Tiếng gà gáy trong tâm thức người Việt (sưu tầm)

Thảo luận trong 'Các vấn đề xung quanh gia cầm' bắt đầu bởi KhuongTu, 22/10/08.

  1. KhuongTu

    KhuongTu Well-Known Member

    Tham gia:
    9/8/08
    Bài viết:
    448
    Thích đã nhận:
    624
    Đến từ:
    Bến Tre
    Trong những con vật biết gáy có lẽ con gà là gần gũi với con người nhất và trong 12 con giáp thì gà (Dậu) đứng ở vị trí số 10. Âm hưởng tiếng gáy của những chú gà trống với bộ lông đặc sắc, cái mồng đỏ hoe, tươi roi rói đã dội vào cảm thức chúng ta nỗi xao xuyến, bồi hồi, có khi phấn khích, vui nhộn, lúc thì quặn thắt, đau xót và thỉnh thoảng lại gợi lên nỗi niềm nhung nhớ vời vợi. Từ thời xa xưa khi con người chưa sáng chế ra đồng hồ, có lẽ tiếng gà gáy đã góp phần vào việc báo thức cho người nông dân thức dậy chuẩn bị công việc đồng áng.
    [​IMG]
    Ảnh minh họa
    Không giống những con vật biết gáy khác, tiếng gà gáy trong ngày có thể chia thành ba thời: sáng, trưa và xế chiều. Thông thường, buổi sáng bắt đầu từ giờ Dần (từ 3 giờ đến 5 giờ) những chú gà bắt đầu gáy, khi đã có một tiếng gáy cất lên phá vỡ bầu không gian im ắng thì sau chốc lát sẽ có những tiếng gáy nối đuôi liên hồi của những chú gà hàng xóm. Tuy mỗi chú gà có một giọng gáy khác nhau; con thì trong thanh, tươi tắn, con thì khàn khàn đục, có chú gà giọng ngân nga quyến luyến, chú gà khác thì tiếng gáy gãy gọn, cụt lủn... nhưng khi xướng lên thì tạo thành khúc hợp tấu đón chào bình minh. Buổi trưa gà thường gáy vào giờ Ngọ (từ 11 giờ đến 13 giờ) và buổi chiều những chú gà thường gáy vào giờ Dậu (từ 17 giờ đến 19 giờ). Có lẽ những chú gà trống là con vật gáy khoẻ và trữ tình nhất trong những loài biết gáy.
    Trong những con vật biết gáy có lẽ con gà là gần gũi với con người nhất và trong 12 con giáp thì gà (Dậu) đứng ở vị trí số 10. Âm hưởng tiếng gáy của những chú gà trống với bộ lông đặc sắc, cái mồng đỏ hoe, tươi roi rói đã dội vào cảm thức chúng ta nỗi xao xuyến, bồi hồi, có khi phấn khích, vui nhộn, lúc thì quặn thắt, đau xót và thỉnh thoảng lại gợi lên nỗi niềm nhung nhớ vời vợi. Từ thời xa xưa khi con người chưa sáng chế ra đồng hồ, có lẽ tiếng gà gáy đã góp phần vào việc báo thức cho người nông dân thức dậy chuẩn bị công việc đồng áng.
    Không giống những con vật biết gáy khác, tiếng gà gáy trong ngày có thể chia thành ba thời: sáng, trưa và xế chiều. Thông thường, buổi sáng bắt đầu từ giờ Dần (từ 3 giờ đến 5 giờ) những chú gà bắt đầu gáy, khi đã có một tiếng gáy cất lên phá vỡ bầu không gian im ắng thì sau chốc lát sẽ có những tiếng gáy nối đuôi liên hồi của những chú gà hàng xóm. Tuy mỗi chú gà có một giọng gáy khác nhau; con thì trong thanh, tươi tắn, con thì khàn khàn đục, có chú gà giọng ngân nga quyến luyến, chú gà khác thì tiếng gáy gãy gọn, cụt lủn... nhưng khi xướng lên thì tạo thành khúc hợp tấu đón chào bình minh. Buổi trưa gà thường gáy vào giờ Ngọ (từ 11 giờ đến 13 giờ) và buổi chiều những chú gà thường gáy vào giờ Dậu (từ 17 giờ đến 19 giờ). Có lẽ những chú gà trống là con vật gáy khoẻ và trữ tình nhất trong những loài biết gáy.
