Nuôi "Cá Tây" ở ... xứ ta

Thảo luận trong 'Tin tức đó đây' bắt đầu bởi lhha, 21/12/06.

  1. lhha

    lhha Member

    Tham gia:
    30/11/06
    Bài viết:
    7
    Thích đã nhận:
    1
    Đến từ:
    Hà Nội
  2. trantony

    trantony Well-Known Member

    Tham gia:
    17/10/04
    Bài viết:
    521
    Thích đã nhận:
    647
    Đến từ:
    Tp.HCM
    Mình xin mạn phép post vào đây luôn cho các bác khỏi đi vòng vòng :D .
    Phóng sự-Điều tra
    "Cá Tây" nuôi ở…xứ ta!
    Từ hồi Metro Hà Nội đi vào hoạt động, tôi thường "bám càng" vợ chui vào cái "đại siêu thị" mênh mông, ngồn ngộn hàng hoá để… ngắm nghía và xem người ta mua sắm. Mỗi lần qua khu bán hàng tươi sống, những vỉ phi lê cá hồi đỏ tươi, vuông chằn chặn cứ đập thẳng vào mắt, khiến tôi không khỏi ngỡ ngàng: "Cá xứ lạnh sang mà vẫn tươi nguyên thì tài thật!". Thế nên khi biết trên Sa Pa có "trại nuôi cá hồi", tôi tò mò tìm lên xem loài "cá Tây" này hư thực ra sao...
    Kỳ công trên núi đá
    Hỏi chuyện nuôi cá hồi ở Sa Pa, không phải ai cũng biết bởi người dân ở đây chỉ đắm đuối vào ngành "công nghiệp không khói". May mắn thay, cô bé lễ tân Khu du lịch Thung lũng hoa hồng Ati-Sa Pa của Công ty Công nghệ Việt - Mỹ vốn dễ tính, nhiệt tình nên nhanh nhảu chỉ dẫn: "Ao nuôi cá hồi cách đây khoảng 15 km, ngay dưới chân Thác Bạc, trên đường đi Lai Châu!".
    Mừng hú tìm đến và tự bật cười trước cái gọi là "ao cá hồi" bao gồm mấy dãy nhà cấp 4 tạm bợ, 3 khoanh hồ nhân tạo bé tý, nông choèn, phía trên chằng chịt dây gai, lưới nhựa nhưng được gắn mác rất… oách: "Trung tâm sản xuất giống, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản I, Bộ Thuỷ sản". Dò dẫm rẽ bụi cây tìm đường trèo xuống, ánh mắt vừa chạm dòng chữ xiêu vẹo: "Cấm người lạ vào khu sản xuất", chân đã nhảy cẫng lên vì mấy chú chó choai ở đâu đó lao tới như máy bay chiến đấu và trợn mắt, nhe răng sủa ầm ĩ. Một cậu thanh niên lạch bạch trong đôi ủng dài quá đầu gối, chui ra khỏi liếp cửa bọc ni lông rách tới "giải cứu", cẩn thận "hộ tống" tôi đến tận chiếc bàn gỗ kê cạnh thùng tôn khổng lồ ướt nhèm vì cơ man cá đang nhào lộn, quẫy đạp bên trong, để gặp người đàn ông đội mũ cối sùm sụp, đang cắm cúi đếm tiền lẻ trong hộp tôn và "trân trọng giới thiệu": "Thạc sỹ Nguyễn Văn Thìn, người trực tiếp phụ trách Trung tâm sản xuất giống".
