điều khiển màu vàng:
    - Không có màu đỏ, đen và ánh kim

    Mỗi lớp màu đều có những đặc điểm di truyền riêng mà chúng được xác định bởi sự kết hợp của nhiều gen tạo nên màu sắc ở cá betta. Những gen này làm tăng hay giảm lượng tế bào sắc tố ở những lớp màu. Sau đây, tôi sẽ giải thích về những đặc điểm màu sắc này.

    Màu ánh kim: gồm xanh ngọc (turquoise), xanh thép (steel) và xanh dương (royal)
    Màu xanh ngọc (turquoise), xanh thép (steel) và xanh dương là những loại màu ánh kim. Màu ánh kim nằm ở lớp ngoài cùng của cá betta và được tạo thành bởi tế bào ánh kim iridophore. Khi tồn tại với mật độ cao, nó che phủ các lớp màu bên trong. Màu nguyên thuỷ ở cá betta hoang dã là màu xanh ngọc/xanh lục. Đây là màu ánh kim bình thường (ký hiệu gen là “sisi”) bao gồm những tia xanh ở vây và vô số đốm ánh kim dọc theo thân.

    Lai tuyển chọn tạo ra gen đột biến dẫn đến màu ánh kim lan ra toàn thân (ký hiệu gen là “SiSi”). Gen Si làm tăng mật độ và phân bố của màu ánh kim ra toàn thân và vây của cá betta (ngoại trừ phần đầu). Gen ánh kim toàn thân là gen trội so với gen ánh kim bình thường (ở cá hoang dã).

    Xanh ngọc
    Cách định nghĩa màu này tốt nhất đó là nó nằm giữa màu xanh dương và xanh lá cây.

    Xanh thép
    Loại màu xanh dương hơi sáng và xám.

    Xanh dương
    Màu đậm nhất trong số các loại màu ánh kim và đôi khi trông hơi tím.


    Từ trái sang phải: halfmoon xanh ngọc, halfmoon xanh thép và halfmoon xanh dương.

    Cấu trúc gen
    Màu xanh ngọc được ký hiệu là: BlBl
    Màu xanh thép được ký hiệu là: blbl
    Màu xanh dương được ký hiệu là: Blbl


    Màu xanh ngọc và xanh thép không lấn át nhau. Khi kết hợp với nhau, chúng tạo ra màu mới: màu xanh dương. Kiểu di truyền này gọi là trội một phần.

    Xanh ngọc x xanh ngọc = 100% xanh ngọc


    Xanh thép x xanh thép = 100% xanh thép


    Xanh dương x xanh dương = 25% xanh ngọc, 50% xanh dương và 25% xanh thép


    Xanh ngọc x xanh dương = 50% xanh ngọc và 50% xanh dương (kết quả tương tự với xanh thép x xanh dương)


    Xanh ngọc x xanh thép = 100% xanh dương


    Gen không có màu xanh
    Cho đến nay, chưa loại gen nào làm biết mất hoàn toàn màu xanh được phát hiện. Bởi vì nhiều nhà lai tạo trưng bày cá betta không còn chút màu xanh nào, cho nên về mặt lý thuyết, loại gen này tồn tại. Tuy nhiên, trường hợp blbl (xanh thép) lai với sisi (ánh kim bình thường) thì màu xanh còn lại rất ít, chỉ hơi ánh bạc. Cá betta với bề ngoài như vậy có lẽ không được xếp vào loại có màu xanh thực sự.

    Màu Cambodian
    Ví dụ tiêu biểu về màu cambodian là loại cá vây màu đỏ còn thân có màu thịt (ngoài ra còn có loại cambodian xanh). Gen cambodian làm cho cá có màu trên vây, không có hay có rất ít màu trên thân. Gen này là gen lặn.




    Cấu trúc gen
    Cá cambodian được ký hiệu là cc
    Cá Betta thường được ký hiệu là CC
    Cá mang gen cambodian ký hiệu là Cc

    Cambodian x cá thường = 100% cá mang gen cambodian

    Cá mang gen cambodian x cá mang gen cambodian = 25% cambodian, 50% mang gen cambodian và 25% betta thường.