    Vào ngày mồng ba Tết hầu hết mọi nhà ở Huế thường làm thịt một chú gà trống đã trưởng thành, nhưng phải là gà kiến để làm lễ cúng đưa, nhằm tiễn ông bà ra đi sau những ngày xuân về sum họp với con cháu. Ngoài ra, ở Huế mỗi năm có 2 tháng để cúng đất là tháng 2 hoặc tháng 8 Âm lịch, trong lễ cúng đất ngoài những lễ vật độc đáo như cua, trứng vịt luộc, rau muống luộc mắm nêm,… còn có luộc một chú gà kiến tuổi đã trưởng thành và chú gà đó phải được chọn lựa kỹ lưỡng, đặc biệt đôi chân phải “đẹp”. Sau khi cúng đất xong, theo tục lệ cặp chân gà được đem đi nhờ thầy xem bói giò để biết thời vận trong gia đình, hoặc được đem treo ở chàng bếp cho khô
    Nhớ thời còn thơ trẻ, tôi thường chơi với những chú gà con nho nhỏ với bộ lông vàng mà mượt. Tiếng kêu chiêm chiếp và đôi mắt tròn xoe ngơ ngác của những chú gà con giữa thế giới muôn vàn hình sắc và âm thanh đã giúp tôi kéo dài tuổi ngây thơ. Những năm học phổ thông, cả lớp góp tiền mua gà choi choi gửi nhà đứa nào có vườn để nuôi, thỉnh thoảng cả lớp đến ngắm nghía, chăm sóc, cho ăn và vui đùa...
    Hình ảnh gà mẹ dẫn đàn gà con nhỏ xíu đi kiếm ăn khiến tôi liên tưởng đến truyền thuyết tổ mẫu Âu Cơ đẻ trăm trứng nở trăm con. Và có lẽ từ xa xưa người Việt đã rất quý trọng và gần gũi với những con gà, bởi các di chỉ khảo cổ trên trống đồng Hoàng Hạ cũng có khắc hình những con gà. Phải chăng, chỉ những xứ sở của nền văn minh lúa nước mới có được sự gắn bó mật thiết giữa những chú gà và người nông dân? Tiếng gà gáy ngoài việc báo thức còn gửi gắm cho chúng ta cảm giác thanh bình của ngày mùa. Ở nước Pháp, chú gà trống Gaulois là một biểu tượng cao quý và may mắn. Trong một vài trận đá bóng có đội Pháp chúng ta lại thấy xuất hiện những chú gà trống giữa sân cỏ hoặc trên tay các cổ động viên nhiệt cuồng của đội Pháp.
    Gà ngoài việc cung cấp thực phẩm thịt, trứng và chia sẽ vui buồn với con người, thì những cô gà mẹ còn tham gia ấp trứng cho những cô vịt mẹ, rồi khi nở ra, những con vịt con cũng theo tiếng gọi của gà mẹ một thời gian rồi mới được tách riêng. Thời gian ấp trứng gà trong vòng 21 ngày, nhưng với trứng vịt thì khoảng chừng 28 ngày. Trong các loài gà trên thế giới có lẽ thịt của gà kiến Việt Nam là ngon nhất và ngào ngạt hương vị đồng quê.
    Tiếng gà gáy không những tác động đến tâm thức người Việt mà còn đi vào trong âm nhạc và thi ca, như trong ca khúc Lời thiên thu gọi của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có câu:
    “Về trên phố cao nguyên ngồi
