Sắc màu Bettas (sưu tầm)

Thảo luận trong 'CÁ CHỌI - CÁ ĐÁ - BETTAS' bắt đầu bởi binhvirile, 25/5/07.

  1. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    Ảnh minh họa cá bettas chó đốm cam:
    [​IMG]


    Thông tin:diendancacanh.com

    Từng xuất hiện rộng rãi trong các tiệm cá cảnh vào cuối năm 2004, cá betta đốm cam phát triển trong giới nuôi cá betta như một cơn bão. Nhưng nó chính xác là gì?
    Vào mùa thu năm 2004, nhà lai tạo bậc thầy Sarawut Angkunanuwat, người thường được biết dưới tên Siamimbellis, đã trưng bày một con cá màu cam đơn sắc với những đốm khác biệt màu đỏ, cam hay vàng sậm trên vây. Ông gọi dòng cá này là “chó đốm cam” và tôi đã mua vài con từ ông ngay khi chúng vừa xuất hiện.
    Sarawut gửi cho tôi 2 con cá đực rất đẹp kèm thêm 2 con cá mái cùng bầy. Trong khi những con cá đực phủ đầy đốm thì các con cá mái lại không có đốm nào cả.
    Tôi lai những con cá đực với dòng cá đỏ của mình, thế hệ đầu tiên tạo ra 100% cá đỏ và cambodian, không con nào có đốm, mà có lẽ nếu có thì cũng bị che lấp bởi lớp màu đỏ. Thật không may, tôi không thể tiếp tục lai thế hệ kế tiếp vì bầy cá đã chết hết khi điện bị cắt trong một cơn bão vào mùa đông năm 2004.
    Những con cá mái tôi đem lai với dòng màu cam của Ralph Tran. Khoảng 30% cá con xuất hiện đốm đỏ khi được 6 tuần tuổi, khoảng 20% khác xuất hiện đốm đỏ khi trưởng thành.
    Dòng betta chó đốm cam được phát hiện một cách tình cờ. Vào năm 2003, Sarawut để ý đến một con cá đuôi voan có đốm lạ ở tiệm cá địa phương; quá ấn tượng, ông yêu cầu tiệm cá cố gắng phát triển dòng cá này. Nhưng họ chỉ lai xa cá đuôi voan đốm với cá HM màu cam và giới thiệu với Sarawut khoảng 18 tháng sau đó. Sarawut đem lai những con HM này với dòng cá nổi tiếng của ông, và nhanh chóng tạo ra những con betta đốm cam tuyệt đẹp.
    Nếu nói một cách mạnh bạo thì dòng betta chó đốm có liên quan với cẩm thạch. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa chúng đủ lớn để các nhà lai tạo cho rằng chúng có thể là những gen hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt đáng kể nhất là mức độ di truyền. Gen cẩm thạch là gen trội một phần, có nghĩa là nếu bạn lai cá cẩm thạch với cá đơn sắc thì sẽ thu được một phần cá cẩm thạch, một phần cá đơn sắc và một phần cá bướm. Rất hiếm khi nào bạn thu được toàn cá cẩm thạch, ngay cả khi lai hai con cẩm thạch với nhau. Tuy nhiên, gen chó đốm là gen trội, nó ảnh hưởng đến hầu hết những con có vây màu cam hay đỏ. Nó chỉ tác động đến những gen non-red tức cá màu vàng, cam và cá hai màu xanh dương/vàng hay xanh dương/cam, mà không tác động lên màu ánh kim hay đỏ. Tôi đoán rằng (nhưng chưa thử bao giờ) nếu lai cá chó đốm cam với cá ánh kim sẽ tạo ra bầy cá con có đốm trên vùng da màu cam ở thế hệ F2.
    Một điểm khác biệt nữa là sự ổn định ở cá đốm. Cá cẩm thạch luôn biến đổi hoa văn theo thời gian, đôi khi chúng đổi màu hoàn toàn. Đó là vì tác động của gen cẩm thạch được phát triển bởi Walt Maurus thông qua người phát hiện Orville Gulley. Nhưng ở cá chó đốm cam, các đốm và nốt ở vây hiếm khi thay đổi mà ổn định trong suốt quá trình phát triển của cá.
    Từ lâu, có một tuyên bố rằng bởi vì cá đỏ và vàng có chung nguồn gen (màu vàng là đột biến của màu đỏ) nên cả hai không thể cùng xuất hiện ở cá. Tương tự, gen NR1 (vàng) và NR2 (cam) là những đột biến khác nhau của màu đỏ nên cũng không thể cùng xuất hiện. Tuy nhiên, sự xuất hiện của dòng cá mới này đã hoàn toàn loại bỏ giả thuyết trên! Chúng ta không những thấy màu vàng với những đốm màu cam mà còn thấy màu cam hay vàng với những đốm màu đỏ. Dù theo kiểu kết hợp nào thì chúng đều tuân theo một nguyên tắc cơ bản, đó là màu trên các đốm đậm hơn so với màu nền. Chưa hề xuất hiện màu cam với những đốm vàng hay màu đỏ với những đốm cam!
    Nhưng cũng có những cách giải thích khác…
    Có lần, khi tôi trao đổi về dòng chó đốm với người đoạt giải thưởng lớn của IBC, nhà lai tạo Dan Young, anh đã đưa ra một ý kiến hết sức thú vị về trường hợp “cá melano đốm vàng” tình cờ xuất hiện trong bầy cá của anh nhiều năm trước đây. Vào năm 1999, Young mua con melano đực từ dòng cá của Bonnie McKinley mà qua đánh giá gắt gao của IBC, nó được xếp hạng Cá đực đẹp nhất (BOSM). Nếu xem xét một cách tuyệt đối thì con cá này sẽ không đạt vì nó bị dính màu ánh kim, nhưng trên đường về nhà Young ngồi chung xe với nhà di truyền học và nhà sáng lập IBC, tiến sĩ Gene Lucas, người đã mua một con cá mái màu vàng tuyệt đẹp từ Jim Williams cũng từ triển lãm đó. Young đã hỏi Lucas cách tốt nhất để xoá bỏ màu ánh kim trên dòng melano của ông và ý tưởng lai melano với màu vàng xuất hiện. Lucas đưa con cá mái để Young lai nó với con cá melano đực của mình.
    Bởi vì cá mái màu vàng không mang gen melano, và cá melano đực không mang gen non-red, thế hệ đầu tiên có thể đoán trước toàn là cá đa sắc. Vây của lứa cá này rất tệ nên Young quyết định ngừng thử nghiện. Một trong những người nuôi cá nhận được bầy này lai tiếp thế hệ F2 nhưng lại không biết cách nuôi. Anh ta bèn đưa cho Young nuôi dùm. Hầu hết số cá này là cá đa sắc nhưng có một con melano đực nổi bật trong nhóm nên được Young đem nuôi trong lọ riêng để quan sát sự phát triển của nó.
    Khi nó phát triển hoàn toàn, Young phát hiện thấy những đốm vàng trên đuôi trông giống như loài kỳ giông hổ. Ngay lập tức anh đem cho Gene xem và ông đặt tên nó là “melano đốm vàng”. Khi lai con cá này với những cá mái cùng bầy, họ phát hiện ra rằng tất cả những con melano đều có đốm vàng ở vây, một số trông rất nổi bật. Lucas đã viết một bài về dòng “melano đốm vàng” trên tạp chí FAMA và nó trở nên nổi tiếng chỉ sau một đêm. Những người khác khi lai melano với cá màu vàng đều thu được kết quả tương tự.
    Điều thú vị đó là chính Sarawut cũng cung cấp dòng cá “melano đốm vàng” mà một vài con lại có đốm cam thay vì vàng. Màu này làm chúng ta đoán rằng nó có quan hệ với dòng chó đốm cam. Nhưng Sarawut tuyên bố hai dòng không hề có quan hệ với nhau và cá melano đốm vàng của ông là kết quả lai xa giữa melano với NR (cam và vàng).
    Tuy nhiên, sự phát triển độc lập của melano đốm vàng và chó đốm cam không có nghĩa rằng chúng không có quan hệ di truyền. Những đốm đặc trưng bằng cách nào đó có liên quan đến gen NR đột biến. Trong bài viết của tiến sĩ Lucas cho báo FAMA, ông phát biểu rằng ông không rõ gen nào gây ra sự đột biến. Có giả thuyết cho rằng đó là gen nhánh (split gene) nhưng tỷ lệ di truyền bác bỏ giả thuyết này. Gần đây, tôi có hỏi tiến sĩ Leo Buss thì ông trả lời như sau: “Quan sát những cái vây này dưới kính hiển vi rất thú vị. Về mặt sinh học, tôi không khó khăn để giải thích về những chấm đỏ ở cá NR. Vấn đề đối với tôi đó là: những đặc điểm bề ngoài xét ở cấp độ tế bào? Đâu là kiểu mẫu di truyền? Cả hai đều đã được giải đáp - dẫu vẫn cần được nghiên cứu đầy đủ hơn.”
    Mặc dù nổi bật và quyến rũ, các nhà lai tạo vẫn gặp nhiều khó khăn khi đem cá chó đốm đi tham gia triển lãm. Các đốm được xem như là lỗi theo tiêu chuẩn của IBC đối với thể loại cá đơn và nhị sắc. Hiện tại, các đốm ở cá cũng xuất hiện chưa đủ nhiều để có thể xếp chúng vào thể loại cá Hoa văn. Chỉ có một vài thành công khi tham gia vào các thể loại tự do, dạng vây và dạng màu.
    Có thể một ngày nào đó người ta sẽ khảo sát cá chó đốm ở cấp độ gen và cho chúng ta biết cấu tạo của chúng ra sao. Cho đến khi đó, tôi hy vọng rằng mọi người vẫn tiếp tục lai tạo và phát triển dòng cá này. Tôi cũng khuyên là nên cẩn thận đối với dòng cá chó đốm. Hãy giữ chúng tách biệt với những dòng cá khác nếu bạn không muốn dòng NR đơn sắc của mình bị dính những đốm lạ!
     
  2. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    betta đen

    Nguồn: diendancacanh.com
    Một trong những vấn đề dễ gây nhầm lẫn nhất đối với người mới bắt đầu nuôi cá betta đó là các loại cá betta đen và di truyền của chúng. Tệ hơn nữa, khi họ đem vấn đề đi hỏi các nhà lai tạo không chuyên thì câu trả lời nhận được thường sai lệch và thiếu chính xác. Vốn không phải là người hiểu biết về vấn đề này, các nhà lai tạo không chuyên thường không hiểu rõ cá betta đen là gì hay nó được di truyền ra sao, và vì vậy vấn đề sẽ không được giải đáp một cách thoả đáng.