    Cambodian x cá mang gen cambodian = 50% cambodian và 50% mang gen cambodian.


    Cambodian x cambodian = 100% cambodian

    Màu Blond/Sáng
    Gen blond làm giảm mật độ sắc tố đen trên thân cá betta (nó nằm giữa màu cambodian và màu đen). Gen đột biến blond hạn chế màu đen. Một số màu như phấn (pastel), vàng và trắng đục (opaque) luôn liên quan đến gen này. Nhưng nó cũng hiện diện ở những màu khác như đen, xanh thép và đỏ.


    Halfmoon blond đỏ.

    Blond xanh thép có màu bạc, blond đen có màu nhạt và blond đỏ có màu đỏ tươi, khác với màu đỏ sậm “hồng đào” thông thường.

    Màu đen melano
    Cá betta mang gien melano là cá betta đen thực sự. Gen melano đột biến làm sắc tố đen phủ khắp thân cá.




    Cấu trúc gen
    Màu melano được ký hiệu là mm
    Màu đen ở cá betta bình thường được ký hiệu là MM
    Cá mang gen melano được ký hiệu là Mm

    Gen melano đột biến là gen lặn so với gen màu đen ở cá betta bình thường. Điều này có nghĩa khi lai cá betta đen với cá betta bình thường (vốn không mang gen melano) thì tạo ra bầy cá con có nhiều màu. Cá con tuy mang gen melano nhưng trông không khác gì so với cá nhiều màu bình thường. Đặc điểm lặn này sẽ xuất hiện trong bầy cá con khi chúng ta lai cặp cá bố mẹ có mang gen melano với nhau.

    Lớp tế bào melanophore ở dòng đen melano rất khác biệt với dòng đen viền (black lace) và cá hoang. Chúng rất dày và khít nên tạo ra màu đen tuyền. Đen melano có rất nhiều đốm trên vây khiến chúng sậm màu, chúng thực sự là một “khối” đen. Nghiên cứu sơ bộ cho thấy tế bào sắc tố đen có những protein liên kết đặc biệt. Có giả thuyết cho rằng protein này gây ra sự vô sinh ở cá melano mái. Cá melano mái vẫn đẻ trứng như những con cá mái bình thường khác, nhưng có điều gì đó xảy ra trong quá trình trứng nở làm trứng bị hỏng.

    Màu melano x màu bình thường = 100% mang gen melano.


    Màu melano x cá mang gen melano = 50% màu melano và 50% mang gen melano.

    Cá mang gen melano x cá mang gen melano = 25% màu melano, 50% mang gen melano và 25% bình thường.


    Màu melano x màu melano = 100% màu melano.


    Bởi vì tất cả cá mái melano (mm) đều bị vô sinh nên cá mái xanh được thay thế để lai với cá melano đực. Cá mái xanh thép được ưa chuộng nhất bởi vì chúng có rất ít màu ánh kim (trong số những dòng cá ánh kim). Cặp cá như vậy sẽ tạo ra toàn bộ cá mang gen melano ở thế hệ F1. Khi lai thế hệ F1 với nhau thì cá melano (mm) sẽ xuất hiện ở thế hệ F2. Tuy nhiên, cá melano xuất phát từ một cặp cá như vậy luôn có chút ít màu ánh kim trên thân.

    Rất nhiều người ghi nhận rằng những con cá mái melano cẩm thạch và cá mái melano màu đồng có khả năng sinh sản và có thể dùng để lai tạo dòng cá melano.

    Màu đen viền (black lace)
    Màu này hiếm khi nào đậm bằng đen melano. Hầu hết đen viền có quá nhiều màu ánh kim trên thân và vây so với đen melano, và được xếp vào loại cá hai màu. Cá đen viền mà chúng ta thấy ngày nay đa số có nguồn gốc từ dòng cẩm thạch (marble). Như vậy, con cá đen viền đầu tiên ra đời từ dòng gen không có màu đỏ ở Đông Nam Á.