    Tiếng gà trưa gáy khan bên đồi
    Chợt như phố kia không người
    Còn lại tôi bước hoài”​
    đúng là tiếng gà trưa, một tiếng gáy khan lạc giọng bên đồi vắng nghe sao mà hiu quạnh, rã rời đã khiến cõi hồn cô độc của nhạc sĩ lạc loài giữa phố lạ hoang vắng. Hay trong bài Nhớ tuổi thơ của Chế Lan Viên có câu:
    “Nhớ chao ôi nhớ!
    Trời xanh thế!
    Lại dồn thêm tiếng gáy trưa! ”. ​
    Lại một tiếng gáy trưa đã khiến cõi hồn thi sĩ gia tăng nỗi niềm xao xuyến, ray rứt… Và trong dân gian tiếng gà gáy rất gần gũi với người nông dân:”Lao xao gà gáy rạng ngày/ Vai vác cái cày, tay dắt con trâu” hay trong khía cạnh thời tiết có câu “Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa”. Không hiểu vì sao âm hưởng tiếng gà gáy lại quan hệ mật thiết với con người và thiên nhiên vậy? Nơi xứ Huế thơ mộng đã có câu ca dao mang đậm âm hưởng của Phật giáo:
    “Gió đưa cành trúc la đà
    Tiếng chuông Thiên Mụ canh gà Thọ Xương”. ​
    Phải chăng tiếng chuông và tiếng gà gáy đã có sự liên hệ khăng khít khiến trong dân gian đã lưu truyền những câu ca dao trữ tình như vậy? Tiếng chuông chùa canh ba thức tỉnh những vị tu sĩ dậy công phu, tiếng gà gáy canh ba đánh thức những người nông dân dậy chuẩn bị công việc đồng áng. Ô hay! Tiếng chuông u minh vào giờ chạng vạng chiều và tiếng gà gáy buổi xế chiều nghe sao mà xa xăm như nghìn trùng… Tiếng chuông và tiếng gà gáy hoà phối nhịp nhàng, khoan thai, quyện vào nhau như âm dương rồi lan toả theo tiết nhịp du dương của gió nghe sao mà mơ hồ như có như không, như mộng như thật, nghe rất gần gũi mà lại quá xa xôi… Có lẽ trong mỗi người Việt đã ẩn tàng những âm hưởng của tiếng gà gáy, tiếng chuông chùa tận trong sâu thẳm cõi lòng. Bỗng nhiên một ngày đại hoạ ùa đến cho loài gia cầm, bệnh dịch đã giết chết hàng triệu con gà từ bé đến lớn, khiến tôi lo lắng rồi đây sẽ không còn nghe tiếng gáy của những chú gà trống nữa. Ôi gà ơi! Mắc cái nghiệp gì mà nặng thế? Để rồi phải chết tập thể! Nhưng đại hoạ đó không khiếp đảm bằng sự thờ ơ, lãnh đạm, vô cảm của con người trước tiếng gà gáy… để rồi tiếng gà phải trốn vào cổ tích:
    “Thành phố
    không nuôi nổi một tiếng gà
    bỏ vầng trăng đi lạc
    …Thành phố đói trăng
    đẩy tiếng gà vào cổ tích ”
    trong bài Lối Về của Tôn Phong.
    Rồi một ngày bất chợt đâu đó trong không gian bỗng ngân vọng tiết điệu đầm ấm, ngây ngất tình người khiến xốn xang những mảnh hồn hoài cổ và gợi lên trong mỗi chúng ta cảm giác vời vợi nỗi nhớ quê hương và một hôm trên đường về, chợt nghe một tiếng gà gáy dằng dặc, hư ảo,… khiến cõi hồn nao nao đồng vọng về miền quê mơ mộng, có những khuôn mặt chất phác, hồn nhiên mà cảm tác nên những vần thơ:
    “Tôi về trong lặng im
    Nghe tiếng gà xưa gáy
    Sầu muộn giăng mắt tím
    Vỡ khung trời hư vô"​
     