    Để giúp giải toả mọi nhầm lẫn, tôi đã thảo luận với hàng loạt nhà lai tạo ở khắp nơi trên thế giới, những người chuyên lai tạo cá betta đen. Hơn nữa, cá nhân tôi cũng từng làm việc với hầu hết các loại cá này và có thể khái quát chúng là gì và những gì mà người ta có thể mong đợi ở chúng.

    Ở loại cá betta hoang dã, màu đen thường bị che phủ bởi những màu khác. Màu đen bao phủ hầu hết cơ thể cá ngoại trừ ở gốc đuôi và vùng bụng. Sự phân tán này ở mức độ trung bình và không thể hiện ra ngoài vì bị các lớp màu bên trên che phủ.

    Ngày nay, có nhiều loại betta đen khác nhau nhưng chúng ta sẽ không để ý đến vô số tên gọi được các nhà lai tạo đặt cho dòng cá của mình mà chỉ quan tâm đến những tên phổ biến nhất:

    - Đen melano
    - Đen viền (lace)
    - Hắc lan (black orchid), Hắc quỷ (black devil), Hắc băng (black ice)
    - Màu đồng nền đen (dòng mới nhất)

    Đen melano
    [​IMG]


    Một con melano cực đen của Mark Ibara.

    Đây là màu đen phổ biến nhất ở cá betta. Ở đen melano, gen đột biến làm hắc sắc tố gia tăng mạnh về mật độ và phân bố. Gen này có tính lặn so với gen màu đen bình thường. Điều này có nghĩa là nếu lai đen melano với cá bình thường không mang gen melano thì tất cả cá con đều là cá nhiều màu. Những con cá con này có mang gen melano nhưng không thể hiện ra bên ngoài. Chúng được gọi là “cá mang gen melano” và không thể phân biệt với cá nhiều màu thông thường. Đặc tính lặn chỉ thể hiện ra bên ngoài khi cả cá bố lẫn cá mẹ đều chuyển giao gen đột biến cho cá con. Cá đen melano mái không có khả năng sinh sản, do đó cá mái màu khác được sử dụng để chuyển giao gien melano (thường là xanh dương, xanh thép và xanh lục). Thật không may, cách lai xa này làm màu thân và vây của đen melano bị dính màu ánh kim iridophore, đặc điểm bị coi là lỗi dựa trên tiêu chuẩn của IBC.

    Màu đen ở melano phát triển rất khác so với màu đen ở các dòng khác như đen viền và cá hoang dã. Nó rất đậm và dày bởi vì hắc sắc tố tập trung với mật độ cao. Nếu bạn quan sát đen melano thật kỹ lưỡng, bạn sẽ thấy chúng có vô số các đốm đen trên vây, vì vậy mà chúng trông thật đen. Đấy là những “cụm” tế bào hắc sắc tố. Những nghiên cứu trước đây phát hiện rằng tế bào hắc sắc tố có chứa những protein đặc biệt. Một giả thuyết cho rằng những protein này chịu trách nhiệm cho sự vô sinh ở cá melano mái. Melano mái cũng đẻ trứng khi sinh sản giống hệt như những con cá mái bình thường khác, nhưng có điều gì đó xảy ra trong quá trình trứng nở làm cho trứng đã được thụ tinh bị hư hết.

    Màu của đen melano rất đậm và dày (có khuynh hướng “đen-xanh” như lông quạ). Lai cá melano đen đực với cá ánh kim mái mang gen melano (xanh dương, xanh thép và xanh lục) sẽ tạo ra 50% đen melano và 50% ánh kim mang gen melano. Trong số đó, chỉ có 25% đen melano có thể được sử dụng để lai tạo tiếp bởi vì như đã nói ở trên, cá đen melano cái không có khả năng sinh sản.

    Đen viền
    [​IMG]
    Cá betta đen viền hiếm khi nào có thể đen và đậm như đen melano. Hầu hết cá đen viền có quá nhiều màu ánh kim iridophore trên thân và vây so với dòng cá đen nên được xếp vào loại cá hai màu đậm. Như tên của chúng, phần rìa ở vây cá đen viền thường trong suốt hay có màu bóng trông giống như viền ren.

    Được biết, cá đen viền có xuất xứ từ dòng non-red ở Đông Nam Á và có lẽ chúng từng là dòng thuần. Những con mà chúng ta thấy ngày nay thường có xuất xứ từ dòng cá cẩm thạch và tương tự như những con cẩm thạch nền đen, chúng ta rất khó đoán được nguồn gốc của chúng.

    Giống như đen melano, gen đen viền có tính lặn so với gen màu đen thông thường, nhưng cá mái đen viền lại có khả năng sinh sản. Lai tạo đen viền với đen melano không tạo ra 100% cá đen ở thế hệ đầu tiên bởi vì gen điều khiển màu đen ở những dòng này vốn khác nhau. Gần đây, nhà lai tạo và trưng bày hàng đầu Connie Emery đã lai tạo đen viền với đen melano để tạo ra dòng cá mà cô gọi là “double black tức đen gấp đôi” – với màu đen đậm hơn và cá mái có khả năng sinh sản.

    Hắc lan (black orchid), Hắc quỷ (black devil), Hắc băng (black ice)
    [​IMG]

    Cá Hắc lan nguyên thuỷ xuất xứ từ Indo Betta Splendens Club.

    Henry Yin là người đầu tiên sử dụng từ Hắc lan để đặt tên cho dòng cá đuôi tưa đen hai màu của anh, mà chúng (như tôi được biết) KHÔNG phải là cá cẩm thạch nền đen mà là cá melano pha với rất nhiều màu ánh kim, đặc biệt là ở trên vây. Tên này sau đó được đem gán cho bất kỳ con cá nào có màu tương tự ở mọi dạng đuôi từ HM đến plakat, những con mà hầu như xuất phát từ dòng cẩm thạch. Về bản chất, cá Hắc lan có màu đen sậm với những vệt xanh thép trên các vây, làm cho chúng trông gần giống với cá betta bướm. Màu ánh kim không chỉ giới hạn ở vây, nhiều con còn có màu ửng đỏ (bằng chứng nữa cho thấy dòng này có lẫn gen cẩm thạch). Màu đỏ phát triển mạnh sẽ tạo ra dòng cá đen mới gọi là Hắc quỷ, một loại cá cẩm thạch với màu đỏ trên vây thay vì màu ánh kim. Chúng không phải là cá thuần và việc tạo ra cá Hắc quỷ hầu như là điều may rủi. Cá Hắc băng cũng xuất phát từ dòng cẩm thạch và đôi khi xuất hiện trong bầy cẩm thạch. Màu đen ở cá này không đều và có rất nhiều màu ánh kim trên thân và vây. Màu ánh kim ở Hắc băng có thể là xanh thép, xanh dương hay xanh lục. Lai tuyển chọn cá Hắc băng với nhau sẽ làm tăng tỷ lệ cá Hắc băng trong bầy cá con nhưng chúng vẫn không phải là cá thuần.

    Cá màu đồng nền đen
    [​IMG]

    Cá màu đồng nền đen của Wasan Sattayupun.

    Cùng với sự xuất hiện của màu đồng, người ta có thể lai chúng với bất kỳ dòng cá có sẵn nào mà người ta có thể nghĩ ra được, bao gồm cả đen melano. Trước tiên, con cá mái màu đồng tôi (mua vào năm 2003) được đem lai với con HM melano đực từ dòng cá của Bonnie McKinley tạo ra 100% cá xanh lục ánh kim metallic. Màu melano sẽ xuất hiện ở thế hệ lai kế tiếp với một số cải thiện: trong khi hầu hết cá đen ở bầy này bị pha màu đồng rất nhiều thì chúng lại không dính chút màu xanh dương hay xanh thép nào (tức bị lỗi) như thường thấy ở cá đen melano. Lai tuyển chọn sẽ làm màu đen ngày càng đậm lên trong khi vẫn giữ không để cá dính chút xanh dương hay xanh thép nào và ngay cả tạo ra cá mái đen dính chút đỉnh màu đồng có khả năng sinh sản. Mặc dù đa số cá từ dòng này pha quá nhiều màu đồng nên không đạt tiêu chuẩn của IBC, nhưng cũng có những con có màu đen đậm hoàn hảo mà không dính chút màu xanh hay ánh kim metallic nào. Vấn đề còn lại đó là có bao nhiêu nhà lai tạo chuyên nghiệp có thể phân lập những cá thể lý tưởng này và nhân dòng cá đen đơn sắc từ dòng ánh kim metallic mà chúng chắc chắn được coi là dòng cá hàng đầu.

    Hỡi các bạn, những người hâm mộ cá betta đen! Hãy chọn ra loại cá đen mà bạn yêu thích, xắn tay áo lên và bắt đầu làm việc với chúng. Việc tạo ra con cá betta đen tuyền thực sự hãy còn là điều vô cùng hấp dẫn và một dòng cá mới là thách thức đủ để làm cho bạn bận rộn trong nhiều năm trời. Hãy xem ai có thể tạo ra con cá màu đen tốt nhất!
     
  3. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    Ai có thể chỉ cách up ảnh với, sao mình copy cả thông tin lẫn ảnh rồi paste vào mà ko có hình ,mình sẽ tìm nhiều bài về gen khác cho các bạn xem.
     
  4. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
  5. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    màu đồng !!!