    Phần rìa ở vây cá đen viền thường trong suốt hay có màu bóng trông giống như viền ren (vì vậy mà người ta gọi chúng là đen “viền”). Người mới nuôi cá cần hết sức cẩn trọng khi phân biệt giữa đen viền với đen melano bướm. Vây cá đen viền thường trong suốt hay có màu bóng, ngược lại đen melano bướm có màu đen sậm hay đen xanh. Giống như melano, đen viền là gen lặn so với cá betta bình thường nhưng cá cái đen viền vẫn có thể sinh sản được.


    Halfmoon đen viền.

    Màu đỏ toàn thân (extended red)Ở loại cá betta này, sắc tố đỏ tập trung nhiều và rộng. Màu đỏ lan rộng khắp thân và vây của cá như trường hợp gen ánh kim lan toàn thân (Si) ở loại cá màu ánh kim. Gen đột biến đỏ toàn thân (Er) có tính trội so với các gen đỏ thông thường (R).


    Màu đỏ toàn thân lý tưởng không được nhiễm chút màu ánh kim hay đen nào. Trên thực tế, nhiều nhà lai tạo cố cải thiện vây của dòng cá đỏ bằng cách lai chúng với dòng dòng ánh kim đuôi đẹp. Từ đó dòng cá đỏ của họ bị nhiễm màu ánh kim và rất khó triệt tiêu.

    Tiêu chuẩn về cá đỏ toàn thân lý tưởng vẫn tồn tại và nhiều người cố đạt được mục đích này bằng nhiều cách khác nhau (dưới đây là kinh nghiệm của họ):
    - Lai với dòng cá đỏ khác
    - Lai với dòng cambodian.
    - Lai với dòng blond.
    - Lai với dòng cá cam (orange).

    Ghi chú: khi lai với các dòng cambodian, vàng và cam thì màu đỏ ở bầy cá con hầu hết bị nhạt bớt.

    Gen làm mất màu đỏ (red loss)
    Gen này làm màu đỏ ở cá betta biến mất khi chúng trưởng thành. Khi cá già hay bị rách vây thì màu đỏ đôi khi được phục hồi. Có lẽ gen đột biến làm mất màu đỏ được kết hợp với gen đột biến cẩm thạch (xem ở phần sau) bởi vì hầu hết cá cẩm thạch không hề lẫn chút màu đỏ nào.


    Gen làm mất màu đỏ (Rl) là một gen riêng biệt so với gen cẩm thạch (vốn tác động lên màu đen). Gen đột biến làm mất màu đỏ có nhiều biến thể và tính trội đối với tất cả các gen đỏ khác ngoại trừ gen đỏ toàn thân.

    Các gen không đỏ (non-red): vàng và cam
    Các gen không đỏ được xem là loại gen đột biến của gen đỏ. Gen không đỏ (nr) bị lấn át bởi gen đỏ ở cá hoang dã (NR). Có hai loại gen không đỏ là vàng (nr1) và cam (nr2).

    Màu vàng
    Theo tiến sĩ Gene Lucas, màu vàng không chỉ được quy định bởi một gen. Nghĩa là không hề có gen màu vàng để tạo ra cá betta vàng. Màu vàng chỉ là màu sắc thể hiện bề ngoài. Màu vàng được Lucas xếp vào loại gen “không đỏ” (non-red). Gen này là gen lặn phát sinh từ dòng cá đỏ. Có hai lý do khiến tiến sĩ Gene Lucas không sử dụng từ “gen vàng”:
    1. Thuật ngữ “gen không đỏ” trước đây từng được dùng để mô tả những đột biến tương tự.
    2. Tránh để mọi người hiểu lầm rằng chỉ có một gen duy nhất tạo ra cá màu vàng.


    Vài ví dụ về cá betta vàng:
    - Kiểu 1: vàng nhạt
    - Kiểu 2: vàng đậm
    - Màu dứa (pineapple): gen không đỏ này phát sinh từ dòng cá đỏ toàn thân. Màu dứa là màu vàng có dính chút vảy đen.

    Màu cam
    Màu cam là màu tương đối mới. Gen nr2 tạo ra màu đỏ/vàng (tức cam). Màu cam đậm với thật ít vảy đen là lý tưởng. Màu cam rất khó duy trì. Có ghi nhận rằng khi lai cá màu cam với nhau thì bầy con sinh ra bị mất màu.


