Tìm hiểu về chim Sâm Cầm

Thảo luận trong 'Tin tức đó đây' bắt đầu bởi technoelectric, 18/9/07.

  1. technoelectric

    technoelectric Giao lưu liên tỉnh

    Tham gia:
    7/11/05
    Bài viết:
    154
    Thích đã nhận:
    401
    Đến từ:
    Ở nơi kia xa lắm.....!
    Ngày xưa, những sản vật qúi hiếm tìm được trên trời, dưới biển đều phải dâng tiến lên Vua để các ngài ngự. Dẫu là quí hiếm nhưng cả nước cùng phải nịnh một ông Vua nên mọi người cũng phải cố mà kiếm. Trong hàng trăm loại thực phẩm quý giá trong tự nhiên, mà từ các bậc Vua Chúa đến hàng quan lại đều ưa dùng: đó là con chim Sâm Cầm
    CHIM SÂM CẦM (Black Coot)
    [​IMG]
    Chuyện về chim Sâm Cầm phải đi trở ngược về thời xưa và xuất phát từ những người Cao Ly. Người Cao Ly phát hiện ra một sản vật qúi là Nhân Sâm do một sự tình cờ. Tình cờ vì làng quê của họ thời đó mọi người thường hay mắc một thứ bệnh dịch khiến người ta cứ chết dần, chết mòn gần hết. Có một cô gái xinh đẹp con một bác thợ săn. Cô thường được cha cô kể cho nghe câu chuyện về một loài chim lạ. Loài chim đào bới rồi ăn rễ một loài cây mảnh mai, ưa bóng râm, thích khô, sợ nước, mọc trên dải Trường Bạch Sơn. Khi gặp người lạ, đàm chim bốc bay lên, tiếng vỗ cánh rào rào rất dũng mãnh. Theo lời cha, cô gái leo lên núi giữa tiết trời buốt giá. Cô vuợt qua hết núi băng này đến núi băng khác cho đến khi tìm được dấu chân loài chim này. Theo vết chim, cô đào bới và cuối cùng mang được một giỏ củ cây lạ về làng. Cô gái đem củ cây chia cho những người đang khắc khoải chờ đợi thần chết, mỗi người vài nhánh và lạ kỳ thay, rất nhiều người trong số họ được cứu thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Cái củ rễ cây ấy ngày nay người ta gọi là NHÂN SÂM.
    Sau này, người ta biết chim Sâm Cầm thường sống, sinh sôi nhờ ăn rễ cây Nhân Sâm ở Đông Bắc Trung Quốc và Triều Tiên. Hàng năm, một con chim tiêu thụ tới hàng cân Nhân Sâm vì vậy thịt nó rất bổ và chim được đặt tên là “Sâm Cầm” (chim ăn sâm - BBT) cũng vì lẽ đó. Mỗi khi mùa lạnh tới thường từ tháng 10 dương lịch qua tháng 2 năm sau, chim Sâm Cầm thường bay về phương Nam ỵ nạn để tránh cái rét khủng khiếp ở phía Bắc. Một trong những nơi hiếm hoi mà Sâm Cầm trú ngụ đó là Hồ Tây (Hà Nội) xưa. Ca dao Hà Nội có câu:
    Vải Quang, húng Láng, ngổ Đầm,
    Cá Rô đầm Sét, Sâm cầm Hồ Tây.
    [​IMG]
    Cứ vào độ trời có gió mùa đông bắc ,mây giăng u ám thì Sâm Cầm từng đàn, từng lũ kéo về rợp kín mặt hồ, làm tổ trên những cụm bèo Nhật bản và bãi sậy để tránh cái giá lạnh cuối năm. Những người săn chim cứ đội bèo tiếp cận những cụm bèo Nhật bản mà bắt chim. Trời tối, chim không biết lối bay. Từ khi lập làng, dân Nghi Tàm đã có nghề đánh bắt chim Sâm Cầm. Cũng vì do thịt con chim này qúa bổ (theo đánh giá của các học sĩ đương thời thì thịt chim này có tác dụng tráng dương, kiện tính, ích thần) nên Vua Tự Đức ngày ấy