    Màu đồng
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com
    [​IMG]
    HM đực màu đồng.
    [​IMG]
    [​IMG]
    HM cái màu đồng
    Vào năm 2003, một cặp cá màu đồng lập kỷ lục đấu giá cá betta trên mạng Aquabid.com với giá 1000 đô-la! Dòng cá mới này phát triển trên khắp thế giới như một cơn bão. Không chỉ có màu sắc đẹp đẽ và độc đáo – với màu đồng tinh khiết và lấp lánh – mà dường như chúng còn là dòng thuần: hai con cá màu đồng lai với nhau tạo ra 100% cá con màu đồng. Bởi vì đặc điểm này (cùng với cảm hứng từ kỷ lục mua bán) ngày càng có nhiều nhà lai tạo bắt đầu tạo ra dòng cá màu đồng của riêng họ, kết quả là ngày nay chúng trở nên rất phổ biến trong các tiệm cá cũng như nhà đấu giá.
    Màu đồng là dòng cá được lai tạo giữa betta thuần dưỡng với betta hoang dã như Betta imbellis và Betta sp. Mahachai. Hai loài này có nhiều vảy màu ánh kim trên thân một cách tự nhiên giúp chúng tồn tại ở vùng nước đục, địa bàn phân bố tự nhiên của chúng và thường được lai tạo với betta thuần dưỡng để tạo ra dòng plakat phủ đầy vảy ánh kim. Các nhà lai tạo châu Á lai tuyển chọn những cá thể có nhiều vảy ánh kim nhất cho đến khi màu đồng xuất hiện nhiều và dày đặc. Dòng cá thuần đầu tiên được gọi là “imbellis màu đồng” và vì chúng thường xuất hiện dưới dạng cá vây ngắn nên chúng không được phổ biến ở thị trường Âu-Mỹ, nơi mà người ta ưa chuộng dạng đuôi halfmoon hơn nên không để mắt tới plakat ánh kim.
    [​IMG]
    Betta sp. Mahachai
    [​IMG]
    Betta imbellis
    Bằng việc lai tuyển chọn, các nhà lai tạo châu Á tâm huyết đã thành công trong việc phát triển dòng imbellis màu đồng với vây dài dạng delta rồi từ đó phát triển lên nữa. Lai màu đồng với halfmoon xanh lục sẽ tạo ra delta và halfmoon xanh ánh kim, nhiều con trong chúng có lẫn với màu đỏ. Những thế hệ lai tạo tiếp theo giữa anh chị em sẽ loại bỏ bớt màu đỏ và tạo ra cá màu xanh lục có ánh màu đồng, trông giống như màu đồng sáng. Lai tiếp những con này với cá xanh ngọc, xanh thép và xanh dương thuần sẽ tạo ra cá betta “mask” - tức cá có màu xanh lục, xanh thép và xanh dương nhưng thay vì đầu có màu đen như ở cá ánh kim thuần thông thường, gen màu đồng sẽ làm màu sắc phát triển lên cả mặt và xung quanh đầu.
    Cho đến khi tôi đang viết bài này (2003), IBC chỉ công nhận thể loại Thân Màu Đồng Sẫm Màu (màu đồng, xanh lục ánh kim, xanh thép ánh kim, xanh dương ánh kim, đỏ ánh kim và đen ánh kim) nhưng loại màu đồng cũng xuất hiện dưới dạng “bạch kim” (màu đồng phủ ngoài màu trắng đục), hai màu ánh kim, cẩm thạch ánh kim, nhiều màu ánh kim và những màu khác nữa.
    __________________
     
    Last edited: 25/5/07
  6. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Cambodian !!!

    Cambodian
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com
    [​IMG]
    Cá Plakat cambodian có thân khá “sạch” (không dính màu đen, đỏ hay ánh kim) và vây đỏ tươi

    Dạng cá có thân nhạt màu hay những dạng gọi là cambodian mang gen lặn. Điều quan trọng đó là làm rõ chức năng của gen này bởi vì tôi thấy những tài liệu cũ nói rằng nó tạo ra “màu tím nhạt trên thân cá”.

    Một con betta cambodian chất lượng có thân nhạt màu và đồng nhất, màu vây đều và sáng. Mặc dù lai tạo cambodian rất dễ, nhưng tạo ra một con cambodian chất lượng thực sự rất khó giống như lai tạo những con cá có chất lượng ở những dòng khác vậy. Có bốn điều kiện quan trọng để tạo ra một con cambodian “lý tưởng”: không có lớp màu đen, không có lớp màu đỏ, không có lớp ánh kim và không có lớp màu vàng trên thân. Như vậy để tạo ra một con cambodian với thân có màu thịt và đều, bạn cần kết hợp với không chỉ một gen để triệt tiêu lớp màu đen.

    Betta cambodian mang tiếng là huỷ hoại dòng đỏ toàn thân vì gây đột biến ở lớp đỏ và làm giảm bớt màu đỏ. Thực tế, gen cambodian không tác động gì đến lớp đỏ nhưng vì nó làm mất lớp đen nên làm cho cá trông nhợt nhạt hơn. Cambodian cũng được sử dụng trong dòng non-red như vàng và cam để tạo ra những con cá có màu đều và đậm.

    [​IMG]
    Gen cambodian tác động đến lớp sắc tố đen ở dòng betta đỏ toàn thân (extended red): làm giảm màu đen nên màu đỏ bị nhạt bớt.

    Vậy, cambodian chính xác là gì xét trên quan điểm di truyền?

    Cambodian đực (cc) đôi khi cũng đỏ như betta đỏ bình thường, chỉ khác ở chỗ thiếu đi lớp màu đen trên thân và vây. Cambodian không phải là cá bạch tạng vì mắt có phủ hắc sắc tố. Cá betta bạch tạng thực sự có xuất hiện nhưng thường bị mù hay gần như vậy nên rất khó sống sót và sinh sản; do đó dòng cá bạch tạng không hề tồn tại và quan hệ giữa gen bạch tạng và cambodian chưa hề được kiểm định.

    Một số dòng cambodian có dính màu đen trên thân dưới dạng những đốm. Khảo sát kỹ càng cho thấy chúng là những tế bào hắc sắc tố melanophore nằm ở lớp giữa chứ không bao giờ nằm sâu hơn hay hiếm khi nằm ở bề mặt da. Những chấm đen ở dòng cambodian là do di truyền nhưng tôi không để ý lắm vì chúng thường xuất hiện bất ngờ, đôi khi chỉ hình thành sau khi cá đạt 18 tháng tuổi. Màu đỏ ở cambodian phát triển muộn hơn so với ở dòng cá đậm màu và cá cambodian mái hiếm khi dính màu đỏ trên thân mặc dù vây của chúng cũng đỏ như cá đực.

    Trong một thử nghiệm, tôi lai một con cá đực đỏ tươi với một con cambodian cái không dính chút màu đen nào trên thân. Con của chúng có màu thân đồng nhất. Bảy mươi ba con trưởng thành và tất cả chúng có màu đỏ đậm, đậm hơn (có nhiều màu đen hơn) cha mẹ chúng. Lai ngược con cá mái đỏ đậm trong bầy đó với con cá cha đỏ tươi cho ra hai loại đỏ với tỷ lệ 1:1 (22 đỏ đậm : 23 đỏ tươi), trong khi thế hệ F2 (lai giữa anh chị em với nhau) cho ra 16 đỏ đậm : 8 đỏ tươi : 11 cambodian)

    Những màu sắc đa dạng ở cá betta được xây dựng bởi một số gen chính và có lẽ chỉ một vài trong số những gen phụ được khảo sát một cách đầy đủ. Sự hình thành và phân bố hắc sắc tố được điều khiển chủ yếu bởi hai gen, C và B, cả hai đều là gen trội và phải hiện diện để tạo nên màu nền đỏ-nâu trên thân như ở cá hoang dã. Dị hợp tử b làm giảm màu đen trên thân và hạn chế phân bố của màu đen chỉ còn một lớp duy nhất ở vây. Gen cambodian còn làm giảm màu đen trên thân mạnh hơn và tác dụng trên vây tương tự như bb.

    Người ta nỗ lực tạo ra dòng cambodian tốt bằng cách chọn cá đực có thân càng nhạt càng tốt. Hiếm khi nào một con cambodian đực có thân thật nhạt màu và không dính chút màu đen hay đỏ được bày bán, vì nó có thể được dùng để lai với con cá mái tương tự và tạo ra vô số cá con màu thịt/đỏ thuần. Để đạt được mục đích này, cá cambodian giống lấy từ dòng non-red có lẽ tốt hơn là lấy từ dòng đỏ toàn thân vì nó có thể tạo ra nhiều cá con đỏ toàn thân hay đỏ thường. Hãy cẩn thận với những con cá có thân thật nhạt màu mà mầu vây cũng nhạt như vậy; chúng thường mang gen trắng đục hay trắng phấn. Cá cambodian thuần phải có thâm màu thịt và vây phải có màu ĐỎ TƯƠI hay ĐỎ TÍM.

    Mặc dù có nhiều thông tin về các loại “cambodian xanh dương” , “cambodian xanh lục” và kể cả “cambodian đen” nhưng tôi tin rằng cambodian chính hiệu phải có các màu thịt và đỏ kết hợp. Những loại khác dù có màu thân nhạt nhưng không có màu sắc và di truyền giống như cambodian nên tốt hơn là xếp chúng vào loại betta phấn hay cẩm thạch.

    Di truyền (theo J. Sonnier)
    Cambodian đực x xanh lục mái (thân đậm màu) = 100% đa sắc (mang gen cambodian)
    Cambodian đực x đa sắc mái (mang gen cambodian) = 50% cambodian, 50% đa sắc (mang gen cambodian)
    Cambodian đực x cambodian cái = 100% cambodian
     
  7. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Cambodian màu đen và đồng nhạt

    Cambodian màu đen và đồng nhạt
    Tác giả Walt Maurus - nguồn www.bettysplendens.com

    [​IMG]
    Cá cambodian đen có mang gen ánh kim và cẩm thạch (ảnh S. Khumhom)

    Nhiều năm trước đây, tôi cố gắng kết hợp màu thân của cambodian với màu vây màu đen. Mặc dù rất thú vị nhưng đây là việc lai tạo khó khăn nhất mà tôi từng thực hiện. Tôi lai con cambodian mái với con cá đen đực. Kết quả thu được là bầy con với nhiều màu khác biệt nhưng không có con nào màu đen hay cambodian. Dĩ nhiên, ở thế hệ đầu tiên, các màu đen và cambodian bị lấn ất bởi các màu khác.

    Khi lai anh chị em với nhau ở thế hệ thứ hai, tôi gần đạt được mục đích. Khó khăn tăng lên khi màu đen ở vây không đậm và đều. Điều này không hề được cải thiện ở những thế hệ lai kế tiếp. Chỉ nhờ vẻ đẹp xuất sắc ở một vài cá thể mà nỗ lực lai tạo dòng cá này mới được duy trì.

    Hiện nay, một số nhà lai tạo trưng bày những cá thể có màu sắc đẹp hơn. Mức độ tương phản được cải thiện và quá trình thực hiện cũng phức tạp hơn. Có người còn trưng bày cả loại cá cambodian bướm trắng/đen. Tôi thường quan tâm xem có bao nhiêu biến thể về màu sắc và hình dáng ở cá betta vào một thời điểm nào đó, nhưng danh sách được lập ra chẳng tồn tại được lâu cũng như những định nghĩa vậy. Nhưng tôi lại thấy điều này rất thú vị - không hề khó nhọc chút nào hết!