    Vây loang lổ (hay vây bướm - butterfly)
    Một số cá vây bướm chỉ có một ít phần vây trong suốt trong khi ở số khác vây lại hầu như trong suốt. Có rất nhiều cấp độ vây bướm giữa hai loại đặc biệt ở trên. Một vây bướm lý tưởng phải có phần màu và trong suốt ngang nhau.

    Vây bướm được quy định bởi một gen đột biến gọi là gen vây loang lổ (Vf). Đây là gen trội nhưng mức độ tác động của nó lên mỗi cá thể rất khác nhau như mô tả ở trên.

    Lưu ý: khi cá vây bướm có gen melano thì phần viền vây vốn trong suốt cũng có màu đen.


    Màu cẩm thạch (marble)
    Betta cẩm thạch được lai tạo vào đầu những năm 1970 bởi một tù nhân tên là Orville Gulley tại nhà tù tại bang Indiana. Orville lai tạo cá betta trong các lọ đựng bơ đậu phộng như là một phần của chương trình phục hồi quyền công dân. Orville cố gắng tạo ra cá betta bướm đen dẫn đến sự phát hiện gen cẩm thạch. Walt Maurus và một số nhà lai tạo khác bắt đầu lai tạo dòng betta cẩm thạch và phát tán dòng cá này trên toàn nước Mỹ. Con cẩm thạch ban đầu có màu đen và trắng nhưng ngày nay có đủ các loại màu cá cẩm thạch mà người ta có thể nghĩ ra được

    Ở cá non, màu cẩm thạch hiện lên dần dần và khi cá trưởng thành thì màu sẽ ổn định. Gen đột biến cẩm thạch (Mb) là gen trội một phần và có nhiều biến thể. Khi gen cẩm thạch được kết hợp vào dòng cá đơn sắc (tức chỉ có một màu toàn thân) thì nhà lai tạo sẽ rất khó khăn để duy trì dòng cá đơn sắc thuần.
    Nguồn: diendancacanh.com
     
  2. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    Các vấn đề về màu sắc rất phức tạp và bạn phải là người tâm huyết với nghề thì mới làm được. Trước hết muốn được một giống cá lai tốt, bạn phải kỳ công đi ...lùng, mặc dầu giá cao nhưng sau này bạn sẽ được một giống cá đẹp. Chúc thành công
     
  3. DIEPDANGKHOA

    DIEPDANGKHOA Well-Known Member

    Tham gia:
    28/4/07
    Bài viết:
    94
    Thích đã nhận:
    1
    Đến từ:
    HO CHI MINH
    Bài viết của bạn hay quá nhưnng hình như thiếu hình ảnh minh họa! Bạn có thể up lên cho anh em xem một cách rõ ràng hơn về cấu trúc gen được không. MÌnh cũng có kiến thức một ít về di truyền học nên thấy bài bạn đăng hơi kỳ kỳ!!!!!!!!!!!
     
  4. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    binhrivile cung cấp nguồn đi để mình post hình minh họa !!!!!!!
     
  5. hag

    hag Well-Known Member

    Tham gia:
    12/3/07
    Bài viết:
    563
    Thích đã nhận:
    6
    Đến từ:
    Mười mùa hoa
    trong diễn đàn cá cảnh đó bạn : diendancacanh.com, còn chi tiết chắc phải
    chờ tác giả trả lời quá!
     
  6. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    hình minh họa cho bài sưu tầm của binhrivile !!!