    Câu chuyện nuôi "cá hồi Tây" ở "Sa Pa ta" giữa tôi và anh Thìn bên chiếc bàn gỗ ướt nước vì cá quẫy thi thoảng lại bị ngắt quãng bởi người đàn ông này chốc chốc lại rời chỗ ngồi, te tái chạy ra hướng dẫn cho nhân viên kỹ thuật cách chăm… cá. Thế mới biết, việc nuôi "đồ ngoại" ở xứ ta không hề đơn giản, dễ xơi như nhiều người vẫn nghĩ, bởi loại cá hồi vân đang nuôi tại Sa Pa có thịt hồng tươi, thơm ngon, giàu chất dinh dưỡng bậc nhất vốn có quê ở tận Biển Bắc xa xôi. Cá hồi ưa nước lạnh, có thể sống khoẻ ngay cả khi trên mặt nước đóng băng. Dĩ nhiên, khi nhiệt độ nước lên tới trên 20 độ C, cá sẽ không chịu được và theo nhau chết. Hồi mới manh nha ý tưởng nuôi cá hồi tại Việt Nam, các chuyên gia Phần Lan đã lọ mọ khảo sát khắp nơi mới tìm ra địa điểm nuôi thử nghiệm lý tưởng là vùng Sa Pa, Bát Xát, Văn Bàn (Lào Cai). Đây là địa điểm thích hợp cho việc nuôi cá hồi.
    Anh Thìn kể: Dự án nuôi thử nghiệm cá hồi tại suối nước lạnh Sa Pa và các tỉnh miền núi phía Bắc được manh nha từ giữa năm 2002, nhưng phải đến tháng 7/2004, được sự giúp đỡ của Đại sứ quán Phần Lan, Dự án nuôi thử nghiệm cá hồi vân tại thác Bạc - Sa Pa mới đi vào hoạt động. Không ít cán bộ, nhân viên tham gia "áp tải" 5 vạn trứng cá hồi nhập từ Phần Lan về ươm giống tại Sa Pa cho đến nay vẫn không quên được những công việc công phu, tỷ mỷ dành cho "chuyến hàng đặc biệt" này. Đợt đầu chưa có kinh nghiệm, trứng cá bị hỏng nhiều. Sau đó, người ta phải dùng tới 4 lớp khay xốp (lớp trên cùng và dưới cùng là nước đá để giữ lạnh, hai lớp giữa để trứng cá), chất lượng trứng mới đảm bảo.
    Ngày đầu "trứng nước", Dự án còn được chuyên gia bạn giúp đỡ, khi cá giống lớn cỡ chiếc tăm, chuyên gia rút về, dành việc cho hơn 10 cán bộ, nhân viên Trung tâm "tự lực cánh sinh". Mùa khô, suối cạn, nước về không đủ, phải nghĩ cách lọc lại nước để tái sử dụng. Cá đang tung tăng tung tẩy, bỗng dưng ngóc đầu lên chết hàng loạt do thiếu ô - xy, lại phải chạy máy bơm để bổ sung, bởi với loài "cá Tây" này, lượng ô-xy phải đảm bảo tối thiểu 3,5mg/lít. Mùa lũ thì thừa nước, nhưng cái sự thừa thãi ấy lại đầy bất ổn, bởi lũ cuốn theo nhiều cành cây, lá mục, cát sỏi làm tắc ống dẫn, khiến nước không về được, cá thiếu ô- xy lại chết … Khó khăn đủ bề giữa "rừng xanh, núi thẳm": không điện lưới, không điện thoại, không đủ cơ sở hạ tầng cho sản xuất và sinh hoạt, nhưng những nhân viên ở đây đã thực sự làm lên kỳ tích: Tỷ lệ trứng nở gần 100% (dự tính chỉ đạt khoảng 50%). Qua hơn 1 năm nuôi, đến nay, cá hồi đạt trọng lượng xấp xỉ 1 kg/con và bắt đầu được tiêu thụ với giá bán tại chỗ là 135.000 đồng/kg…
    Nơm nớp… "đầu ra"