    Những dòng cá đen, nâu và cambodian đen luôn có khuyết tật so với cá bình thường. Cá mái đen, nâu và cambodian đen dường như không có khả năng sinh sản… Trứng được đẻ ra rất nhiều nhưng luôn bị thối. Đây được gọi là “yếu tố vô sinh” ở dòng cá đen và những dòng họ hàng với nó. Khuyết tật này được ghi nhận bởi nhiều nhà lai tạo ở khắp mọi nơi. Cá mái không có màu đen, nâu và cambodian đen nhưng mang gen đen (nên nó có thể di truyền màu này cho cá con mặc dù bản thân không có màu đen) được dùng để duy trì những dòng cá đen. Cách này có thể tạo ra 25% cá con có màu mong muốn. Điều này lý giải tại sao những dòng cá đen không xuất hiện nhiều ngoài thị trường bởi vì chỉ một số ít người chấp nhận lai tạo với tỷ lệ màu thấp.

    Sự phát triển của dòng cá cambodian đồng lấn lướt dòng cá cambodian đen. Ở thế hệ đầu tiên, một số cá còn dính chút màu ánh kim và đồng trên vây ngực. Thế hệ thứ hai (lai giữa anh chị em với nhau) cho ra màu xanh lục và cambodian mà khi lớn lên có màu ánh đồng trên thân và vây. Tuy nhiên vây chủ yếu vẫn có màu đỏ. Một số con có vây ngực vàng óng. Nhiều thế hệ lai kế tiếp làm giảm màu đỏ và tăng màu đồng lên. Có điểm rất thú vị là khi bầy cá con đạt từ vài tuần đến một tháng tuổi thì trông chúng giống như là những con ốc sên vàng.
     
  8. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Màu chocolate

    Màu chocolate
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com
    [​IMG]

    Ngày nay, có rất nhiều nhầm lẫn phổ biến trong giới nuôi cá betta xung quanh dòng cá có tên là chocolate. Chính xác nó là gì? Nó được qui định bởi gen nào? Đâu là sự khác biệt giữa chocolate với Mustard Gas và betta dứa?

    Điều đầu tiên bạn nên biết đó là IBC không chính thức công nhận màu chocola. Sự kết hợp giữa thân màu nâu với vây màu vàng của loại cá được gọi là chocolate ngày này được IBC xếp vào thể loại cá hai màu thân sậm màu trong các cuộc triển lãm. Thuật ngữ “chocolate” được dùng để mô tả dòng cá có màu sắc đặc biệt bởi ai hay màu sắc nào vẫn còn là vấn đề tranh cãi. Trong quyển sách Giới thiệu toàn diện về cá betta, tác giả quá cố Walt Maurus lần đầu mô tả về chocolate như là loại cá có màu nâu đồng nhất với viền và những chấm đen trên vây. Theo Maurus, những con cá chocolate có cấu tạo gen gần với đen melano, làm mọi người nghĩ rằng màu chocolate nguyên thuỷ là một phiên bản của gen đột biến melano. Vào thời điểm ông viết quyển sách, Maurus phát biểu rằng chocolate không được coi là màu hấp dẫn đối với đa số người nuôi cá và không được xem xét một cách kỹ lưỡng.

    Chocolate là gì?
    Vào thời điểm hiện tại, cá chocolate được xem là loại có thân màu nâu và vây vàng. Điều thú vị đó là kiểu kết hợp màu này cũng được Maurus mô tả trong quyển sách của ông, nhưng ông gọi nó là loại “hai màu nâu/vàng” – không phải là chocolate! Sự kết hợp màu này đã tồn tại nhiều năm trời nhưng chỉ mới gây chú ý gần đây khi một số nhà lai tạo lớn bắt đầu bán nó dưới tên “dòng chocolate”.

    Tương tự như betta dứa, chocolate được xem như là một loại non-red. Tuy nhiên, trong khi màu dứa được tạo ra bởi gen đột biến NR-1 trên những con cá đỏ toàn thân vảy đen, chocolate dường như thực sự là loại cá hai màu như những con Mustard Gas thông thường (đừng lộn với những con Mustard Gas chính hiệu của Jude Als). Trong khi thân của Mustard Gas có các màu xanh lục hay xanh dương thì thân của chocolate dường như có gen NR-1 kết hợp với màu đen để tạo ra màu vàng/đen (tức nâu).

    Lai tạo chocolate
    Về mặt di truyền, chocolate là đồng hợp tử của gen lặn non-red (vàng) và mang gen sẫm màu. Lai chocolate với nhau tạo ra 100% chocolate hay một số màu vàng thuần chủng. Lai chocolate với loại cá màu đồng nhất, không ánh kim metallic sẽ tạo ra cá nhiều màu trong thế hệ đầu tiên; bởi vì cá cha mẹ có mang gen màu đỏ và ánh kim nhưng không thể hiện ra ngoài.

    Nhiều người thường hỏi điều gì sẽ xảy ra khi lai chocolate với đen melano. Tôi tin đây là câu hỏi hợp lý dựa trên suy đoán rằng màu thân sậm và không ánh kim của chocolate sẽ làm triệt tiêu lỗi màu ánh kim ở melano trong khi vẫn duy trì màu sậm. Trong một loạt những thử nghiệm mà tôi thực hiện. Kết quả thật tuyệt vời.

    Bởi vì melano là đồng hợp tử của gen lặn melano nên trong thế hệ đầu tiên không hề có con melano nào trừ phi chocolate cũng mang gen melano. Tương tự, cũng không hề có NR-1 (vàng) bởi vì melano đực không mang gen lặn NR. Kết quả thu được 100% cá nhiều màu. Lai tiếp cặp cá có vây đẹp ở bầy đầu tiên tạo ra đa số là cá nhiều màu có lẫn melano, chocolate và melano đồng hợp tử NR-1. Bởi vì melano được cho là tạo ra màu đỏ (hay biến thể của nó), gen đột biến hạn chế melano làm cho màu đen bị nhạt đi.

    Bởi vì hầu hết melano không phải là đồng hợp tử NR-1 nên không phải tất cả các cá thể trong bầy đều bị ảnh hưởng. Con cá đực đậm nhất trong bầy bị dính rất nhiều màu đỏ làm tôi nghĩ rằng nó không hề mang gen lặn NR-1 lặn. Tôi cần phải quyết định: sử dụng con cá đực đậm nhất mà nó có thể không mang gen non-red hay chọn một trong số những con melano đực bạc màu cùng bầy và cố gắng cải thiện màu bằng cách lai tuyển chọn sau khi đã có gen NR-1? Tôi chọn theo cách đầu, chủ yếu bởi vì việc lai tạo con cá melano đậm nhất với thật ít màu ánh kim dường như là một lựa chọn hợp lý và tôi hy vọng việc lai cận huyết sẽ làm gia tăng số lượng melano mang gen NR-1.

    Hầu hết chocolate và vàng mang gen trội đỏ toàn thân. Hai loại màu vàng mà bạn thấy thực sự là màu đỏ dưới tác động của gen NR-1. Nếu bạn giới thiệu chocolate vào dòng màu vàng thì màu đỏ toàn thân cũng được truyền sang, cá chocolate bạn dùng sẽ mang cả gen đỏ toàn thân. Nếu nó không hiện diện, các vây sẽ hoàn toàn trong suốt thay vì có màu vàng.

    Lai chocolate với màu vàng sẽ tạo ra 50% chocolate và 50% màu vàng một khi chocolate có mang gen cambodian (đôi khi được gọi là loại gen không đen non-black). Nếu chocolate không mang gen cambodian, bạn sẽ thu được toàn là chocolate, tất cả đều có màu chocolate nên có thể tạo ra một số màu vàng nếu được đem lai với chocolate mang gen cambodian hay vàng khác. Trường hợp lai với chocolate mang gen cambodian bạn sẽ thu được 50/50 chocolate và vàng với tất cả cá con đều mang gen cambodian đồng hợp tử.

    Cá chocolate lý tưởng phải trông như thế nào?
    Tôi luôn tin tưởng chắc chắn rằng mỗi màu cá betta đều có giá trị và không chịu áp lực phải tuân theo các tiêu chí về màu sắc. Theo hướng đó, tôi luôn luôn chọn betta có màu thân đậm hay nhạt với vây màu vàng đồng nhất. Màu thân không nên dính ánh kim và vây không dính cẩm thạch hay bướm. Nếu màu cá quá đậm trông gần như đen, nó sẽ không còn là chocolate có chất lượng. Tương tự, cá có quá nhiều ánh kim trên thân sẽ được xếp vào loại xanh dương/vàng, xanh lục/vàng hay loại nhiều màu.
    __________________
     
  9. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    màu vàng

    Giải thích về những bí ẩn liên quan đến màu vàng
    Tác giả Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com
    [​IMG]
    HM vàng đực.

    [​IMG]
    CT vàng đực.

    [​IMG]
    Cá mái vàng đậm và vàng nhạt (ảnh L. Xiong)
    Mọi người từng nghĩ rằng chỉ cần duy trì dòng cá betta vàng (non-red) bằng cách lai chúng với nhau là thu được kết quả như ý. Đúng thế, một số bầy lai thu được tỷ lệ cá màu vàng rất cao (thậm chí đạt 100%) nhưng được biết, dòng màu vàng cũng là có những vấn đề không mong đợi.

    Gen đỏ toàn thân hiển nhiên là gen trội mà nó làm cho màu đỏ xuất hiện nhiều và lan ra toàn thân. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm lai tạo của tôi, vài bầy cá đỏ toàn thân có xuất hiện cá thể màu cambodian và vàng. Chọn một cặp cá màu vàng từ bầy đó đem lai tiếp thì thế hệ F2 thu được 25% cá màu vàng. Phần còn lại có màu cambodian đỏ. Lai một cặp khác màu (màu đỏ với màu vàng) từ thế hệ F1 chúng ta sẽ thu được thế hệ F2 gồm 50% cambodian đỏ, 40% đỏ và 10% vàng. Lai một cặp cá đỏ từ bầy F2 này với nhau chúng ta sẽ thu được 100% cambodian đỏ ở thế hệ F3.

    Bây giờ chọn ra một con rồi đem lai xa với dòng cá đỏ toàn thân của nhà lai tạo khác. Cá đỏ toàn thân này là thế hệ lai F6 của dòng cá đỏ x cá đỏ; mà trước đó nhà lai tạo lai xa cá đỏ với cá đen/cam để cho màu đậm hơn. Kết quả thu được bao gồm 40% cambodian đỏ, 40% đỏ, 10% đỏ toàn thân và 10% vàng.

    Tôi lưu ý rằng màu cambodian đỏ ở dòng cá này trông hơi vàng so với màu kem hay màu thịt ở cambodian truyền thống.