rất chuộng dùng vì ông ta vốn suy nhược thần kinh lại hiếm con. Trong chỉ dụ của Vua gửi Hà Nội ghi như sau: ”Cứ như lời tâu thì Sâm Cầm là món ăn ngon, lại là thứ thuốc rất bổ nên sắc cho Tỉnh thần Hà Nội sức bảo dân làng Nghi Tàm hàng năm đến mùa phải có mười đôi chim tiến cống càng sớm càng hay”. Thế là từ năm Tự Đức thứ 17 (1847), Nghi Tàm phải cống Sâm Cầm (trích phỏng theo Viễn Mai - báo Người Hà Nội). Do quan lại nhũng nhiễu, từ mười đôi chim này, người Nghi Tàm phải chịu biết bao nhiêu chi phí tốn kém chồng chất như chim mẫu, chim chính, chim tùy... và tiền trình huyện, trình tỉnh, tiền giấy chức dịch, tiền cơm lính tráng ... vô cùng nhiêu khê mới mang được những đôi chim đến cho vua.
    Cũng vì tiến trình cống chim khó khăn, tốn kém vậy nên không ai dám đứng ra làm Lý Trưởng. Nhân dân làng Nghi Tàm ven Hồ Tây đã nhiều lần phản đối lệ tiến Vua bằng chim Sâm Cầm. Cho đến năm Tự Ðức thứ 23, làng Nghi Tàm có ông Nguyễn Hữu Khang, thường gọi Lý Râu do dân cử ra làm Lý Trưởng đã cương quyết không chịu nộp thêm số chim ngoài lệ đưa tiến hàng năm là 10 đôi nên nhiều lần ông bị quan trên nọc ra đánh đòn. Bị đòn nhiều đến độ thành vè: ”Đít Lý Râu, đầu Án Cộng” để nói về cái đít Lý Râu thường phải chịu đòn ngang như cái đầu ông Án Cộng bị vợ ghen túm tóc dập đầu đánh cho hàng ngày, chuyện đồn khắp 36 phố phường thời đó. Để phản đối lệ tiến chim quí, Lý Râu cho người vào tận Huế đưa đơn tấu trình tội ác của một số quan lại lợi dụng lệ tiến Sâm Cầm để sách nhiễu. Lúc này, bà Huyện Thanh Quan người làng Nghi Tàm đang dạy học (Cung Trung Giáo) trong triều cũng nói đỡ cho dân làng. Lúc ấy, tình hình chung là quân Pháp đang gây rắc rối với triều đình nhà Nguyễn. Nhân việc này, năm 1870 vua Tự Đức ra lệnh bãi bỏ lệ cung tiến chim Sâm Cầm.
    [​IMG]
    Sâm Cầm trung bình nặng 400-500gr nhưng cũng có nhiều con nặng đến 700gr. Đầu và cổ chim lông đen, lưng và bụng lông xám chì, mắt màu nâu đỏ. Mỏ chim có búp lông (có khi màu trắng), chân màu lục nhạt đốt thắt trông giống như những đoạn của củ sâm ... thế nhưng bây giờ Sâm Cầm không bao giờ còn ở Hồ Tây nữa. Lý do như thế nào thì chắc ai cũng hiểu: bị săn bắn dữ quá, và đương nhiên cả vì quá trình đô thị hóa, ô nhiễm nữa. Điểm trú ngụ của chim Sâm Cầm chuyển về các khu đầm, hồ vùng trung du Bắc Bộ. Năm 1994, thợ săn bắn thu hoạch không ít Sâm Cầm ở Ðầm Vàng thuộc huyện Lập Thạch, Vĩnh Phú. Nói không ngoa thì những phát đạn kia không chỉ góp phần thanh toán nốtchút thiện chí của loài chim quí hiếm này đối với khí hậu ưu đãi Việt Nam mà còn dội luôn cả gáo nước lạnh tiếng reo của một tựa đề bài báo ngày ấy: ”KÌA! CHIM SÂM CẦM ĐÃ VỀ !”. Gần mười năm rồi, người chắp nối bài viết này (chính Việt Hòa tôi) không thấy ai nói về Sâm Cầm đương đại mà chỉ toàn hoài niệm. Kể ra thì cũng hơi bị chùng lòng trước thiên nhiên.
    (Nhà văn ViệtHòa)
     

Chia sẻ trang này