    Buổi chiều ở "Trại cá hồi" dưới chân đỉnh Phanxipang, mấy bác xe ôm chạy xe "Min khù khờ" hộc tốc phóng xe vào thẳng bên trong "Khu sản xuất" và lật chiếc giỏ tre lót ni lông thù lù phía sau, xoè tay "đặt hàng": "Bán cho tớ 5 ký, 7 ký!". Cậu nhân viên kỹ thuật kiêm nhiệm vụ bán hàng lật đật chọc vợt xuống bể tôn khổng lồ phía ngoài, đưa lên từng chú cá óng ánh sáng, béo múp míp và thả vào mặt cân đặt bên cạnh bờ tường ghi dòng chữ ngay ngắn "Không bán nợ", miệng hô: "6 ký 3. Thôi lấy tròn 6 ký!". Tiền trao, cháo múc, bác xe ôm ngước nhìn bảng giá phía trên: "Giá sản phẩm: 135.000 đồng/kg; đóng túi ô- xy: 15.000 đồng/túi", loẹt xoẹt đếm tiền cho "Trưởng trại" Nguyễn Văn Thìn "sung" vào hòm tôn… tập thể rồi cuống quýt: "Nhà hàng có khách đặt ăn tối" và gò lưng đạp xe nổ máy, chạy về TP. Lào Cai cách đó hơn 50 km.
    "Cá hồi Sa Pa mới chiếm lĩnh được Thị xã Sa Pa và TP.Lào Cai" - "Trưởng trại" Thìn hướng ánh mắt xuống khoảnh ao nhân tạo đen đặc đám cá hồi đang sùng sục quẫy đuôi và âu lo: "Thị trường Hà Nội tiềm năng là thế, nhưng chúng tôi chỉ đưa được cá xuống mỗi nhà hàng Viễn Đông nằm cạnh bờ sông Hồng!". Tôi giật mình: Thế mới biết là dân Lào Cai "sành điệu" bởi chỉ bỏ ra hơn 100.000 đồng là cả gia đình hàng chục người đã có thể thưởng thức đủ món cá hồi thịt hồng tươi, béo ngọt. Trong khi đó, ở Hà Nội, không phải nhà giàu nào cũng dám bỏ tiền thưởng thức loại "đặc sản nhiều tiền" này.
    Người sành ăn kháo nhau: "Muốn thịt cá hồng đẹp, phải biết "cắt tiết" - khía ngang ngay dưới vây trước cá rồi thả vào chậu nước lạnh, cá quẫy mạnh, máu chảy hết, thịt cá mới không bị vẩn máu đọng. Sau đó chế biến thành các món ăn tùy ý: sashimi, chiên xù, hấp, nấu cari...". Thế nhưng ở Lào Cai, người ta coi việc ăn cá hồi là rất bình thường, đến mức có thể nướng cá chung giàn nướng gà đen, lợn sữa, thậm chí cá hồi còn đem nấu lẩu như hàng chục, hàng trăm thứ lẩu thập cẩm khác…
    "Không bán được thì tớ để nuôi. Cá vẫn lớn như thường!" - "Trưởng trại" Thìn ra vẻ lạc quan nhưng trầm ngâm hạ giọng: "Lo nhất là không có chỗ nuôi. Ô chuồng chật thế này cũng không đúng tiêu chuẩn. Tất cả cũng chỉ tại trứng cá nở… tốt quá!". Đáng lo lắm chứ khi mà mấy vạn con cá hồi đang vào kỳ thu hoạch, nặng trên dưới 1 kg - đủ tiêu chuẩn chế biến, sử dụng. Tiền của cả đấy. Thế nhưng qua câu nói đầy lạc quan của anh Thìn: "Chỉ cần xây dựng được hệ thống bán hàng tại Hà Nội là ổn hết!", tôi quên ngay nỗi lo vừa hiện hữu. Ừ nhỉ! Thứ gì có hệ thống bán hàng mà chẳng ổn. Có như vậy, người dân mới khỏi "mắt tròn, mắt dẹt" khi nghe đến "cá Tây".