    Màu vàng xuất hiện từ kết quả lai xa giữa những dòng cá đỏ toàn thân không đậm như màu vàng lý tưởng. Một số con rất nhạt, số khác có vảy ánh đen nên trông không được “sạch”. Những màu vàng như vậy được gọi là “màu dứa” và thường là cá đỏ toàn thân mang gen non-red. Để hạn chế tối đa vảy đen ở cá betta dứa, nó thường được lai xa với cambodian red, tuy nhiên kiểu lai xa này có xu hướng tạo ra những con cá có màu vàng nhợt nhạt. Vì vậy, tạo ra màu vàng thực sự là công việc rất khó khăn!

    Theo tiến sĩ Gene Lucas, màu vàng không chỉ được quy định bởi một gen. Không hề có khái niệm gen tạo nên màu vàng ở cá betta. Màu vàng chỉ là màu sắc thể hiện bề ngoài. Nó được Lucas xếp vào loại gen “không đỏ” (non-red). Loại gen lặn này làm cho cá betta có màu vàng thay vì màu đỏ. Lý do tiến sĩ Gene Lucas không dùng từ “gen vàng” bởi vì:

    1. Thuật ngữ “gen không đỏ” (non-red) trước đây từng được dùng để mô tả những đột biến tương tự.
    2. Tránh để mọi người hiểu lầm rằng chỉ có một gen duy nhất tạo ra cá màu vàng.

    Theo tiêu chuẩn của IBC, màu vàng được xếp vào loại cá đơn sắc, màu thân sáng. Để tạo ra cá có màu vàng đồng nhất, phải mất rất nhiều công sức. Phải giới hạn các màu đen và ánh kim (càng nhiều càng tốt), màu vàng phải thay thế màu đỏ và phải lan ra toàn thân cá. Có 4 yếu tố cần phải cải thiện trên tổng số 3 màu. Hai trong số đó có vẻ bình thường vì chỉ liên quan đến gen lặn tức gen “non-red” như đề cập ở trên và gen cambodian hạn chế hoàn toàn màu đen. Hai yếu tố còn lại (màu đỏ lan toàn thân và hạn chế màu ánh kim tức màu xanh lục hay xanh dương) không chỉ liên quan đến một gen. Được biết:

    1. Màu vàng x màu vàng có thể tạo ra cambodian đỏ.
    2. Cambodian đỏ x cambodian đỏ cũng có thể tạo ra màu vàng.

    Màu vàng và cambodian là gen lặn và có thể trộn lẫn với nhau. Có người tuyên bố rằng lai cambodian vào dòng màu vàng là cách thức tốt để duy trì màu vàng thật sáng. Nếu bạn cứ lai màu vàng với nhau mãi thì màu sắc sẽ ngày càng nhạt dần và trông kém hấp dẫn.

    Di truyền (Jim Sonnier)
    Non-red (vàng) x đa sắc cái (đỏ nình thường) = 100% đa sắc (mang gen non-red)
    Non-red (vàng) x đa sắc (mang gen non-red) = 50% non-red (vàng) và 50% đa sắc (mang gen non-red)
    Đa sắc (mang gen non-red) x đa sắc (mang gen non-red) = 25% non-red (vàng) và 75% đa sắc (67% mang gen non-red)
    Non-red (vàng) x đỏ toàn thân = 100% đỏ toàn thân (mang gen non-red)
    Non-red (vàng) x non-red (vàng) = 100% non-red (vàng)
     
  10. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    cá cẩm thạch

    Lai tạo cá cẩm thạch
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com
    [​IMG]
    [​IMG]

    [​IMG]
    Một con HMPK cẩm thạch xanh cũng của Suporn.

    [​IMG]
    Một con cẩm thạch đốm có màu sắc nổi bật.

    Cá cẩm thạch được lai tạo trong các lọ đựng bơ đậu phộng bởi một tù nhân tên là Orville Gulley. Câu chuyện như sau, Orville cố gắng tạo ra cá betta bướm đen và vô tình phát hiện ra gen cẩm thạch. Ông gửi vài con cho Walt Maurus, một thành viên IBC (và một số nhà lai tạo khác) người phát hiện ra vẻ đẹp của chúng và bắt đầu lai tạo dòng cá này. Chúng giống như những con ngựa Pinto trong thế giới cá betta với những vệt màu đậm trên nền thân nhạt màu hay ngược lại. Con cá cẩm thạch đầu tiên có hai màu đen/trắng nhưng sau đó người ta phát triển thành vô số dạng màu khác nhau và dùng chúng để tạo ra những dòng cá betta mới.

    Lai tạo cá cẩm thạch
    Gen cẩm thạch cỏ vẻ như chỉ trội một phần (có người lại cho rằng nó là gen đồng trội hay gen lặn một phần) vì thế lai cẩm thạch với cá đồng màu sẽ tạo ra đa số là cá đồng màu và một số ít cá cẩm thạch. Nếu cá cha mẹ đều mang gen cẩm thạch thì tỷ lệ cá con cẩm thạch sẽ cao hơn. Gen cẩm thạch tác động lên bề ngoài của cá theo cách không thể đoán trước được, tức là bất kỳ kiểu kết hợp màu sắc và hoa văn nào. Tuy nhiên, nhà lai tạo có lẽ phải trải qua nhiều thế hệ (và tuyển chọn) trước khi hình thành ý tưởng và sau đó lại đối diện với thách thức tạo ra dòng cá mới.

    Lai tạo cá cẩm thạch với nhau thường tạo ra cá đồng màu đậm, đồng màu nhạt, cá bướm và cá cẩm thạch. Cá bướm thân đồng màu xuất xứ từ dòng cẩm thạch sẽ có cùng đặc điểm di truyền với cá đồng màu cũng ở dòng cẩm thạch; khi cá bướm lai với cá đồng màu xuất xứ từ dòng đồng màu, cá con sẽ mang gen bướm trội một phần.

    Lai giữa cá đồng màu đậm hay đồng màu nhạt xuất xứ từ dòng cẩm thạch sẽ tạo ra cá cẩm thạch, cá đồng màu và cá bướm. Nếu gen cẩm thạch được giới thiệu vào dòng cá đồng màu thì sẽ cực kỳ khó để quay trở lại dòng cá đồng màu. Cá con sẽ luôn dính ít nhiều màu cẩm thạch hay màu lạ. Lai xa dòng cẩm thạch với dòng khác sẽ tạo ra hiệu ứng “cẩm thạch” trên màu sắc của các dòng đó.

    “Gen nhảy”
    Một trong những nguyên tắc cơ bản mới được phát hiện gần đây trong ngành di truyền đó là sự tồn tại của “yếu tố di chuyển” hay còn gọi là “gen nhảy”. Trên thực tế, tồn tại những gen mà chúng có khả năng di chuyển từ vị trí này sang một vị trí khác trên chuỗi nhiễm sắc thể. Đôi khi chúng chèn vào một vị trí và tác động lên hoạt động của gen ở vị trí đó. Điều này làm cho tế bào (và các nhân bản của nó) không có khả năng hoàn tất một nhiệm vụ cụ thể liên quan đến gen đó. Bởi vì gen nhảy chỉ tạm thời nằm ở một vị trí cụ thể trên chuỗi nhiễm sắc thể, cho nên sự mất tác dụng của gen chỉ là tạm thời.

    Nếu gen nhảy tồn tại và nó chèn vào vị trí gen chịu trách nhiệm tạo ra sắc tố đen, nó sẽ làm ngưng việc sản xuất sắc tố đen từ đó các tế bào (và nhân bản của chúng) không thể tạo ra sắc tố đen. Điều này tạo ra những đốm chẳng hạn đốm trắng hay đốm mờ. Điều ngược lại cũng có thể xảy ra! Nếu tế bào không có khả năng tạo ra sắc tố đen bởi vì sự hiện diện của gen nhảy, và khi gen này dời đi thì tế bào (và các nhân bản của nó) lại có khả năng tạo ra sắc tố đen và màu đen lại xuất hiện. Đôi khi những đốm đen trên nền thân nhạt màu của cá cẩm thạch bỗng xuất hiện điểm trắng ở chính giữa (trông giống như con mắt). Điều này có thể giải thích một cách dễ dàng nếu bạn nghĩ rằng những tế bào nhân bản ban đầu không thể tạo ra sắc tố đen bởi vì sự hiện diện của gen nhảy (tạo ra nền thân nhạt màu) sau đó gen nhảy dời đi làm cho màu đen xuất hiện (tạo ra những chấm đen), rồi ở một số tế bào, gen nhảy quay lại và hạn chế sắc tố đen làm xuất hiện điểm trắng bên trong những đốm đen.

    Lý thuyết về “gen nhảy” có thể được sử dụng để giải thích tại sao một số cá cẩm thạch lại không hề có hoa văn “cẩm thạch”. Nếu “gen nhảy” không chèn (trường hợp thân đậm màu) hay dời đi (trường hợp thân nhạt màu) ở bất kỳ tế bào nào trong suốt quá trình sinh trưởng của cá thì hoa văn “cẩm thạch” sẽ không xuất hiện. Bây giờ, điều này cũng có thể xảy ra với những màu khác… chẳng hạn các màu xanh lục, xanh dương, xanh thép và đỏ. Gen nhảy sẽ chèn vào chuỗi gen và bật hay tắt khả năng tạo sắc tố ở những tế bào nhân bản.

    Có rất nhiều bằng chứng cho thấy gen nhảy hay “yếu tố di chuyển” có thể là nguyên nhân tạo ra đặc điểm “cẩm thạch” ở cá betta. Sự xuất hiện của đặc điểm cẩm thạch có thể được lý giải bằng lý thuyết này. Nhưng để chứng minh nó có thể sẽ rất khó khăn. Có một điều chắc chắn luôn đúng: cho dù bạn có thích cơ chế di truyền của cá cẩm thạch hay không thì cũng phải thừa nhận rằng chúng rất đẹp. Và tất cả chúng ta đều yêu thích điều đó!

    Bài này sẽ không thể hoàn thành nếu không có những kiến thức và nghiên cứu của những người hâm mộ cá cẩm thạch như Steve Saunders, Gene Lucas và Walt Maurus.
     
  11. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Betta tím

    Betta tím
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com

    [​IMG]
    Khái niệm về một con betta tím lý tưởng (cá của Mark Ibara, chỉnh màu bởi Saratha Chet).