    [​IMG][​IMG][​IMG]
    Từ trái sang phải: halfmoon xanh ngọc, halfmoon xanh thép và halfmoon xanh duong.
    Xanh ngọc x xanh ngọc = 100% xanh ngọc
    [​IMG]
    Xanh thép x xanh thép = 100% xanh thép
    [​IMG]
    Xanh duong x xanh duong = 25% xanh ng?c, 50% xanh duong và 25% xanh thép
    [​IMG]
    Xanh ng?c x xanh duong = 50% xanh ngọc và 50% xanh duong (kết quả tuong tự với xanh thép x xanh duong)
    [​IMG]
    Xanh ng?c x xanh thép = 100% xanh duong
    [​IMG]
    [​IMG][​IMG]
    Từ trái sang phải: cambodian duôi kép và cambodian bướm (butterfly) duôi delta.
    Cambodian x cá thu?ng = 100% cá mang gen cambodian
    [​IMG]
    Cá mang gen cambodian x cá mang gen cambodian = 25% cambodian, 50% mang gen cambodian và 25% betta thường
    [​IMG]
    Cambodian x cá mang gen cambodian = 50% cambodian và 50% mang gen cambodian.
    [​IMG]
    Cambodian x cambodian = 100% cambodian
    [​IMG]
     
  7. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    tiếp

    [​IMG][​IMG]
    Halfmoon blond đỏ
    [​IMG][​IMG][​IMG][​IMG]
    (Ba hình đầu) halfmoon melano và (hình cuốii) halfmoom xanh thép (mang gen melano).
    Màu melano x màu bình thường = 100% mang gen melano.
    [​IMG]
    Màu melano x cá mang gen melano = 50% màu melano và 50% mang gen melano.
    [​IMG]
    Cá mang gen melano x cá mang gen melano = 25% màu melano, 50% mang gen melano và 25% bình thường.
    [​IMG]
    Màu melano x màu melano = 100% màu melano.
    [​IMG]
    [​IMG]
    Halfmoon den viền.
     
  8. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    [​IMG][​IMG][​IMG]
    (Hình đầu và giữa) halfmoon đỏ toàn thân (hình cuối) halfmoon blond đỏ toàn thân.
    [​IMG][​IMG]
    Cá mái đỏ trước khi mất màu và cá mái sau khi mất màu.
    [​IMG][​IMG][​IMG]
    (hình đầu) halfmoon vàng (hình giữa) halfmoon bướm vàng (hình cuối) HMPK dứa.
    [​IMG][​IMG]
    (Hình ngoài) halfmoon cam duôi kép (hình trong) halfmoon cam.
    [​IMG][​IMG][​IMG]
    (Hình ngoài) halfmoon bướm xanh (hình giữa) halfmoon bướm đỏ duôi kép (hình cuốii) Ðuôi kép bướm xanh.
    [​IMG][​IMG]
    (Hình ngoài) halfmooon cẩm thạch bướm xanh (hình trong) duôi kép cẩm thạch trắng đen.
    sưu tầm bản dịch của vnreddevil tại diendancacanh.com
     