    Tương lai này nghe chừng không xa nữa, bởi hiện mô hình nuôi cá hồi đang được nhân rộng ở nhiều nơi. Tuy nhiên, muốn nhân rộng thì không chỉ cần khảo sát, lựa chọn điểm nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu, địa lý, mà còn phải tìm được đầu ra ổn định. Theo khảo sát của Bộ Thuỷ sản, thị trường Việt Nam mỗi năm tiêu thụ hơn 300 tấn cá hồi, tính cả lượng tạm nhập (để chế biến rồi tái xuất), con số này lên tới trên 1.000 tấn. Hiện có một số nơi đã học tập và khá thành công trong việc nuôi cá hồi. Chẳng hạn như Công ty TNHH Thiên Hà (Lào Cai) cũng đã xây dựng hồ ao trong khu vực Bản Khoang, Sa Pa và mua lại của Trung tâm sản xuất giống gần 14.000 cá hồi con. Sau gần nửa năm nuôi, tỉ lệ cá sống khá cao và Thiên Hà bắt đầu bán cá ra thị trường với giá 140.000 đồng/kg; Trung tâm thuỷ sản Lai Châu cũng mua gần 1.000 con cá giống về nuôi thử và đạt kết quả rất tốt. Ngay mới đây, UBND tỉnh Lâm Đồng đã nhờ Viện nghiên cứu Thuỷ sản I khảo sát, nghiên cứu để nhanh chóng triển khai dự án nuôi cá hồi quy mô lớn ngay tại TP. Đà Lạt…
    Tương lai xa cho hiện thực gần
    Khi gọi điện cho tôi kể về Dự án nuôi cá hồi ở Sa Pa, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Lào Cai Doãn Văn Hưởng hào hứng lắm. Ông Hưởng cho biết: "Do địa hình chia cắt nên Lào Cai có hệ thống sông, suối khá phong phú. Chênh lệch về độ cao đã hình thành từng vùng sinh thái riêng biệt, tạo điều kiện phát triển đa dạng các loại thủy sản nước lạnh, nước ấm. Hiện tại, diện tích thuỷ sản đưa vào nuôi trồng lên đến 1.200 ha; một số giống cá cao cấp đưa vào ươm nuôi như cá hồi vân, cá tầm đã tỏ rõ sự thích nghi với môi trường sinh thái các huyện Sa Pa, Bát Xát, hứa hẹn tương lai tốt đẹp cho thủy sản nước lạnh ở Lào Cai"… Riêng PGS-TS Lê Thanh Lựu, Viện trưởng Viện nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản I (Bộ Thuỷ sản) - người dành mọi tâm huyết cho dự án nuôi cá hồi ở Sa Pa - thì mừng lắm, bởi mọi kỳ vọng, công sức của ông và các đồng nghiệp đã mang lại kết quả rõ rệt. PGS-TS Lê Thanh Lựu khẳng định, tới đây chi phí đầu tư nuôi cá hồi sẽ giảm. Cuối năm 2007 hoặc đầu 2008, Viện sẽ chủ động được cá giống. Năm 2006, tập trung nghiên cứu để sản xuất thức ăn cho cá ngay tại Việt Nam…
    Tôi rất tin vào điều này bởi các chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu thủy sản Phần Lan và Trung tâm Đổi mới nghề cá Phần Lan đã ghi nhận "Dự án nuôi cá hồi ở Sa Pa tiến triển rất tốt" và Bộ Thủy sản đã đồng ý cấp 8 tỉ đồng (năm 2006-2007) để nâng cấp trại cá hồi Sa Pa thành Trung tâm Nghiên cứu nuôi trồng cá nước lạnh. Thế nhưng khi về Sa Pa và… nghiến răng thưởng thức món cá hồi giá 300.000 đồng/kg (đắt hơn gấp đôi so với giá bán của Trung tâm cách đó 10 km) theo "giá hữu nghị" mà bà chủ quán ăn "Xưa và Nay" đưa ra, tôi mới thấm thía: Không dễ ai cũng dám thưởng thức "cá Tây" dù rằng nó được nuôi ở ta. Thế mới biết, tương lai của cá hồi còn xa so với hiện thực gần!...
     

Chia sẻ trang này