    [​IMG]
    Một con HM tím tuyệt đẹp của trang trại Minburi Betta

    Nhìn chung, việc lai tạo cá tím có vẻ rất đơn giản tức chỉ cần phủ một lớp sắc tố xanh lên trên sắc tố đỏ là được. Thông thường, một số cá xanh dương vốn đã trông hơi tím, và do đó có lẽ chỉ tốn chút ít công sức để biến chúng thành màu tím thực sự. Tuy nhiên, việc giới thiệu màu đỏ vào dòng cá xanh dương thường chỉ cho kết quả cá xanh dính chút màu đỏ hay cá có hai màu xanh/đỏ, mà KHÔNG hề có cá tím. Có một vài loại cá với thân màu tím (nhưng vây màu khác) xuất hiện dưới những tên purple gas (hơi tím), purple popsicle (que kem), purple salamander (kỳ giông tím) và những tên khác, và dù cho chúng cũng rất hấp dẫn nhưng theo định nghĩa chúng không phải là màu cá tím tinh khiết và đồng nhât.

    Về mặt lý thuyết, cá tím có thể được tạo ra từ dòng Mustard Gas bằng cách chọn ra những con có nhiều màu ánh kim trên thân và thật ít màu vàng trên vây, nhưng khi lai tạo chúng với nhau thì kết quả không như ý mà thu được phần lớn là cá Mustard Gas, nghĩa là các màu xanh dương, xanh lục và đen.

    Marcus Gutzeit đã có thành công nhất định khi lai tạo dòng cá tím bằng cách chọn ra con HM đực màu hơi tím từ dòng cá nhiều màu và lai chúng với một con cá mái đỏ. Kết quả cho ra cá màu tím nhạt mà có lẽ là bước khởi đầu để lai tạo những con cá màu tím đậm hơn.

    Theo kinh nghiệm của tôi khi lai cá tím, tôi bắt đầu bằng một con xanh dương đực xuất phát từ dòng cá bướm xanh và có màu “hơi tím” so với những con cá xanh dương thông thường. Tôi lai nó với con cá mái xanh/đỏ xuất phát từ dòng Black Devil (đen/đỏ) và xanh thép (mang gen melano) và kết quả thu được là những con cá trông rất tím, gần bằng với cá tím lý tưởng. Vào cùng thời điểm, một bầy cá khác cũng của con cá mái xanh/đỏ lại cho ra cá tím đực và cá phấn xanh dương/tím đực. Ngoài ra, còn có rất nhiều cá phấn nhạt dính màu đỏ, đỏ/trắng/xanh và tím ở nhiều cấp độ. Tuy nhiên, ba con trong đó có màu tím đậm với vây màu đỏ. Con cá mái tốt nhất được đem lai với anh em khác bầy của nó, cá đực xanh tím. Đa số cá con có màu tím nâu hay tím nhạt nhưng vài con có màu sắc nổi bật. Bầy cá này giờ đã lớn và tôi hồi hộp đợi lai chúng với nhau có xem có phải là cá thuần hay không.

    Một trong những con cá tím hoàn hảo nhất xuất xứ từ một trang trại cá cảnh ở Bangkok gọi là Minburi Betta với chủ nhân là ông Chiawcharn Chaisaeng. Nếu chúng ta cố gắng lai tạo cá tím tốt như cá của ông Chaisaeng thì dòng cá này sớm muộn sẽ xuất hiện và gia nhập vào danh sách các dòng cá betta cảnh.
     
  12. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Sự khác nhau giữa trắng đục (opaque) và trắng phấn (pastel)
    Tác giả Chris Yew - nguồn www.bettysplendens.com

    [​IMG]
    Đôi khi rất khó phân biệt hai loại cá, đây là một con trắng phấn của Dan Young...

    [​IMG]
    … và đây là một con trắng đục của Shannon Kasarcik.

    Tôi thường thấy câu hỏi này được lặp đi lặp lại mãi trên hầu hết các diễn đàn, và hãy để tôi giải thích nó cho tất cả các bạn.

    Các gen tạo ra màu trắng đục gồm: C bl Si Nr Op. Trong đó:

    C – gen cambodian hạn chế các sắc tố đậm.
    bl – gen xanh thép làm cho cá có màu ánh bạc khi ánh sáng chiếu vào.
    Si – gen phát triển màu ánh kim, trong trường hợp này đó là màu xanh thép.
    Nr – gen làm cho cá không có màu đỏ.
    Op – gen làm cá có màu trắng đục như bột.

    “Si” là gen trội, “c” và “nr” là gen lặn và “Op” là gen trội một phần. Vì Op là gen trội một phần cho nên một alen thì đặc điểm có biểu hiện nhưng 2 alen thì đặc điểm biểu hiện rất rõ.

    Op là gen mang lại đặc điểm màu trắng đục.

    Trắng đục không có nghĩa là hoàn toàn trắng. Có ba loại trắng đục: trắng xanh thép, trắng xanh dương và trắng xanh lục. Khi nói về trắng đục, chúng ta thường ngầm hiểu là trắng xanh thép. Tuy nhiên, do có bề ngoài màu trắng nên người ta gọi nôm na là “trắng đục”.

    Còn có những loại trắng đục khác là trắng xanh lục và trắng xanh dương. Hai loại này thường có ánh xanh lục và xanh dương thay vì màu trắng. Trắng đục ám chỉ cá có mang gen “Op”.

    Do đó, nếu bạn lai trắng xanh dương x trắng xanh dương thì bạn sẽ thu được trắng xanh dương, trắng xanh lục và trắng xanh thép.

    Và nếu bạn lai trắng xanh dương x trắng xanh thép thì bạn sẽ thu được trắng xanh dương và trắng xanh thép (trắng xanh thép tức là trắng đục).

    Trắng đục có thân nhạt màu nhờ gen cambodian (C) nhưng nó cũng có thể có xuất xứ từ gen cẩm thạch. Để điều này xảy ra, yếu tố ánh kim và trắng đục phải hiện diện.

    Yếu tố trắng đục phải hiện diện ít nhất ở một trong hai cá bố mẹ. Tốt nhất là cả cá cha lẫn cá mẹ đều có màu xanh (xanh thép x xanh dương hay xanh dương x xanh dương) để bầy cá con xuất hiện xanh thép. Cả hai cũng cần có gen cẩm thạch.

    Trắng đục có một số vấn đề riêng. Bất cứ khuyết tật nhỏ nào như vảy đen, miệng đen… đều nổi rất rõ trên nền trắng. Màu trắng cũng không nổi bật nếu bên dưới hiện diện lớp màu vàng. Lớp này làm cá trông hanh vàng. Những dòng khác cũng ảnh hưởng và làm cá ửng xanh, đặc biệt là trên các vây.

    Một vấn đề khác liên quan đến trắng đục đó là chất lượng vây rất kém. Để cố đạt được màu trắng tinh khiết, các nhà lai tạo có xu hướng chọn những con cá có màu sắc đạt yêu cầu hơn là chất lượng vây. Kết quả là những cá thể trắng đục không có vây đẹp như ở những dòng cá khác.

    Một ưu điểm ở cá trắng đục đó là chúng không hung dữ như các dòng cá khác.

    IBC định nghĩa về dòng trắng đục như sau: cá non-red nhạt màu tương tự như trắng phấn. Tuy nhiên, chúng tích trữ nhiều guanine nên có màu sữa đặc và đục. Sự tích trữ này hiện rõ ở vùng xung quanh đầu và mắt vì cá trở nên trắng hơn khi trưởng thành.

    Độ dày của lớp “phấn trắng” là chìa khoá để phân biệt giữa màu trắng đục với màu trắng phấn. Điều này có thực hiện một cách dễ dàng bằng cách quan sát vùng xung quanh đầu và mắt. Ở trắng đục, lớp phấn dày lan khắp thân kể cả ở mũi trong khi ở trắng phấn, lớp phấn không lan rộng và đều.

    Các gen tạo ra màu phấn gồm: C Bl Si Nr. Trong đó:

    C – gen cambodian hạn chế các sắc tố đậm.
    bl – gen xanh thép làm cho cá có màu ánh bạc khi ánh sáng chiếu vào.
    Si – gen phát triển màu ánh kim, trong trường hợp này đó là màu xanh thép.
    Nr – gen làm cho cá không có màu đỏ.
    Op – cần thiết nhưng chỉ ở một mức độ nhất định. Nếu màu này quá ít, cá gần như trong suốt, nếu màu này quá nhiều thì cá trở thành loại màu trắng đục.

    Trắng phấn là cá betta ánh kim (xanh dương, thanh thép và xanh lục). Các gen cambodian (C) hay non-red làm chúng có bề ngoài khác với cá betta ánh kim đậm màu thông thường. Trắng phấn là dị hợp tử của cambodian, gen giúp chúng có thân màu thịt sáng. Hầu hết trắng phấn đều có ít nhiều gen trắng đục (Op) điều làm cho màu ánh kim thêm đậm. Nếu không có gen trắng đục, màu ánh kim sẽ trở nên trong suốt bởi vì thiếu các sắc tố đậm màu (đen hay đỏ).

    Vì thế, trắng đục cũng là trắng phấn mà thôi, chẳng qua trắng đục có nhiều yếu tố trắng đục (Op) hơn so với trắng phấn. Do đó, nếu bạn lai trắng đục x trắng phấn thì bạn vẫn thu được trắng phấn. Một con trắng phấn chất lượng phải có ít yếu tố trắng đục thôi và cách lai tạo như trên sẽ làm tăng yếu tố trắng đục cho dòng cá.
     
  13. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Đỏ và đỏ toàn thân

    Đỏ và đỏ toàn thân
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com

    [​IMG]
    Một con cá đỏ toàn thân tuyệt đẹp của Myron Tay

    Định nghĩa như thế nào là một con betta đỏ toàn thân thường bị lẫn lộn vì vậy mà chúng ta sẽ cố gắng làm sáng tỏ về vấn đề này ở đây.

    Gen đỏ toàn thân ở cá betta thường được mô tả là loại gen đột biến làm cho màu đỏ và những màu khác (chẳng hạn như đen) lan rộng toàn thân, tương tự như loại gen làm màu ánh kim lan rộng toàn thân cá. Tuy nhiên, có những yếu tố tác động lên màu sắc của cá (chẳng hạn như loại gen non-red làm cá bị mất màu đỏ) làm cá betta đỏ toàn thân có thể không còn đỏ nữa!

    Có hàng loạt những yếu tố khác nhau (số lượng màu ánh kim, số lượng màu đen và mức độ đậm nhạt) tác động lên màu sắc lý tưởng của cá betta. Do đó, một cá betta đỏ toàn thân chỉ thể hiện về mặt di truyền và chưa đủ để mô tả một con betta đỏ lý tưởng. Tuy nhiên, một cá betta đỏ lý tưởng nhất định phải có gen đỏ toàn thân.