  9. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Hơi mù tạt (mustard gas)
    Dòng cá này được tạo ra bởi Jude Als (Unkle Junkin). Cá hơi mù tạt gốc có thân màu xanh và vây vàng. Jude Als đặt tên này vì chúng thực sự là dòng cá lai tuyển chọn nhưng chẳng qua cũng chỉ là loại cá hai màu xanh/vàng mà thôi.
    [​IMG][​IMG][​IMG][​IMG]
    (Hình đầu) delta hơi mù tạt gốc (các hình sau) cá halfmoon hơi mù tạt.
    Khi quan sát những tấm hình ở trên bạn có thể thấy ý nghĩa của từ “hơi mù tạt” ngày nay rất rộng. Mỗi con hơi mù tạt đều khác nhau ít nhiều. Một số cá có viền vây màu xanh dương/xanh lục/đen trong khi số khác không có. Hầu hết cá hơi mù tạt “đương đại” trông rất khác với cá gốc của Jude Als.
    Bởi vì những khác biệt này, trong các cuộc triển lãm cá hơi mù tạt được xếp vào thể loại cá betta hai màu.
    Màu chocolate
    Dòng cá này như tên gọi có thân màu nâu và vây vàng, nhưng chúng chẳng qua chỉ là cá betta hai màu đen/vàng. Dòng chocolate thường được lai với dòng màu vàng để cải thiện màu của cả hai. Trong các cuộc triển lãm, giống như dòng hơi mù tạt, dòng chocolate được xếp vào thể loại betta hai màu.
    [​IMG][​IMG]
    Halfmoon chocolate.
    Màu trắng đục (opaque)
    Màu này được tạo ra bởi tiến sĩ Gene Lucas. Một cách chính xác, lớp phấn trắng dày đặc không phải là tế bào sắc tố. Gen trắng đục (Op) là gen trội một phần.
    Gen trắng đục không có nghĩa là màu trắng. Có ba loại: trắng đục xanh thép, trắng đục xanh lục và trắng đục xanh dương. Loại trắng đục hoàn toàn thực ra là trắng đục xanh thép. Trắng đục xanh lục và xanh dương có ánh xanh thay vì chỉ toàn màu trắng.
    Các gen tạo ra màu trắng đục gồm: C bl Si Nr Op. Trong đó:
    C – gen cambodian hạn chế các sắc tố đậm và làm cá có màu sáng.
    bl – gen xanh thép làm cho cá có màu ánh bạc khi ánh sáng chiếu vào.
    Si – gen phát triển màu ánh kim, trong trường hợp này đó là màu xanh thép.
    Nr – gen làm cho cá không có màu đỏ.
    Op – gen làm cá có màu trắng đục như bột.
    Ghi chú: cá trắng đục cũng có thể xuất phát từ dòng cẩm thạch. Để điều này thành hiện thực, dòng cá nhất định phải có các gen xanh thép và trắng đục.
    Ban tổ chức I.B.C. định nghĩa về dòng trắng đục như sau: cá không có màu đỏ tương tự như màu phấn (pastel). Tuy nhiên, chúng tích luỹ guanine với mật độ đậm đặc hơn dòng trắng phấn làm cá có màu trắng đục. Sự tích luỹ này hiện rõ ở vùng xung quanh đầu và mắt vì cá trở nên trắng hơn khi trưởng thành.
    [​IMG][​IMG]
    (Hình ngoài) halfmoon trắng đục (hình trong) đuôi kép trắng đục.
    Màu phấn (pastel)
    Độ dày của lớp “phấn trắng” là chìa khoá để phân biệt giữa màu trắng đục với màu phấn. Điều này có thực hiện một cách dễ dàng bằng cách quan sát vùng xung quanh đầu và mắt. Các gen tạo ra màu phấn gồm: C Bl Si Nr. Trong đó:
    C – gen cambodian hạn chế các sắc tố đậm và làm cá có màu sáng.
    bl – gen xanh thép làm cho cá có màu ánh bạc khi ánh sáng chiếu vào.
    Si – gen phát triển màu ánh kim, trong trường hợp này đó là màu xanh thép.
    Nr – gen làm cho cá không có màu đỏ.
    (Op – cần thiết nhưng chỉ ở một mức độ nhất định. Nếu màu này quá ít, cá gần như trong suốt, nếu màu này quá nhiều thì cá thành loại màu trắng đục).
    Ghi chú: nói một cách chính xác màu trắng đục cũng chính là màu phấn, chỉ khác ở chỗ có nhiều “phấn” hơn mà thôi.
    [​IMG]
    Một số cá màu phấn.
    Cá màu phấn là cá màu ánh kim (xanh thép, xanh ngọc và xanh dương). Các gen cambodian và non-red làm cho chúng trông khác biệt so với cá betta ánh kim đậm màu thông thường. Gen màu phấn là đồng hợp tử với gen cambodian vì thân cá cũng có màu nhạt của thịt. Hầu hết màu phấn đều có chút ít gen trắng đục làm cho chúng có nhiều ánh kim hơn. Nếu không có gen trắng đục, lớp màu ánh kim sẽ trở nên trong suốt một khi những sắc tố sậm (đỏ và đen) không hiện diện.
    Màu đồng và mặt nạ (mask)
    Còn bây giờ là các màu rất phổ biến: màu đồng và “mặt nạ”, cả hai được hình thành bằng việc lai cá betta thuần dưỡng với cá hoang dã Betta sp. Mahachai và Betta imbellis. Hai giống cá hoang dã này có rất nhiều vảy ánh kim giúp chúng tồn tại ở vùng nước đục, địa bàn phân bố tự nhiên của chúng.
    Những loài này được lai tuyển chọn với cá thuần dưỡng và kết quả là dòng cá “imbellis màu đồng” ra đời. Dòng cá này có hai đặc điểm: 1- vảy ánh kim và 2- mặt nạ.
    [​IMG]
    Cá imbellis màu đồng.
    Bằng việc lai tuyển chọn, các nhà lai tạo châu Á đã thành công trong việc phát triển dòng imbellis màu đồng có vây dài và có nhiều màu đồng/ánh kim hơn, kể cả mặt nạ tức màu phát triển toàn thân thậm chí có khi phủ luôn cả đầu.
    Màu đồng/ánh kim tạo ra bởi lớp màu ánh kim. Trong khi ở màu xanh dương-xanh lục, tất cả các tế bào ánh kim có cùng kích thước và hình dạng thì ở màu đồng/ánh kim các tế bào lại khác biệt về kích thước và hình dạng. Bởi vì lớp tinh thể này tác động đến sự tán xạ của phổ ánh sáng nên điều này có thể giải thích tại sao màu sắc của chúng bị biến đổi như thường thấy ở bề mặt kim loại.
    Các màu đồng/ánh kim và “mặt nạ” là những dòng riêng biệt mà cả hai đều là gen trung tính. Khi lai màu đồng với màu xanh dương (không ánh kim) thì thu được màu xanh ánh kim ở thế hệ đầu (F1) và màu đồng sẽ tái xuất hiện ở thế hệ kế tiếp (F2). Kết quả tương tự đối với mặt nạ. Khi cá mặt nạ thuần (đồng hợp tử) lai với cá không mang gen mặt nạ thì cho ra bầy con mang gen mặt nạ (F1). Nên nhớ rằng mức độ mặt nạ sẽ rất khác nhau ở bầy cá con, có con có mặt nạ còn có con lại không có gì. Thế hệ lai kế tiếp (F2) sẽ cho ra đời nhiều cá có mặt nạ thậm chí có con là mặt nạ thuần. Tôi nghĩ việc tuyển chọn thực sự đóng một vai trò quan trọng ở đây.
    Vẫn còn nhiều thử nghiệm cần được thực hiện trên những dòng cá này. Chúng có thể kết hợp với những dòng cá khác như xanh, melano, trắng đục, đỏ, vàng… Cả hai ảnh hưởng nhiều lên những dòng cá khác và mọi thứ đều có thể xảy ra!
    [​IMG]
    Halfmoon đồng vàng – halfmoon xanh ánh kim – đuôi kép bạch kim.
    [​IMG][​IMG][​IMG]
    Đuôi tưa đồng đen viền – halfmoon đỏ đồng – halfmoon đỏ đồng thau.
    sưu tầm bản dịch của vnreddevil tại diendancacanh.com
     