    Last edited by a moderator: 23/10/08
    NAMNHI thích bài này.
  2. PHUONG_GATRE

    PHUONG_GATRE Well-Known Member

    Tham gia:
    28/2/08
    Bài viết:
    1,270
    Thích đã nhận:
    504
    Đến từ:
    Hồ Chí Minh
    Phải chi có con tre Tân Châu màu cú như trên hình minh họa =P~
     
  3. KhuongTu

    KhuongTu Well-Known Member

    Tham gia:
    9/8/08
    Bài viết:
    448
    Thích đã nhận:
    624
    Đến từ:
    Bến Tre
    Hic!
    Con này là gà của nước nào em không biết, em chỉ lấy làm ảnh minh họa thôi mà
    p/s: Bài này sưu tầm, thầy thêm dùm em cái prefix Sưu Tầm phía trước tiêu đề cho em nha
    Thanks.
     
  4. Nguyen Hoang Ho

    Nguyen Hoang Ho Thành viên uy tín

    Tham gia:
    4/7/08
    Bài viết:
    1,163
    Thích đã nhận:
    1,177
    Đến từ:
    Nha Trang
    “Xao xác gà trưa gáy não nùng”


    Nghĩ về con gà. Một làng quê êm ả bên con sông nhỏ. Một buổi trưa hè nóng bức oi ả. Cái nắng chói chang làm khô đống lúa ngoài sân mới gặt về. Một vài ngọn gió hiu hiu thổi qua. Một đàn gà vô tư nhặt lúa. Tiếng gà gáy ó ò o ... Đám gà bên kia sông phụ họa: ò ó o. Đám gà hàng xóm cũng họa theo cái điệp khúc đồng quê mà hình như tự nhiên đã giao phó cho chúng tự bao giờ. Lúc nào cũng đúng giờ Ngọ. Một hình ảnh đầm ấm, no đủ của miền quê Việt Nam. Trong bài Nắng mới, Lưu Trọng Lư tả thật hay cái hình ảnh lung linh đó:
    Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
    Xao xác gà trưa gáy não nùng,
    Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
    Chập chờn sống lại những ngày không.
    Nắng. Làn gió. Sân nhà. Tiếng gà gáy. Những thành tố đó có thể khuấy động hồn quê của mọi người Việt. Xao xác gà trưa gáy não nùng hay lạ! Trong tâm khảm của bất cứ người Việt nào, kể cả những người ở thành thị, cũng hàm chứa một chút cái nhà quê. (Hoài Thanh đã từng nhận xét như thế). Sống trong thời đại chạy đua với thời gian trong cái xã hội mà có người gọi là “hiện đại” này, chúng ta ngày càng đi xa cái nhà quê đó; nhưng một khi có dịp nghe tiếng gà gáy trong cái nắng chang chang thì chúng ta quay về cái nhà quê ấy tức khắc.
    Chế Lan Viên từng viết về cái tâm trạng nhớ quê da diết khi nghe tiếng gà gáy: Nhớ biển miền Trung tiếng sóng đùa / Nhớ nhà cha mẹ, cảnh trường xưa / Nhớ chao ôi nhớ! Trời xanh thế! / Gà lại dồn thêm tiếng gáy trưa! Tiếng gà gáy trong thơ Việt Nam, theo nhận xét của Phan Cự Đệ và Mã Giang Lân (1), là tiếng gà rất Việt Nam, nó khác biệt với tiếng cuốc, tiếng oanh, hay tiếng nhạn trong thơ Đường. Tiếng gà gáy trong buổi trưa hè có một tác động phi thường, như khơi dậy những tiềm thức và tầng u ẩn của tâm hồn con người trong cộng đồng làng xóm Việt Nam. Nó khơi dậy cái gốc gác văn hóa nông nghiệp của người Việt.
    Tác giả: Nguyễn Văn Tuấn (sưu tầm)
     
    NAMNHI thích bài này.
  5. vitpro

    vitpro Well-Known Member

    Tham gia:
    19/4/08
    Bài viết:
    333
    Thích đã nhận:
    29
    Đến từ:
    ***Hà Đông***
    Bài viết hay và người mẫu ảnh cũng đẹp ...............................:D
     
  6. KhuongTu

    KhuongTu Well-Known Member

    Tham gia:
    9/8/08
    Bài viết:
    448
    Thích đã nhận:
    624
    Đến từ:
    Bến Tre
    Hic!
    Người mẫu hình như không phải gà Việt Nam mọi người nhỉ?
     

Chia sẻ trang này