    Nhà lai tạo dòng cá đỏ phải đối mặt với hai vấn đề chính – loại bỏ các viền và vảy đen, và khuynh hướng suy giảm mức độ đỏ. Hầu hết các nhà lai tạo giải quyết vấn đề vảy đen bằng cách giới thiệu gen cambodian vào dòng cá đỏ toàn thân. Trong khi điều này giúp giảm bớt màu đen thì nó cũng làm màu sắc trên thân bị nhạt theo. Cách thành công hơn đó là sử dụng gen blond mà nó sẽ làm cá có màu đỏ huyết nhưng thường cũng không thể loại bỏ hết màu đen.

    Trên lý thuyết, có thể loại bỏ hết màu đen ở dòng cá đỏ toàn thân bằng cách làm gia tăng phân bố của sắc tố đỏ để nó che phủ hết lớp sắc tố đen bên dưới hay loại bỏ hoàn toàn lớp sắc tố đen. Lý thuyết thứ nhất dựa trên một định đề rằng cá cambodian truyền thống không phải được quy định bởi một gen mà là hai. Gen đầu có tác dụng loại bỏ hết màu đen trên mình cá ngoại trừ ở mắt, gen thứ hai có tác dụng tạo ra màu đỏ. Ở cá cambodian truyền thống, gen này làm cá có vây màu đỏ.

    Cá Đỏ Hoàn Hảo cũng không được dính chút ánh kim nào. Điều này thực sự là một thách đố bởi vì rất nhiều nhà lai tạo muốn cải thiện vây của dòng cá đỏ bằng cách lai chúng với những con betta ánh kim có vây đẹp rồi lại lai ngược về dòng cá đỏ. Theo suy luận, bước kế tiếp sẽ là việc loại bỏ màu ánh kim và có nhiều cách để thực hiện việc này.

    Cách đầu tiên (và dễ thấy nhất) là lai xa với dòng cá đỏ có rất ít màu ánh kim. Cách nữa cũng hữu hiệu đó là lai xa với dòng màu vàng (non-red) và chọn ra những con có màu đỏ toàn thân. Một nhà lai tạo mà tôi biết đã thành công trong việc tạo ra dòng cá đỏ có màu sắc gần như hoàn hảo bằng việc lai xa với dòng màu cam.

    Dòng cá đỏ đặc biệt khó tính bởi vì viền vây, thường là ở đuôi, có xu hướng dính màu trắng hay trong suốt. May mắn thay, phần viền này thường đỏ lên một khi cá trưởng thành. Nhưng trong một số trường hợp, nó vẫn sót lại khiến nhà lai tạo phải nghiến răng dùng kéo cắt bớt phần vây không mong muốn này.

    Dòng cá đỏ cũng có một số vấn đề về sinh sản bởi vì chúng thường rất hung dữ (tương tự như những người tóc đỏ vậy!). Bạn sẽ rất lo lắng khi quan sát cặp cá đỏ đá nát vây của nhau nhưng dường như đó là bản tính của chúng. Và khi chúng sinh sản bạn sẽ thu được một đám “nhóc Ai-len” những kẻ bắt đầu sinh sự với nhau sớm hơn nhiều so với những dòng cá khác, nên cần lên lọ sớm hơn.

    Màu đỏ cũng lên màu khá chậm. Thường màu đỏ bắt đầu xuất hiện ở vây cho đến khi phủ hết vây thì cá trông giống như dòng cambodian truyền thống. Sau đó thân bắt đầu đỏ lên và tôi từng thấy có con lên màu rất sớm và cuối cùng có màu thật nổi bật. Những con khác trông có vể như là cambodian hay vàng, nhưng bất ngờ lên màu nhanh chóng. Đây là những con có màu đỏ mịn nhưng thường nhạt hơn màu “lý tưởng” và trong trường hợp của tôi, là bằng chứng cho tác dụng của gen cambodian.
     
  14. coongvip

    coongvip Well-Known Member

    Tham gia:
    31/1/07
    Bài viết:
    203
    Thích đã nhận:
    109
    Đến từ:
    Ha Noi
    Mustard Gas là gì?

    Mustard Gas là gì?
    Tác giả Victoria Parnell - nguồn www.bettysplendens.com

    [​IMG]
    Một con cá đực non từ dòng Mustard Gas (hơi mù tạt) của Jude Als (ảnh J. Als).

    Ngày nay, từ Mustard Gas (MG) được sử dụng một cách không chính xác để mô tả bất kỳ con cá hai màu nào có thân màu xanh lục, xanh dương hay xanh thép và vây màu vàng hay cam. Thực ra, dạng kết hợp màu đặc trưng này từng tồn tại ở dòng non-red (không đỏ) bởi vì cá non-red rất dễ lai tạo từ dòng betta ánh kim và thu được cá hai màu ánh kim/vàng ở thế hệ thứ hai.

    Cá Mustard Gas “gốc”
    Từ “Mustard Gas” được Jude Als dùng để mô tả dòng cá nhiều màu đặc biệt của ông. Cá Mustard Gas gốc có thân màu xanh lục với vây gồm những lằn màu xanh lục, xanh dương, vàng và đen. Năm 1999, Als phát triển thêm lằn màu trắng và tạo ra những con Mustard Gas bướm bốn lằn, những màu sắc này không hoàn toàn tách bạch mà hoà với nhau trông giống như “hơi gas”.

    Vào cuối những năm 1990, Als bán một số cá Mustard Gas cho những nhà lai tạo khác, vài người trong số họ đem lai xa với dòng khác nhưng vẫn gọi bằng tên cũ. Do vậy, cá Mustard Gas ngày nay trông khác hoàn toàn về cách kết hợp hoa văn và màu sắc so với cá gốc của Als.

    Một trong những điểm hấp dẫn ở dòng Mustard Gas là ở những tranh luận mà nó gây ra giữa những nhà lai tạo và nuôi cá trên khắp thế giới, những người mua cá trực tiếp từ Als hay đã từng lai tạo chúng và bối rối không biết gọi chúng là gì. Als ra sức bảo vệ thương hiệu “Mustard Gas” của ông và cho rằng một khi dòng Mustard Gas bị đem lai xa thì coi như không còn là Mustard Gas nữa. Ông ra sức ngăn cản mọi người sử dụng tên dòng cá của mình, thậm chí đăng ký cả thương hiệu độc quyền vào năm 2002. Trọng tâm chú ý của ông hướng vào Marianne Lewis, người mà ông đã tặng một con Mustard Gas đực. Lewis lai con cá đực đó với hàng loạt cá mái thuộc những dòng khác của cô, và rất nhiều cá con ra đời mà theo cô trông giống hệt với cá Mustard Gas của Als. Cô lai tạo và bán những con “Mustard Gas” này cho đến khi Als không đồng ý, lúc đó cô đổi tên chúng thành “Salamander” (kỳ giông). Điều này cũng gây ra nhầm lẫn bởi vì người ta bắt đầu coi cá Mustard Gas lai là Salamander, và bất kỳ con cá đỏ hai màu nào xuất phát từ dòng cá vàng lai hai màu đều được gọi là “Salamander”. (Lưu ý rằng những con Salamander của Lewis thực sự là cá vàng hai màu có bề ngoài giống như Mustard Gas, và bởi vì người tạo ra tên gọi này không còn sử dụng nó nữa, cho nên những con “Salamander” mà bạn thấy bán ngoài thị trường có lẽ đều là cá giả tương tự như “Mustard Gas”).

    Đây là bằng đăng ký thương hiệu độc quyền dòng Mustard Gas ở Mỹ

    Word Mark MUSTARD GAS
    Goods and Services IC 031. US 001 046. G & S: live tropical fish, namely, betta splendens. FIRST USE: 19991001. FIRST USE IN COMMERCE: 20000811
    Mark Drawing Code (5) WORDS, LETTERS, AND/OR NUMBERS IN STYLIZED FORM
    Serial Number 76390593
    Filing Date April 1, 2002
    Current Filing Basis 1A
    Original Filing Basis 1A
    Published for Opposition December 17, 2002
    Registration Number 2695343
    Registration Date March 11, 2003
    Owner (REGISTRANT) Als, Jude DBA Uncle Junkin INDIVIDUAL UNITED STATES 2838 Sacramento Street Berkeley CALIFORNIA 94702
    Attorney of Record DAVID D. STEIN
    Type of Mark TRADEMARK
    Register PRINCIPAL
    Live/Dead Indicator LIVE

    Như chúng ta thấy hiện nay có vô số những nhà kinh doanh đang bán cá “Mustard Gas” vì vậy giới hạn của thương hiệu hoàn toàn nằm ngoài vòng kiểm soát. Nếu nó thực sự có hiệu lực thì bất cứ người nào bán cá dưới thương hiệu “Mustard Gas” một cách trái phép đều vi phạm pháp luật.

    Giải mã gen Mustard Gas
    Als cho biết ông đã phải mất 15 năm để xây dựng dòng MG. Được biết, có đến 4 gen chính tạo nên dòng cá này:

    Si+/SiSi (ánh kim toàn thân) (tức gen đột biến làm những sắc tố xanh bình thường phát triển dày đặc và lan rộng bao phủ toàn bộ thân cá)
    BlBl (màu lục)
    nrnr (non-red, không đỏ)
    Vf+/VfVf (vây loang lổ hay còn gọi là BF tức vây bướm)

    Tuy nhiên, đây mới là điều thú vị… kết quả thử nghiệm của một nhà lai tạo tên là Foo Hong cho thấy rằng cá MG gốc có thể còn mang gen melano. Foo Hong mua một cặp cá từ Jude, một con MG đực chính hiệu và một con cá mái đỏ đa sắc cũng từ dòng MG, nhưng chúng ta có thể đoán rằng đó là một trong số những cá thể lai xa của Jude bởi vì ông từng phát biểu rằng MG thuần lai với nhau cho ra 100% MG không dính màu đỏ. Khi Foo Hong lai cặp cá trên thì thu được MG, đỏ đa sắc và cả đen tuyền! Tôi không rõ đó có thực sự là melano hay cẩm thạch nền đen, nhưng thật sự rất thú vị khi dòng MG thuần có mang gen melano. Dòng cá của Foo cũng có thân màu tím và vây màu cam. Nhiều nhà lai tạo khác tạo ra vô số các kiểu vàng hai màu với màu tím khác biệt trên thân.