  10. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    Cám ơn coongvip và các thành viên nhé, mình sẽ cố gắng sưu tầm các bài về gen cá để các bạn tham khảo
     
  11. hag

    hag Well-Known Member

    Tham gia:
    12/3/07
    Bài viết:
    563
    Thích đã nhận:
    6
    Đến từ:
    Mười mùa hoa
    Hoan nghênh bài của coongvip, viết bài như vậy thật sự ấn tượng!
    Có hình và sơ đồ minh họa chi tiết nên rất hay! :applause:
     
  12. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    những bài dịch như vậy thật sự rất bổ ích cho những ai đam mê nuôi kiểng và dặc biệt là sinh sản cá bettas .Khi mình đọc bài này thấy cảm giác rất mới lạ và tự thấy kiến thức của mình còn quá nhỏ bé .Hy vọng mọi người cùng tham khảo để thêm vào cho bản thân những kinh nghiệm tốt nhất !!!
     
  13. gun1

    gun1 Well-Known Member

    Tham gia:
    1/12/06
    Bài viết:
    189
    Thích đã nhận:
    3
    Đến từ:
    hà nội
    trời bài viết hay quá, bổ ích tuyệt vời, vậy mà xưa nay cứ tưởng cha mẹ cùng màu thì cho ra đàn con cùng màu chứ - sai lầm quá:D
     

Chia sẻ trang này