    Vì vậy, rõ ràng có điều gì đó làm cho một số cá có thân màu tím. Jude phát biểu rằng ông đã tạo ra con MG thuần màu tím (mà ông gọi là Purple Gas tức Hơi Tím), và có người đang cố tạo ra dòng cá mà họ gọi là “Purple Haze” (Sương Tím) từ một cặp cá tím của Als. Họ đã không thể cho cặp cá đó sinh sản được vì vậy cuối cùng họ lai nó với cá xanh thép để cho ra những con cá tím/xanh dương. Tôi không rõ họ có đạt được 100% cá con màu tím/xanh dương hay không, tôi đoán rằng họ chỉ đạt 50% cá tím/xanh dương và 50% cá xanh thép.

    Sau này, tôi cho rằng không phải các gen xanh/đỏ làm cho cá có màu tím mà là xanh/non-red. Hãy để tôi giả thích. Dòng cá tím/vàng của tôi có thân màu tím đậm và vây vàng. Khi cá tím/vàng lai với tím/vàng thì thu được xanh thép/vàng, tím/vàng, xanh dương/vàng và xanh ngọc/vàng. Lai xanh thép/vàng với xanh ngọc/vàng thì thu được xanh dương/vàng và tím/vàng, chứng tỏ rằng quy luật màu giống hệt với cá xanh ánh kim thuần. Tôi bắt đầu tin rằng cá betta tím mang gen non-red, và kinh nghiệm của tôi cho thấy rằng suy nghĩ đó có thể chính xác. Nếu giả thuyết của tôi đúng thì dòng cá tím thuần (nghĩa là tạo ra 100% cá màu tím) sẽ không bao giờ xuất hiện, bạn sẽ luôn thấy từ 3 đến 4 màu kết hợp trong dòng cá tím.

    Bây giờ hãy nói về màu vàng ở MG bởi vì đó luôn là một đặc điểm rất khác biệt ở loại cá này cho dù là cá thuần hay cá vàng hai màu nói chung. Cá vàng hai màu nói chung là loại cá non-red điển hình mà yếu tố vàng là yếu tố lặn, tức cả cha lẫn mẹ đều phải mang gen non-red thì cá con màu vàng mới xuất hiện. Nếu một trong hai cá bố mẹ không mang gen non-red thì cá con sẽ có màu đỏ thay vì vàng ở thế hệ đầu tiên.

    Tuy nhiên tôi không rõ cá MG gốc mang gen NR2 hay NR. Sau khi thảo luận với tiến sĩ Lucas, tôi đã hiểu rõ hơn về gen NR2. Mặc dù ban đầu ông sử dụng nó để mô tả những con cá có màu vàng nhạt trông hoàn toàn khác biệt với những con cá có màu vàng mà chúng ta thấy ngày nay vốn mang gen NR thông thường. Nhóm cá đầu tiên được Lucas gọi là gen “NR2” có tính trội thay vì lặn và ông không thể giải thích tại sao lại như vậy. Và giờ đây, nếu Jude từng làm việc với dòng MG trong vòng từ 15-20 năm thì hoàn toàn có khả năng ông đã tiếp cận với một số cá thể mang gen NR2 và sử dụng chúng để tạo ra dòng MG của mình. Khi chúng ta quan sát khuynh hướng của dòng MG để so sánh giữa loại cá cam hai màu với loại cá vàng hai màu, thật dễ dàng để nhận ra rằng dòng cá trên là dị hợp tử của cả hai loại gen non-red.

    Sự hấp dẫn của dòng cá vàng hai màu (yellow bicolor)
    Sự tương phản sắc nét giữa màu đậm của thân với vây vàng hấp dẫn những nhà lai tạo và người nuôi cá. Cá trông đẹp hơn khi quan sát bằng mắt thường so với hình chụp. Có người cố gắng loại bỏ màu ánh kim trên vây hay làm cho màu vàng tươi hơn. Họ cũng tạo ra vô số dạng và dòng cá vàng hai màu khác nhau như cẩm thạch và bướm.

    Trên phương diện di truyền, màu trên thân của cá vàng hai màu di truyền theo cách tương tự với ba loại màu ánh kim thông thường:

    Xanh dương/vàng x xanh dương/vàng = 50% xanh dương/vàng, 25% xanh ngọc/vàng và 25% xanh thép/vàng.
    Xanh thép/vàng x xanh thép/vàng = 100% xanh thép/vàng.
    Xanh ngọc/vàng x xanh ngọc/vàng = 100% xanh ngọc/vàng.
    Xanh ngọc/vàng x xanh thép/vàng = 100% xanh dương/vàng.
    Xanh dương/vàng x xanh thép/vàng = 50% xanh dương/vàng, 50% xanh thép/vàng.
    Xanh dương/vàng x xanh ngọc/vàng = 50% xanh dương/vàng, 50% xanh ngọc/vàng.

    Có cả loại cá đen/vàng:

    Đen/vàng x xanh thép/vàng = 50% đen/vàng, 50% xanh thép/vàng.
    Đen/vàng x đen thép/vàng = 100% đen/vàng.

    Có hai loại đen/vàng là đen melano và cẩm thạch. Cá mái thuộc dòng đen melano/vàng thuần bị vô sinh.

    Giống như cá mang gen non-red, khi lai cá vàng hai màu với bất kỳ màu nào không mang gen non-red sẽ tạo ra một số cá đỏ hai màu và cá đa sắc ở thế hệ lai đầu tiên.

    Vì vậy, mặc dù ngày nay cá Mustard Gas thuần có thể rất hiếm, nhưng may mắn thay loại cá vàng hai màu (bị gọi nhầm là “Mustard Gas”) mà bạn ưa thích vẫn rất phát triển. Chúng xuất hiện dưới dạng Plakat, HM, đuôi kép, đuôi tưa và cả loại ánh kim. Vì vậy, hãy kiếm một cặp cá thật đẹp và… cố thử lai tạo chúng. Có lẽ một ngày nào đó bạn sẽ tạo ra được những con cá của riêng mình. Khi đó hãy ngả mũ chào Mr. Als và dòng cá Mustard Gas gây nhiều dư luận của ông!
     
  15. binhvirile

    binhvirile Well-Known Member

    Tham gia:
    22/4/07
    Bài viết:
    236
    Thích đã nhận:
    10
    Đến từ:
    ho chi minh
    nguồn: http://www.bettysplendens.com/
    [​IMG]
    Cá đuôi kép là một đối tượng được yêu thích từ khi chúng bắt đầu xuất hiện trong thế giới cá betta. Cá đuôi kép, như tên của chúng, có hai thuỳ đuôi phân lập. Chúng không phân ra hai bên như cá vàng mà theo kiểu trên - dưới. Hơn nữa, vây lưng của chúng dài hơn, thân cũng ngắn và mập hơn cá đuôi đơn bình thường vì điều này giúp chúng nâng đỡ bộ vây đặc biệt được tốt hơn.

    Đặc điểm đuôi đơn được quyết định bởi một gen lặn, khi hai alen kết hợp với nhau sẽ tạo ra cá betta có hai thuỳ đuôi và vây lưng cực lớn. Cũng có những yếu tố khác ảnh hưởng đến hình dạng của đuôi kép bởi vì mức độ phân lập ở đuôi không hoàn toàn giống nhau. Gen này cũng tạo ra những đặc điểm bề ngoài rất khác nhau, có những con thuỳ đuôi rất đều nhưng cũng có những con mà tỷ lệ hai thuỳ rất khác biệt.
    [​IMG]
    Tôi không thể nói chính xác khi nào thì dạng đuôi kép đột biến xuất hiện và ai là người đầu tiên phát hiện ra chúng. Có người nói con đuôi kép đầu tiên xuất hiện trong dòng cá của Warren Young (nhà lai tạo thường được biết dưới tên "Libby Betta"), trong khi những người khác lại cho rằng cá đuôi kép xuất hiện trong số cá nhập khẩu từ Đông Nam Á và được những người yêu thích cá betta nuôi dưỡng.

    [​IMG]
    Ví dụ về cá đuôi kép kiểu cũ được người nuôi cá bình thường lai tạo (J. Sonnier).

    Được biết, gen đuôi kép đột biến gây ra một hiệu ứng gọi là “vây bụng hoá” (ventralization), tức là vây lưng có hình dạng khác thường và trông giống như vây hậu môn và thuỳ dưới của đuôi. Nói cách khác, gen đột biến hoán đổi phần vây trên bằng phần vây dưới nhưng lại không tác động đến vây hậu môn và thuỳ dưới. Người ta chứng minh được rằng tia cực tím kích thích sự “vây bụng hoá” ở bào thai cá betta, nhưng điều đó lại hoàn toàn khác với sự hình thành một cách tự nhiên ở cá betta đuôi kép.

    Lai tạo cá đuôi kép là công việc khó khăn bởi vì sự đột biến có xu hướng làm vây bị xoắn và biến dạng. Lai đuôi kép với nhau sẽ tạo ra 100% đuôi kép nhưng chúng cũng tạo ra rất nhiều cá con bị xoắn đuôi và những lỗi khác. Phương pháp thông thường là lai cá đuôi kép với cá đuôi đơn để hạn chế lỗi xoắn đuôi ở bầy cá con và cũng để cải thiện vây lưng của cá đuôi đơn. Thế hệ lai đầu tiên sẽ tạo ra toàn cá đuôi đơn, hầu hết chúng là dị hợp tử của đuôi kép. Ký hiệu gen cho cá đuôi đơn có mang gen đuôi kép là ST/dt. Lai ST/dt với nhau sẽ tạo ra khoảng 25% cá đuôi kép. Lai đuôi kép với ST/dt sẽ tạo ra tỷ lệ đuôi kép cao hơn (gần 50%).

    Ngày nay, các nhà lai tạo thường sử dụng cá đuôi kép để cải thiện độ lớn của vây lưng ở cá đuôi đơn. Điều này có hiệu lực ở ngay thế hệ đầu tiên F1 nhưng lai tuyển chọn lâu dài có thể cải thiện vây lưng ở cá đuôi đơn gần bằng với cá đuôi kép!
    [​IMG]

    Cá đuôi đơn với vây lưng cực lớn, bằng chứng về tác dụng của gen đuôi kép!

    Một dòng cá mới và cần thiết đó là halfmoon đuôi kép với các thuỳ đuôi rộng xếp chồng lên nhau và có thể xoè đủ 180 độ hay nhiều hơn. Điều này, cùng với tỷ lệ cân đối của vây lưng và vây hậu môn chắc chắn sẽ tạo ra con cá betta cực kỳ ấn tượng! (hình trên cùng)
     

Chia sẻ trang này